Net sıfır emisyon - Vikipedi
İçeriğe atla
Ana menü
Gezinti
  • Anasayfa
  • Hakkımızda
  • İçindekiler
  • Rastgele madde
  • Seçkin içerik
  • Yakınımdakiler
Katılım
  • Deneme tahtası
  • Köy çeşmesi
  • Son değişiklikler
  • Dosya yükle
  • Topluluk portalı
  • Wikimedia dükkânı
  • Yardım
  • Özel sayfalar
Vikipedi Özgür Ansiklopedi
Ara
  • Bağış yapın
  • Hesap oluştur
  • Oturum aç
  • Bağış yapın
  • Hesap oluştur
  • Oturum aç

İçindekiler

  • Giriş
  • 1 Ayrıca bakınız
  • 2 Kaynakça

Net sıfır emisyon

  • العربية
  • বাংলা
  • Čeština
  • Cymraeg
  • English
  • فارسی
  • Hausa
  • עברית
  • Bahasa Indonesia
  • 日本語
  • 한국어
  • Монгол
  • پښتو
  • Português
  • Română
  • Русский
  • Svenska
  • ไทย
  • Tiếng Việt
  • 中文
Bağlantıları değiştir
  • Madde
  • Tartışma
  • Oku
  • Değiştir
  • Kaynağı değiştir
  • Geçmişi gör
Araçlar
Eylemler
  • Oku
  • Değiştir
  • Kaynağı değiştir
  • Geçmişi gör
Genel
  • Sayfaya bağlantılar
  • İlgili değişiklikler
  • Kalıcı bağlantı
  • Sayfa bilgisi
  • Bu sayfayı kaynak göster
  • Kısaltılmış URL'yi al
  • Karekodu indir
Yazdır/dışa aktar
  • Bir kitap oluştur
  • PDF olarak indir
  • Basılmaya uygun görünüm
Diğer projelerde
  • Vikiveri ögesi
Görünüm
Vikipedi, özgür ansiklopedi
Çeşitli senaryolarla ilişkili 2100 yılına kadar tahmini küresel ısınma: Yeşil noktalar: Uluslararası Enerji Ajansı'nın enerji kaynaklı emisyonların 2050 yılına kadar net sıfıra indirilmesi önerisi, küresel ısınmanın 1,5°C ile sınırlandırılmasıyla uyumludur. Sarı noktalar: Net sıfır taahhütleri ve emisyonları azaltmaya yönelik diğer taahhütler, sıcaklık artışını yaklaşık 1,7°C ile sınırlayacaktır. Mavi noktalar: Birçok iklim taahhüdünün politikalarla desteklenmemesi nedeniyle, 2022 itibarıyla açıklanan politikalar sıcaklık artışını yaklaşık 2,5°C ile sınırlandıracaktır. Kırmızı noktalar: 2015 Paris Anlaşması'ndan önce dünya 3,5°C'lik bir küresel ısınma yörüngesinde ilerliyordu.[1]
Ekim 2023 itibarıyla net-sıfır karbon emisyonu hedeflerinin durumudur. Net sıfır taahhütleri için dahil edilme kriterleri ülkeden ülkeye değişiklik gösterebilmektedir.

Küresel net sıfır emisyon, insan faaliyetlerinden kaynaklanan sera gazı emisyonları ile bu gazların uzaklaştırılmasının belirli bir süre boyunca dengede olduğu durumu tanımlamaktadır. Genellikle basitçe net sıfır olarak ifade edilir.[2] Bazı durumlarda emisyon, tüm sera gazlarının emisyonlarını ifade etmekteyken, bazı durumlarda ise yalnızca (CO2 ) emisyonlarını ifade etmektedir.[2] Net sıfır hedeflerine ulaşmak için emisyonları azaltmaya yönelik eylemler gerekmektedir. Fosil yakıt enerjisinden sürdürülebilir enerji kaynaklarına geçiş buna bir örnek oluşturmaktadır. Kuruluşlar genellikle karbon kredisi satın alarak artık emisyonlarını dengelemektedir.

İnsanlar genellikle net sıfır emisyon, karbon nötrlüğü ve iklim nötrlüğü terimlerini aynı anlamda kullanmaktadır.[3][4][5][6] Ancak bazı durumlarda bu terimler birbirinden farklı anlamlara gelebilmektedir.[3] Örneğin, karbon nötr sertifikasyonuna yönelik bazı standartlar çok fazla karbon dengelemesine izin vermektedir. Ancak net sıfır standartları, emisyonların %90'dan daha fazla azaltılmasını ve ardından 1,5 °C hedeflerine uymak için yalnızca kalan %10 veya daha azının dengelenmesini gerektirmektedir.[7]

