Hacılar, Arhavi
Hacılar, Artvin ilinin Arhavi ilçesinin bağlı bir köydü. Günümüzde Aşağı Hacılar ve Yukarı Hacılar adıyla Arhavi kentinin iki mahallesidir. Bu mahalleler kentin doğu kısmında, aynı adı taşıyam derelerin kıyısında yer alır.
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Eskiden bir köy olan Hacılar köyünün aşağı mahallesinin eski adı veya Lazca adı Borğola, yukarı mahallesininki ise, Payante'dir.[1]
Borğola veya Hacılar köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın bir parçasıydı. Osmanlılar bu bölgeyi, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461 yılında ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında tamamen ele geçirmiştir.[2] Ancak bu yerleşim Osmanlı kayıtlarında ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde yer almamıştır.[3]
Hacılar köyü, 1940 genel nüfus sayımında, Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayeti içinde, Hopa kazasının Arhavi nahiyesine bağlıydı ve nüfusu, 766'sı erkek ve 469'u kadın olmak üzere, 1.235 kişiden oluşuyordu. Otuz köyü kapsayan Arhavi nahiyesinde, nüfus saçısından en büyük yerleşimdi. Nahiyenin idarî merkezi olan Musazade köyünde ise, 655 kişi ikamet ediyordu.[4]
Hacılar, 1945 genel nüfus sayımında Arhavi bucağının köyleri arasında yer almakla birlikte, 1950 genel nüfus sayımında bir köy olarak geçmemektedir.[5] Nitekim 1946 yılında Musazade ile Hacılar ve Çarnavut köyleri birleştirilerek Arhavi Belediyesi kurulmuş, Hacılar da köy olmaktan çıkmıştır.
Eski Hacılar köyü, günümüzde iki mahalleye ayrılmıştır. 2024 tarihinde Aşağı Hacılar mahallesinde 1.319 kişi, Yukarı Hacılar mahallesinde 931 kişi tespit edilmiştir.[6]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ İrfan Aleksiva - İsmail Bucaklişi, Svacoxo - Laz Yer Adları Sözlüğü, İstanbul, 2009, s. 179, 217, ISBN 978-605-89094-0-3
- ^ ,,კოლხური (მეგრულ-ლაზური) ენა", (Hazırlayanlar) Rusudan Amirecibi-Mullen (editör), Nana Danelia, İnga Gundua, Tiflis, 2006, s. 22. 19 Haziran 2024 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 99940-61-43-7
- ^ Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 621.
- ^ "1940 Genel Nüfus Sayımı, İstanbul, 1946, s. 168" (PDF). 27 Haziran 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 21 Mayıs 2025.
- ^ "1950 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1954, s. 137" (PDF). 20 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 21 Mayıs 2025.
- ^ "Türkiye Nüfusu İl ilçe Mahalle Köy Nüfusları" - Nüfusune