Arktik metan emisyonları - Vikipedi
İçeriğe atla
Ana menü
Gezinti
  • Anasayfa
  • Hakkımızda
  • İçindekiler
  • Rastgele madde
  • Seçkin içerik
  • Yakınımdakiler
Katılım
  • Deneme tahtası
  • Köy çeşmesi
  • Son değişiklikler
  • Dosya yükle
  • Topluluk portalı
  • Wikimedia dükkânı
  • Yardım
  • Özel sayfalar
Vikipedi Özgür Ansiklopedi
Ara
  • Bağış yapın
  • Hesap oluştur
  • Oturum aç
  • Bağış yapın
  • Hesap oluştur
  • Oturum aç

İçindekiler

  • Giriş
  • 1 Ayrıca bakınız
  • 2 Kaynakça

Arktik metan emisyonları

  • العربية
  • Български
  • English
  • Español
  • فارسی
  • Suomi
  • Français
  • Hausa
  • Bahasa Indonesia
  • İtaliano
  • 日本語
  • 한국어
  • Português
  • 中文
Bağlantıları değiştir
  • Madde
  • Tartışma
  • Oku
  • Değiştir
  • Kaynağı değiştir
  • Geçmişi gör
Araçlar
Eylemler
  • Oku
  • Değiştir
  • Kaynağı değiştir
  • Geçmişi gör
Genel
  • Sayfaya bağlantılar
  • İlgili değişiklikler
  • Kalıcı bağlantı
  • Sayfa bilgisi
  • Bu sayfayı kaynak göster
  • Kısaltılmış URL'yi al
  • Karekodu indir
Yazdır/dışa aktar
  • Bir kitap oluştur
  • PDF olarak indir
  • Basılmaya uygun görünüm
Diğer projelerde
  • Vikiveri ögesi
Görünüm
Vikipedi, özgür ansiklopedi
Küresel metan salımlarının ana kaynakları (2008-2017):[1] Kuzey Kutbu'ndan gelen emisyonlar, diğer doğal emisyonlar olarak adlandırılan beşinci sütunun bir parçasıdır.

Arktik metan emisyonları atmosferdeki metan yoğunluğunun artmasına katkıda bulunmaktadır. Kuzey Kutup bölgesi metan gazının birçok doğal kaynağından biri olsa da, günümüzde iklim değişikliğinin etkileri nedeniyle bunun insan kaynaklı bir bileşeni de bulunmaktadır.[2] Kuzey Kutbu'nda insan etkisiyle ortaya çıkan başlıca metan kaynakları, donmuş toprakların erimesi, Arktik deniz buzunun çözülmesi, klatrat parçalanması ve Grönland buz tabakasının erimesidir. Metan, güçlü bir sera gazı olduğu için bu salınım, pozitif bir iklim değişikliği geri beslemesine, yani ısınmayı artıran bir döngüye yol açmaktadır.[3] Küresel ısınma nedeniyle donmuş toprak çözüldüğünde, büyük miktarlarda organik madde metan oluşumuna uygun hale gelebilir ve bu nedenle metan gazı olarak atmosfere salınabilir.[4]

2018'den bu yana atmosferdeki küresel metan seviyelerinde istikrarlı bir artış görülmektedir. 2020'deki milyarda 15,06'lık artış, 1991'de kaydedilen milyarda 14,05'lik bir önceki artış rekorunu kırmış ve 2021'de milyarda 18,34'lük daha büyük bir artış kaydedilmiştir.[5] Ancak şu anda Kuzey Kutbu'nu bu son hızlanmayla ilişkilendiren herhangi bir kanıt bulunmamaktadır.[6] Aslında 2021 yılında yapılan bir çalışma, Kuzey Kutbu'ndan gelen metan katkılarının genellikle olduğundan fazla tahmin edildiğini, tropikal bölgelerin katkılarının ise olduğundan az tahmin edildiğini göstermiştir.[7]

Bununla birlikte, Kuzey Kutbu'nun küresel metan eğilimlerindeki rolünün gelecekte artma olasılığının yüksek olduğu düşünülmektedir. Sibirya'daki bir donmuş toprak alanından atmosfere 2004 yılından bu yana artan metan salınımının ısınmayla bağlantılı olduğuna dair kanıtlar bulunmaktadır.[8]