Son birkaç yılda, net sıfır iklim eylemlerinin ana çerçevesi haline gelmiştir. Birçok ülke ve kuruluş net sıfır hedefleri belirlemektedir.[8][9] Kasım 2023 itibarıyla, yaklaşık 145 ülke küresel emisyonların %90'ına yakınını kapsayan net sıfır hedeflerini açıklamış veya açıklamayı düşünmektedir.[10] Bu ülkeler arasında önceki yıllarda iklim eylemlerine direnç gösteren bazı ülkeler de bulunmaktadır.[9][11] Ülke düzeyindeki net sıfır hedefleri artık küresel GSYİH'nın %92'sini, emisyonların %88'ini ve dünya nüfusunun %89'unu kapsamaktadır.[9] Yıllık gelire göre halka açık en büyük 2.000 şirketin %65'inin [9] net sıfır hedefi bulunmaktadır. Fortune 500 şirketleri arasında bu oran %63'tür.[12][13] Şirket hedefleri hem gönüllü eylemlerden hem de hükûmet regülasyonlarından kaynaklanabilmektedir.

Net sıfır iddiaları ne kadar inandırıcı oldukları konusunda büyük farklılıklar gösterir, fakat artan sayıda taahhüt ve hedefe rağmen çoğunun inandırıcılığı oldukça düşüktür.[14] Küresel karbondioksit emisyonlarının %61'i bir tür net sıfır hedefi kapsamında yer alırken, güvenilir hedefler emisyonların yalnızca %7'sini kapsamaktadır. Bu düşük güvenilirlik, bağlayıcı düzenlemelerin eksikliğini göstermektedir. Aynı zamanda karbonsuzlaştırmayı mümkün kılmak için sürekli inovasyon ve yatırım ihtiyacından da kaynaklanmaktadır.[15]

Bugüne kadar 27 ülke yerel net sıfır mevzuatını yürürlüğe koymuştur. Bunlar, yasama organlarının kabul ettiği ve net sıfır hedefleri veya eşdeğer hedefler içeren yasalardır.[16] Şu anda o ülke merkezli işletmelerin net sıfıra ulaşmasını yasal olarak zorunlu kılan ulusal bir düzenleme bulunmamaktadır. İsviçre gibi bazı ülkeler bu tür bir politika geliştirmektedir.[17]

