Ballıdut, Yusufeli
Ballıdut, Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı Çevreli (eski adı Peterek) köyünün bir mahallesidir.
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Ballıdut mahallesinin eski adı Givnari'dir. Givnari (გივნარი) adının, bir tür eğrelti otu olan Gürcüce "gvimri" (გვიმრი) kelimesinden türemiş Gvimrnari'den (გვიმრნარი) değişime uğradığı tahmin edilmektedir. Gvimrnari ise, söz konusu eğrelti otunun bolca yetiştiği yer anlamına gelir.[1]
Givnari, Orta Çağ'da Gürcistan'ın batı kesimini oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir. Osmanlıların eline geçtiğinde Hristiyan olan köy halkı, 1682 yılında tamamen Müslümanlaşmıştı.[2]
Givnari, Osmanı tahrir defterine göre 1555 yılında 3 Hristiyan haneden oluşan bir köyün. 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre ise, köyde 18 Hristiyan hane bulunuyordu. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında yaptığı nüfus tespitinde Givnari, Çıldır Eyaleti içinde Kiskim sancağına bağlıydı. Müslim nüfus defterine göre köydeki 11 hanede 21 erkek bulunuyordu.[3][4]
Givnari köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Givnar" (کٻونار) şeklinde kaydedilmiştir. Bı sırada köy Artvin vilayetinin Yusufeli kazasının merkez nahiyesine bağlıydı.[5] 1935 genel nüfus sayımında köy olarak geçmemiş olması, Givnari'nin bir mahalle olarak Peterek köyüne mahalle olarak bağlandığını göstermektedir. Daha sonra mahalleye Ballıdut adı verilmiştir.[6][7]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Neriman Albayrak, "ენობრივი სიტუაცია სოფელ პეტერეკში" (Petereki Köyünde Dilsel Durum), წელიწდეული - VIII, Kutaisi, 2016.
- ^ Taner Artvinli, Artvin Yer Adları Sözlüğü, İstanbul, 2013, s. 128, ISBN 978-605-5708-85-6.
- ^ Taner Artvinli, Yusufeli Külliyâtı, İstanbul, 2013, 2 cilt, I. cilt, s. 329, ISBN 9786058624818.
- ^ Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 101. 2 Aralık 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-25-828-2
- ^ Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 82.
- ^ Taner Artvinli, Artvin Yer Adları Sözlüğü, İstanbul, 2013, s. 128, ISBN 978-605-5708-85-6.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1935). "1935 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). tuik.gov.tr. 10 Ağustos 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 10 Ağustos 2022.