CO2 emisyonlarının 2050 yılına kadar hafifletilmesi (yani net sıfır emisyona ulaşılması) muhtemelen Arktik Okyanusu buz örtüsünün gelecekteki yok oluşunu durdurmak için yeterli olmayacaktır. Metan emisyonlarının azaltılması da gereklidir ve bu daha da kısa bir zaman diliminde gerçekleştirilmelidir.[9] Bu tür hafifletme faaliyetlerinin üç ana sektörde uygulanması gerekmektedir: petrol ve gaz, atık ve tarım. Mevcut tedbirlerle, bu faaliyetler 2030 yılına kadar yılda yaklaşık 180 Mt, yani 2021 yılı emisyonlarının yaklaşık %45'i oranında küresel bir azaltım sağlayabilir.[10]

Ayrıca bakınız

[değiştir | kaynağı değiştir]
  • Torf
  • Kuzey Buz Denizi

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ^ Saunois, M.; Stavert, A.R.; Poulter, B.; ve diğerleri. (15 Temmuz 2020). "The Global Methane Budget 2000–2017". Earth System Science Data (ESSD) (İngilizce). 12 (3). ss. 1561-1623. Bibcode:2020ESSD...12.1561S. doi:10.5194/essd-12-1561-2020. hdl:1721.1/124698. ISSN 1866-3508. 16 Mayıs 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi28 Ağustos 2020. 
  2. ^ Bloom, A. A.; Palmer, P. I.; Fraser, A.; Reay, D. S.; Frankenberg, C. (2010). "Large-Scale Controls of Methanogenesis Inferred from Methane and Gravity Spaceborne Data" (PDF). Science. 327 (5963). ss. 322-325. Bibcode:2010Sci...327..322B. doi:10.1126/science.1175176. PMID 20075250. 22 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF)26 Aralık 2024. 
  3. ^ Cheng, Chin-Hsien; Redfern, Simon A. T. (23 Haziran 2022). "Impact of interannual and multidecadal trends on methane-climate feedbacks and sensitivity". Nature Communications. 13 (1). s. 3592. Bibcode:2022NatCo..13.3592C. doi:10.1038/s41467-022-31345-w. PMC 9226131 Özgürce erişilebilir. PMID 35739128. 
  4. ^ Zimov, Sa; Schuur, Ea; Chapin, Fs 3Rd (Jun 2006). "Climate change. Permafrost and the global carbon budget". Science. 312 (5780). ss. 1612-3. doi:10.1126/science.1128908. ISSN 0036-8075. PMID 16778046. 26 Aralık 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi26 Aralık 2024. 
  5. ^ "Trends in Atmospheric Methane". NOAA. 12 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ekim 2022. 
  6. ^ Jackson RB, Saunois M, Bousquet P, Canadell JG, Poulter B, Stavert AR, Bergamaschi P, Niwa Y, Segers A, Tsuruta A (15 Temmuz 2020). "Increasing anthropogenic methane emissions arise equally from agricultural and fossil fuel sources". Environmental Research Letters. 15 (7). s. 071002. Bibcode:2020ERL....15g1002J. doi:10.1088/1748-9326/ab9ed2. 
  7. ^ Lan X, Basu S, Schwietzke S, Bruhwiler LM, Dlugokencky EJ, Michel SE, Sherwood OA, Tans PP, Thoning K, Etiope G, Zhuang Q, Liu L, Oh Y, Miller JB, Pétron G, Vaughn BH, Crippa M (8 Mayıs 2021). "Improved Constraints on Global Methane Emissions and Sinks Using δ13C-CH4". Global Biogeochemical Cycles. 35 (6). ss. e2021GB007000. Bibcode:2021GBioC..3507000L. doi:10.1029/2021GB007000. PMC 8244052 Özgürce erişilebilir. PMID 34219915. 
  8. ^ Rößger, Norman; Sachs, Torsten; Wille, Christian; Boike, Julia; Kutzbach, Lars (27 Ekim 2022). "Seasonal increase of methane emissions linked to warming in Siberian tundra". Nature Climate Change. 12 (11). ss. 1031-1036. Bibcode:2022NatCC..12.1031R. doi:10.1038/s41558-022-01512-421 Ocak 2023. 