Ayrıca bakınız

[değiştir | kaynağı değiştir]
  • Karbon ayak izi
  • Düşük karbonlu ekonomi

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ^ "Key findings – World Energy Outlook 2022 – Analysis". IEA (İngilizce). 27 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Eylül 2023. 
  2. ^ a b Fankhauser, Sam; Smith, Stephen M.; Allen, Myles; Axelsson, Kaya; Hale, Thomas; Hepburn, Cameron; Kendall, J. Michael; Khosla, Radhika; Lezaun, Javier; Mitchell-Larson, Eli; Obersteiner (2022). "The meaning of net zero and how to get it right". Nature Climate Change. 12 (1): 15-21. doi:10.1038/s41558-021-01245-w. 
  3. ^ a b Rogelj, Joeri; Geden, Oliver; Cowie, Annette; Reisinger, Andy (16 Mart 2021). "Net-zero emissions targets are vague: three ways to fix". Nature. 591 (7850): 365-368. doi:10.1038/d41586-021-00662-3. ISSN 1476-4687. PMID 33727725. 26 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi27 Mayıs 2024. 
  4. ^ "What does carbon neutral mean and what is net zero?". Doğa Tarihi Müzesi (Londra) (İngilizce). 29 Haziran 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ağustos 2023. 
  5. ^ "A Beginner's Guide to Climate Neutrality". United Nations Climate Change. 26 Şubat 2021. 8 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ağustos 2023. 
  6. ^ Jeudy-Hugo, Sirini; Re, Luca Lo; Falduto, Chiara (27 Ekim 2021). Understanding countries' net-zero emissions targets. OECD/IEA Climate Change Expert Group Papers (İngilizce). Paris: OECD. doi:10.1787/8d25a20c-en. 22 Ağustos 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Mayıs 2024. 
  7. ^ "The Net-Zero Standard". Science Based Targets (İngilizce). 28 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Aralık 2023. 
  8. ^ "Net Zero: A short history". Energy & Climate Intelligence Unit (İngilizce). 8 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Nisan 2023. 
  9. ^ a b c d "Net Zero Tracker". netzerotracker.net. 17 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Nisan 2023. 
  10. ^ "CAT net zero target evaluations". climateactiontracker.org (İngilizce). 8 Şubat 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mart 2024. 
  11. ^ "CAT net zero target evaluations". climateactiontracker.org (İngilizce). 8 Şubat 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mart 2023. 
  12. ^ "Big companies keep increasing their climate commitments—especially when governments tell them to". Fortune (İngilizce). 21 Eylül 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Nisan 2023. 
  13. ^ "Taking stock: A global assessment of net zero targets". Energy & Climate Intelligence Unit (İngilizce). 25 Ekim 2021. 23 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mart 2023. 
  14. ^ "More companies setting 'net-zero' climate targets, but few have credible plans, report says". AP News (İngilizce). 11 Haziran 2023. 12 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Temmuz 2023. 
  15. ^ "Get Net Zero Right" (PDF). UNFCCC. 28 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 27 Mayıs 2024. 
  16. ^ "Evolving regulation of companies in climate change framework laws". Grantham Research Institute on climate change and the environment (İngilizce). 23 Eylül 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Temmuz 2023. 
  17. ^ "Federal Act on Climate Protection Goals, Innovation and Strengthening Energy Security - Climate Change Laws of the World". climate-laws.org (İngilizce). 6 Ocak 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Temmuz 2023. 
  • g
  • t
  • d
İklim değişikliği
Genel bakış
  • Son iklim değişikliğinin ilişkilendirilmesi
  • İklim sistemi
  • İklim değişikliğinin etkileri
  • İklim değişikliğini hafifletme
  • İklim değişikliği adaptasyonu
  • Ülke ve bölgelere göre iklim değişikliği
Sebepler
Genel bakış
  • Son iklim değişikliğinin ilişkilendirilmesi
  • Dünya atmosferindeki karbondioksit
  • Ekstrem olay ilişkilendirmesi
  • Sera etkisi
  • İklim değişikliği konusunda bilimsel fikir birliği
Kaynaklar
  • Sera gazları
    • Karbon hesaplaması
  • Sera gazı emisyonları
    • Tarım
    • Sulak alanlar
  • Fosil yakıt
  • Ormansızlaşma ve iklim değişikliği
  • Arazi kullanımı, arazi kullanım değişikliği ve ormancılık
  • Temsili Konsantrasyon Yolu
  • Paylaşılan Sosyoekonomik Yollar
  • Dünya enerji tüketimi
Tarih
  • İklim değişikliği biliminin tarihi
  • İklim değişikliği siyasetinin tarihi
  • Svante Arrhenius
  • James Hansen
  • Charles David Keeling
  • Birleşmiş Milletler konferansları
  • İklim değişikliğinde yıllar
    • 2019
    • 2020
    • 2021
    • 2022
    • 2023
Etkiler ve sorunlar
Fiziksel
  • Ani iklim değişikliği
  • Anoksik olay
  • Arktik metan emisyonları
  • Arktik deniz buzunda azalma
  • Atlantik meridyonel devridaim sirkülasyonu
  • Kuraklık
  • Ekstrem hava olayları
  • Sel
    • Kıyı taşkını
  • Buzulların geri çekilmesi
  • Sıcak hava dalgası
