Dalma kültürü
Dalma kültürü, MÖ beşinci binyılın başlarına tarihlenen kuzeybatı İran'da görülen bir tarih öncesi arkeolojik kültürdü. Daha sonra, merkezi Zagros bölgesine ve bitişik diğer bölgelere yayıldı. Yaygın seramik kalıntıları, kuzeybatı İran'daki Zagros Dağları'nın merkezi ve kuzey vadilerinde bulunmuştur.[1] Dalma toplulukları ilk olarak Urmiye Gölü'nün güneybatı kesimlerinde, Solduz vadisinde Dalma Tepe ve Hasanlı Tepe'de yapılan kazılarla keşfedilmiştir.[2][3]
1961 yılında Pennsylvania Üniversitesi Hasanlı Projesi kapsamında Dalma Tepe'de yapılan daha fazla kazıda, daha fazla Dalma buluntusunu ortaya çıkarıldı.[2][4] Kazılan malzemeler arasında yapı, mezar ve seramik kalıntıları, kil eserler, kemikler, öğütülmüş ve yontulmuş taşlar bulunuyordu.[5] Bunlar, Dalma kültürünün MÖ beşinci binyıla kadar uzandığını gösteriyordu.[2] İranlı arkeolog Akbar Abedi'nin belirttiği gibi, Dalma, kuzeybatı İran'da bulunan en önemli sit alanlarından biridir.[6]
Kazıda bulunan seramikler, bu kültürün bugüne kadar ortaya çıkarılan en belirgin yönüdür ve kültürün diğer yönleri hakkında daha az bilgi mevcuttur.[7][8] Kazıda bulunan malzemeler, Dalma halkı ve yaşam tarzları hakkında yeterli ayrıntı sağlamamaktadır.[7]
Dalma maddi geleneği, teknik ve üslup özellikleri bakımından benzerlik gösteren geniş bir alana yayılmıştır.[1] Kazı bulguları, bu kültürün Orta Zağros Dağları, Kuzey Luristan, Azerbaycan'daki Urmiye havzası ve Kerkük gibi Mezopotamya'nın bazı bölgelerine yayıldığını göstermektedir.[9][10] Dalma kültürünün izleri İran Platosu'nun kuzeybatı kesimlerinde de keşfedilmiştir.[9] Dalma geleneğinin bu bölgedeki yaygınlığı, göçebe halkların bu kültürün yayılmasında rol oynadığını göstermektedir.[11]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b HENRICKSON, Elizabeth F.; VITALI, Vanda (1987). "The Dalma Tradition: Prehistoric Inter-Regional Cultural Integration in Highland Western Iran". Paléorient. 13 (2): 37-45. doi:10.3406/paleo.1987.4427. ISSN 0153-9345.
- ^ a b c Young, T. Cuyler (1963). "Dalma Painted Ware". Penn Museum. Erişim tarihi: 28 Mayıs 2020.
- ^ Abedi, Akbar; Omrani, Behrooz; Karimifar, Azam (December 2015). "Fifth and fourth millennium BC in north-western Iran: Dalma and Pisdeli revisited". Documenta Praehistorica. 42. doi:10.4312/dp.42.23. ISSN 1854-2492 – ResearchGate vasıtasıyla.
- ^ Dyson, Robert H. (1993). "DALMĀ TEPE". Encyclopaedia Iranica. Erişim tarihi: 28 Mayıs 2020.
- ^ Hamlin, Carol (1975). "Dalma Tepe". Iran. 13: 111-127. doi:10.2307/4300529. ISSN 0578-6967.
- ^ Abedi, Akbar (2017). "Iranian Azerbaijan Pathway From The Zagros To The Caucasus, Anatolia And Northern Mesopotamia: Dava Göz, A New Neolithic And Chalcolithic Site In Nw Iran". Mediterranean Archaeology and Archaeometry. 17: 69-87. doi:10.5281/ZENODO.258086.
- ^ a b Tonoike, Yukiko (2014). "Petrographic Analysis of the 6th Millennium B.C. Dalma Ceramics from Northwestern and Central Zagros". Iranian Journal of Archaeological Studies. 2 (2): 65-82. doi:10.22111/ijas.2014.1526.
- ^ Mellaart, James (1967). The Earliest Settlements in Western Asia: From the Ninth to the End of the Fifth Millennium B.C. (İngilizce). Cambridge University Press.
- ^ a b Zeynivand, Mohsen; Hariryan, Hamid; Heydarian, Mahmoud (2013). "The Dalma Settlements of Songhor and Koliyaei Plains, Central Zagros". Iranian Journal of Archaeological Studies. 3 (1): 39-47. doi:10.22111/ijas.2013.1734.
- ^ Rahimi Sorkhani, Roghayeh; Eslami, Moein (1 Şubat 2018). "Specialized pottery production in Dalma tradition; a statistical approach in pottery analysis from Soha Chay Tepe, Zanjan, Iran". Journal of Archaeological Science: Reports (İngilizce). 17: 220-234. doi:10.1016/j.jasrep.2017.11.007. ISSN 2352-409X – Elsevier Science Direct vasıtasıyla.
- ^ Binandeh, Ali; Glascock, Michael D.; Oga, April (1 Ağustos 2020). "Origin of obsidian tools from Ubaid and Rick Abad in Little Zab basin, Northwestern Iran". Journal of Archaeological Science: Reports (İngilizce). 32. doi:10.1016/j.jasrep.2020.102395. ISSN 2352-409X.
| Tarihçe | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Yöntem ve teori | |||||||||
| Alt disiplinler |
| ||||||||
| Listeler | |||||||||