  9. ^ Sun, Tianyi; Ocko, Ilissa B; Hamburg, Steven P (15 Mart 2022). "The value of early methane mitigation in preserving Arctic summer sea ice". Environmental Research Letters (İngilizce). 17 (4). s. 044001. Bibcode:2022ERL....17d4001S. doi:10.1088/1748-9326/ac4f10. ISSN 1748-9326. 
  10. ^ United Nations Environment Programme and Climate and Clean Air Coalition (2021). Global Methane Assessment: Benefits and Costs of Mitigating Methane Emissions. Nairobi: Nairobi: United Nations Environment Programme. ISBN 9789280738544. 
  • g
  • t
  • d
İklim değişikliği
Genel bakış
  • Son iklim değişikliğinin ilişkilendirilmesi
  • İklim sistemi
  • İklim değişikliğinin etkileri
  • İklim değişikliğini hafifletme
  • İklim değişikliği adaptasyonu
  • Ülke ve bölgelere göre iklim değişikliği
Sebepler
Genel bakış
  • Son iklim değişikliğinin ilişkilendirilmesi
  • Dünya atmosferindeki karbondioksit
  • Ekstrem olay ilişkilendirmesi
  • Sera etkisi
  • İklim değişikliği konusunda bilimsel fikir birliği
Kaynaklar
  • Sera gazları
    • Karbon hesaplaması
  • Sera gazı emisyonları
    • Tarım
    • Sulak alanlar
  • Fosil yakıt
  • Ormansızlaşma ve iklim değişikliği
  • Arazi kullanımı, arazi kullanım değişikliği ve ormancılık
  • Temsili Konsantrasyon Yolu
  • Paylaşılan Sosyoekonomik Yollar
  • Dünya enerji tüketimi
Tarih
  • İklim değişikliği biliminin tarihi
  • İklim değişikliği siyasetinin tarihi
  • Svante Arrhenius
  • James Hansen
  • Charles David Keeling
  • Birleşmiş Milletler konferansları
  • İklim değişikliğinde yıllar
    • 2019
    • 2020
    • 2021
    • 2022
    • 2023
Etkiler ve sorunlar
Fiziksel
  • Ani iklim değişikliği
  • Anoksik olay
  • Arktik metan emisyonları
  • Arktik deniz buzunda azalma
  • Atlantik meridyonel devridaim sirkülasyonu
  • Kuraklık
  • Ekstrem hava olayları
  • Sel
    • Kıyı taşkını
  • Buzulların geri çekilmesi
  • Sıcak hava dalgası
    • Kentsel ısı adası
    • Deniz
  • Okyanuslar
    • Asitlenme
    • Deoksijenasyon
    • Isı içeriği
    • Deniz yüzeyi sıcaklığı
    • Tabakalaşma
    • Sıcaklık
  • Ozon deliği
  • Donmuş toprak çözülmesi
  • İklim sistemindeki devrilme noktaları
  • Deniz seviyesinin yükselmesi
  • Sezon sürünmesi
  • Tropikal siklonlar
  • Su döngüsü
  • Orman yangınları
Flora ve fauna
  • Ekosistemler
    • Toplu ölüm olayı
  • İstilacı türler
  • Bitki biyoçeşitliliği
  • Deniz yaşamı
  • Karasal hayvanlar
  • Kuşlar
  • İklim değişikliğinden kaynaklanan yok olma riski
  • Orman ölümü
Sosyal etkiler
  • Tarım
  • Şehirler
  • Çocuklar
  • Engellilik
  • Ekonomik etkiler
  • Balıkçılık
  • Cinsiyet
  • İnsan sağlığı
  • İnsan hakları
  • Yerli halklar
  • Bulaşıcı hastalıklar
  • Ada ülkeleri
  • Ruh sağlığı
  • Göçmen
  • Yoksulluk
  • İklim direnci
  • Risk değerlendirmeleri
  • Güvenlik ve çatışma
  • Kentsel su baskını
  • Kırılganlığı
  • Su kıtlığı
  • Su güvenliği
Ülke ve bölgelere göre
  • Afrika
  • Amerika
  • Antarktika
  • Kuzey Kutbu
  • Avustralya
  • Karayipler
  • Avrupa
  • Orta Doğu ve Kuzey Afrika
  • Küçük ada ülkeleri
  • Güney Asya
  • Ülkelere göre
Toplum ve iklim değişikliği
Toplum
  • İş dünyası yanıtları
  • İklim eylemi
  • Ekolojik yas
  • İklim hareketi
    • Okul grevi
  • İklim acil durum bildirgesi
  • İnkâr
    • Yumuşak inkâr
    • Komplo teorisi
  • Tartışmalar
  • Yönetim
  • Adalet
  • Davalar
