Duygulu, Ardeşen
| Duygulu | |
|---|---|
 | |
 Rize'nin Türkiye'deki konumu | |
  Duygulu Duygulu'nun Rize'deki konumu | |
| Ülke |  Türkiye |
| İl | Rize |
| İlçe | Ardeşen |
| Coğrafi bölge | Karadeniz Bölgesi |
| İdare | |
| • Yönetici | Muhtar[3] İhtiyar heyeti[3] |
| Rakım | 508 m |
| Nüfus (2020) | |
| • Toplam | 278 |
| Zaman dilimi | UTC+03.00 (TSİ) |
| İl alan kodu | 0464 |
| İl plaka kodu | 53 |
| Posta kodu | 53480 |
Duygulu, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köyüdür.
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Duygulu köyünün eski adı Tolikçeti'dir.[4][5] Tolikçeti (თოლიქჩეთი) adı Türkçeye Tolikcet (تولقجت) ve Tolikçet şeklinde girmiştir.[6][7]
Tolikçeti veya Tolikcet köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir.[8]
Tolikcet adının açıkça zikredildiği ilk metin, Kanuni Sultan Süleyman döneminde tutulmuş tarihsiz tapu tahrir defteridir. 1554-1566 yılları arasında tutulduğu tahmin edilen 442 no'lu bu defterde "Meşrubalak" bölgesi altında "Tolikcet" adı açıkça sayılmıştır. Tolikçet en geç 1550'li yıllara kadar köy haline gelmiş, asker ve vergi vermeye başlamıştır. "Tolikcet" adının geçtiği son tapu tahrir defteri, 1626 yılına ait olduğu tahmin edilen defterdir. 122 no'lu bu defterde "Tolikcet" adı açıkça belirtilmektedir. Sultan IV. Mehmet dönemine ait ve 1681 tarihli avarız defterinde "Tolihcet" köyü sayılmaktadır.[9]
Osmanlı döneminde Tolikcet “Davat” nahiyesine bağlı bir köydü. Davat nahiyesi sırasıyla Atina kazasına, Lazistan Sancağına ve Trabzon Vilayetine bağlı bir nahiyeydi. Davat nahiyesi, Tolikcet ile beraber Bakoz, Kvançarer, Pilergivat, Timisivat, Sano, Mekakeskirit, Ğvant, Komilo, Abiçğo köylerini kapsayan bir idari bölgeydi ve şimdiki Hamidiye-Pazar civarında bir yerdi. 1842 tarihli Atina (Pazar) nüfus defterine göre (10), Tolikcet köyünün erkek nüfusu 41'dir. Atina kazasına bağlı en az erkek nüfusa sahip köy Tolikcet köyüdür. Erkek nüfus 1876 yılında 53'e çıkmıştır.[10]
Tolikçeti köyü, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre, Trabzon vilayetinin Lazistan sancağının Atina kazasına bağlıydı. Nüfusu 17 hanede yaşayan 53 kişiden oluşuyordu. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 2 koyun, 12 keçi, 45 inek ve 4 öküz tespit edilmiştir.[11]
Nikolay Marr, 1910 yılında Lazistan'da gerçekleştirdiği araştırma gezisi notlarında "Tolikçet" şeklinde not ettiği yerleşimi, Eski Trabzon köyünün yukarı kesimlerindeki köyler arasında saymıştır.[12] Tolikçeti köyü, Birinci Dünya Savaşı yıllarında Rus idaresi sınırları içinde kalmıştır. Marr'dan yedi yıl sonra, 1917 yılında Lazistan bölgesinde araştırma gezisi yapan Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, köyün adını Gürcüce Tolikçeti (თოლიქჩეთი) ve Rusça Tolikçet (Толикчет) şeklinde not etmiş, köydeki 42 hanede 261 kişinin yaşadığını yazmıştır.[13]
Yüzyıllar boyunca Lazca aslına uygun olarak "Tolikçet" veya "Tolihcet" olarak anılmış köyün adının Akçaköy olarak değiştirilmesi yönünde 1916 yılında Dâhiliye Nezareti (İçişleri Bakanlığı) tarafından gerekli hazırlıklar yapılmış fakat aynı döneme denk gelen Rus işgali nedeniyle yeni ismin uygulanmasına olanak bulunamamıştır.[9]
Tolikçeti köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Tolikcet (تولقجت) olarak geçer. Bu sırada köy, Rize vilayetinin Atina kazasının Ardeşen nahiyesine bağlıydı.[14] 1935 genel nüfus sayımında "Tolikçet" şeklinde yazılmış olan köy, Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayetinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 308 kişiden oluşuyordu. Ancak Atina kazasının adı Pazar olarak değiştirilmişti.[15] Tolikçeti ve Tolikcet Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Duygulu olarak değiştirilmiştir.[16] 1965 genel nüfus sayımında Duygulu köyünün nüfusu 618 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 137 kişi okuma yazma biliyordu.[17]