    • Kentsel ısı adası
    • Deniz
  • Okyanuslar
    • Asitlenme
    • Deoksijenasyon
    • Isı içeriği
    • Deniz yüzeyi sıcaklığı
    • Tabakalaşma
    • Sıcaklık
  • Ozon deliği
  • Donmuş toprak çözülmesi
  • İklim sistemindeki devrilme noktaları
  • Deniz seviyesinin yükselmesi
  • Sezon sürünmesi
  • Tropikal siklonlar
  • Su döngüsü
  • Orman yangınları
Flora ve fauna
  • Ekosistemler
    • Toplu ölüm olayı
  • İstilacı türler
  • Bitki biyoçeşitliliği
  • Deniz yaşamı
  • Karasal hayvanlar
  • Kuşlar
  • İklim değişikliğinden kaynaklanan yok olma riski
  • Orman ölümü
Sosyal etkiler
  • Tarım
  • Şehirler
  • Çocuklar
  • Engellilik
  • Ekonomik etkiler
  • Balıkçılık
  • Cinsiyet
  • İnsan sağlığı
  • İnsan hakları
  • Yerli halklar
  • Bulaşıcı hastalıklar
  • Ada ülkeleri
  • Ruh sağlığı
  • Göçmen
  • Yoksulluk
  • İklim direnci
  • Risk değerlendirmeleri
  • Güvenlik ve çatışma
  • Kentsel su baskını
  • Kırılganlığı
  • Su kıtlığı
  • Su güvenliği
Ülke ve bölgelere göre
  • Afrika
  • Amerika
  • Antarktika
  • Kuzey Kutbu
  • Avustralya
  • Karayipler
  • Avrupa
  • Orta Doğu ve Kuzey Afrika
  • Küçük ada ülkeleri
  • Güney Asya
  • Ülkelere göre
Toplum ve iklim değişikliği
Toplum
  • İş dünyası yanıtları
  • İklim eylemi
  • Ekolojik yas
  • İklim hareketi
    • Okul grevi
  • İklim acil durum bildirgesi
  • İnkâr
    • Yumuşak inkâr
    • Komplo teorisi
  • Tartışmalar
  • Yönetim
  • Adalet
  • Davalar
  • Ulusal Olarak Belirlenen Katkı
  • Politikalar
  • Kamuoyu grüşü
  • Kadınlar
İletişim
  • Eğitim
  • İklim sarmalı
  • Popüler kültür tasvirleri
    • sanat
    • İklim kurgusu
    • Oyunlar
  • İklim Değişikliği Performans Endeksi
  • İklim krizi (terim)
  • Medya
  • Isınma şeritleri
Uluslararası anlaşmalar
  • Glasgow İklim Paktı
  • Sürdürülebilir Kalkınma Hedefi 13
  • Kyoto Protokolü
  • Paris Anlaşması
    • Paris Anlaşması'nın 6. Maddesi Kapsamındaki İşbirliği Mekanizmaları
  • Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi
Hafifletme
Ekonomi ve finans
  • Karbon bütçesi
  • Karbon kredisi
  • Karbon dengelemesi
    • Altın Standart (karbon dengeleme standardı)
  • Karbon vergisi
  • İklim borcu
  • İklim riski
  • İklim riski sigortası
  • İklim finansmanı
  • İklim değişikliğini hafifletmenin eş faydaları
  • Fosil yakıtların elden çıkarılması
  • Hafifletmenin ekonomisi
  • Emisyon ticareti
    • Karbon emisyon ticareti
  • Yeşil İklim Fonu
  • Düşük karbonlu ekonomi
Enerji
  • Karbondioksitin jeolojik depolanması
  • Enerji dönüşümü
    • Fosil yakıtların kullanımdan kaldırılması
  • Nükleer enerji
  • Yenilenebilir enerji
  • Sürdürülebilir enerji
Karbon yutaklarının korunması ve iyileştirilmesi
  • Mavi karbon
  • Karbondioksit giderme
    • Karbondioksitin jeolojik depolanması
    • Karbon tutma
  • Karbon çiftçiliği
  • İklim dostu tarım
  • Doğa temelli çözümler
  • Ormansızlaşma ve orman bozulmasından kaynaklanan emisyonların azaltılması
  • Yeniden ağaçlandırma
Kişisel
  • Karbon nötrlük
  • İklim değişikliği konusunda bireysel eylem
    • Karbon ayak izi
    • Bitki temelli beslenme
Arkaplan ve teori
Ölçümler
  • Küresel yüzey sıcaklığı
  • Enstrümantal sıcaklık kaydı
  • Uydu ölçümleri
Teori
  • Yansıtabilirlik
  • Karbon döngüsü
    • Biyolojik pompa
    • Okyanus karbon döngüsü
    • Donmuş toprak karbon döngüsü
  • Karbon yutağı
  • İklim duyarlılığı
  • İklim değişkenliği ve değişiklikleri
  • Bulut geri bildirimi
  • Bulut zorlaması
    • Iris hipotezi
  • Geri bildirimler
  • Dünya'nın enerji bütçesi
  • Küresel ısınma potansiyeli
  • İklim değişikliği üzerindeki sera etkisinin açıklayıcı modeli
  • Yörüngesel zorlama
  • Radyatif zorlama
Araştırma
  • İklim değişikliği senaryosu
  • İklim modeli
  • Birleştirilmiş Model Karşılaştırma Projesi
  • Hükûmetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC)
    • IPCC Altıncı Değerlendirme Raporu
  • Paleoklimatoloji
  • Paleotempestoloji
  • Solar jeomühendislik
Liste Sözlük  • Liste İndeks  • Kategori Kategori
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Net_sıfır_emisyon&oldid=34484086" sayfasından alınmıştır
Kategoriler:
  • Sera gazı emisyonları
  • İklim değişikliği ve toplum
Gizli kategori:
  • Creative Commons Atıf 4.0 lisanslı metin içeren maddeler
  • Sayfa en son 13.59, 14 Aralık 2024 tarihinde değiştirildi.
  • Metin Creative Commons Atıf-AynıLisanslaPaylaş Lisansı altındadır ve ek koşullar uygulanabilir. Bu siteyi kullanarak Kullanım Şartlarını ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursunuz.
    Vikipedi® (ve Wikipedia®) kâr amacı gütmeyen kuruluş olan Wikimedia Foundation, Inc. tescilli markasıdır.
  • Gizlilik politikası
  • Vikipedi hakkında
  • Sorumluluk reddi
  • Davranış Kuralları
  • Geliştiriciler
  • İstatistikler
  • Çerez politikası
  • Mobil görünüm
  • Wikimedia Foundation
  • Powered by MediaWiki
Net sıfır emisyon
Konu ekle