  • Ulusal Olarak Belirlenen Katkı
  • Politikalar
  • Kamuoyu grüşü
  • Kadınlar
İletişim
  • Eğitim
  • İklim sarmalı
  • Popüler kültür tasvirleri
    • sanat
    • İklim kurgusu
    • Oyunlar
  • İklim Değişikliği Performans Endeksi
  • İklim krizi (terim)
  • Medya
  • Isınma şeritleri
Uluslararası anlaşmalar
  • Glasgow İklim Paktı
  • Sürdürülebilir Kalkınma Hedefi 13
  • Kyoto Protokolü
  • Paris Anlaşması
    • Paris Anlaşması'nın 6. Maddesi Kapsamındaki İşbirliği Mekanizmaları
  • Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi
Hafifletme
Ekonomi ve finans
  • Karbon bütçesi
  • Karbon kredisi
  • Karbon dengelemesi
    • Altın Standart (karbon dengeleme standardı)
  • Karbon vergisi
  • İklim borcu
  • İklim riski
  • İklim riski sigortası
  • İklim finansmanı
  • İklim değişikliğini hafifletmenin eş faydaları
  • Fosil yakıtların elden çıkarılması
  • Hafifletmenin ekonomisi
  • Emisyon ticareti
    • Karbon emisyon ticareti
  • Yeşil İklim Fonu
  • Düşük karbonlu ekonomi
Enerji
  • Karbondioksitin jeolojik depolanması
  • Enerji dönüşümü
    • Fosil yakıtların kullanımdan kaldırılması
  • Nükleer enerji
  • Yenilenebilir enerji
  • Sürdürülebilir enerji
Karbon yutaklarının korunması ve iyileştirilmesi
  • Mavi karbon
  • Karbondioksit giderme
    • Karbondioksitin jeolojik depolanması
    • Karbon tutma
  • Karbon çiftçiliği
  • İklim dostu tarım
  • Doğa temelli çözümler
  • Ormansızlaşma ve orman bozulmasından kaynaklanan emisyonların azaltılması
  • Yeniden ağaçlandırma
Kişisel
  • Karbon nötrlük
  • İklim değişikliği konusunda bireysel eylem
    • Karbon ayak izi
    • Bitki temelli beslenme
Arkaplan ve teori
Ölçümler
  • Küresel yüzey sıcaklığı
  • Enstrümantal sıcaklık kaydı
  • Uydu ölçümleri
Teori
  • Yansıtabilirlik
  • Karbon döngüsü
    • Biyolojik pompa
    • Okyanus karbon döngüsü
    • Donmuş toprak karbon döngüsü
  • Karbon yutağı
  • İklim duyarlılığı
  • İklim değişkenliği ve değişiklikleri
  • Bulut geri bildirimi
  • Bulut zorlaması
    • Iris hipotezi
  • Geri bildirimler
  • Dünya'nın enerji bütçesi
  • Küresel ısınma potansiyeli
  • İklim değişikliği üzerindeki sera etkisinin açıklayıcı modeli
  • Yörüngesel zorlama
  • Radyatif zorlama
Araştırma
  • İklim değişikliği senaryosu
  • İklim modeli
  • Birleştirilmiş Model Karşılaştırma Projesi
  • Hükûmetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC)
    • IPCC Altıncı Değerlendirme Raporu
  • Paleoklimatoloji
  • Paleotempestoloji
  • Solar jeomühendislik
Liste Sözlük  • Liste İndeks  • Kategori Kategori
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Arktik_metan_emisyonları&oldid=34582209" sayfasından alınmıştır
Kategori:
  • İklim değişikliği
  • Sayfa en son 06.59, 4 Ocak 2025 tarihinde değiştirildi.
  • Metin Creative Commons Atıf-AynıLisanslaPaylaş Lisansı altındadır ve ek koşullar uygulanabilir. Bu siteyi kullanarak Kullanım Şartlarını ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursunuz.
    Vikipedi® (ve Wikipedia®) kâr amacı gütmeyen kuruluş olan Wikimedia Foundation, Inc. tescilli markasıdır.
  • Gizlilik politikası
  • Vikipedi hakkında
  • Sorumluluk reddi
  • Davranış Kuralları
  • Geliştiriciler
  • İstatistikler
  • Çerez politikası
  • Mobil görünüm
  • Wikimedia Foundation
  • Powered by MediaWiki
Arktik metan emisyonları
Konu ekle