Coğrafya
[değiştir | kaynağı değiştir]Duygulu, doğal sit statüsündeki Fırtına Vadisi içinde yer alır. Ardeşen'den Fırtına Vadisi boyunca Ayder'e ilerleyen karayolunun sağ yamacında, deniz seviyesinin yaklaşık 600 metre yükseğinde kuruludur. Ardeşen'e uzaklığı 16 kilometre, Rize'ye uzaklığı 62 kilometredir.[18]
Nüfus
[değiştir | kaynağı değiştir]| Yıllara göre köy nüfus verileri | |
|---|---|
| 2020 | 278[2] |
| 2019 | 265[2] |
| 2018 | 293[2] |
| 2017 | 307[2] |
| 2016 | 314[2] |
| 2015 | 320[2] |
| 2014 | 321[2] |
| 2013 | 336[2] |
| 2012 | 336[2] |
| 2011 | 322[2] |
| 2010 | 364[2] |
| 2009 | 354[2] |
| 2008 | 398[2] |
| 2007 | 311[2] |
| 2000 | 335[18] |
| 1990 | 937[18] |
| 1985 | 849[18] |
| 1876 | 53[9] |
| 1842 | 41 (erkek nüfus)[9] |
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "Duygulu, Turkey Page". 5 Mayıs 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Şubat 2020.
- ^ a b c d e f g h i j k l m n o "Rize Ardeşen Duygulu Köy Nüfusu". Nufusune.com. 12 Aralık 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Şubat 2020.
- ^ a b "5393 sayılı Belediye Kanunu" (PDF). mevzuat.gov.tr. 3 Temmuz 2005. s. 3. 1 Haziran 2024 tarihinde kaynağından (pdf) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Eylül 2024.
Madde 9- Mahalle, muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilir.
- ^ "İuri Siharulidze, Çaneti / Lazeti (ჭანეთი / ლაზეთი) 2 cilt, I. Cilt, Batum, 1977, s. 99". 29 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Mayıs 2025.
- ^ İrfan Aleksiva - İsmail Bucaklişi, Svacoxo - Laz Yer Adları Sözlüğü, İstanbul, 2009, s. 144, ISBN 978-605-89094-0-3
- ^ Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 372, ISBN 9789157871117.
- ^ 1935 Genel Nüfus Sayımı, İstanbul, 1937, s. 366.
- ^ ,,კოლხური (მეგრულ-ლაზური) ენა", (Hazırlayanlar) Rusudan Amirecibi-Mullen (editör), Nana Danelia, İnga Gundua, Tiflis, 2006, s. 22. 19 Haziran 2024 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 99940-61-43-7
- ^ a b c d Murat Ümit Hiçyılmaz, “Ardeşen Nüfus Kütüğü 1842 Ardeşen Sülaleleri”, Ardeşen Belediyesi Kültür Sanat Tanıtım Eserleri Serisi-13, 2011, Rize, ss. 18-25
- ^ Başbakanlık Osmanlı Arşivi, Atina Nüfus Defteri, Kod: NFS. d, No: 1169
- ^ Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 372-373, ISBN 9789157871117.
- ^ Nikolay Marr, Lazistan'a Yolculuk (Çeviri: Yulva Muhurcişi), İstanbul, 2016, s. 73, ISBN 9786055753634.
- ^ "İoseb Kipşidze, "Çaneti'de Yolculuk" (ჭანეთში მოგზაურება), მოამბე / Bulletin, I. Cilt, Tiflis, 1937, s. 168". 26 Mayıs 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Mayıs 2025.
- ^ Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 620.
- ^ "1935 Genel Nüfus Sayımı, İstanbul, 1937, s. 366" (PDF). 16 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 15 Mayıs 2025.
- ^ "Köylerimiz, (Yayımlayan) İçişleri Bakanlığı, Ankara, 1968, s. 767". 23 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ocak 2023.
- ^ "1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 524" (PDF). 18 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 28 Haziran 2024.
- ^ a b c d "Duygulu Köyü". YerelNet.org.tr. 29 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ekim 2018.