İlk kolera salgını

İlk kolera salgını (1817 – 1824), aynı zamanda ilk Asya kolera salgını veya Asya kolerası olarak bilinen, Kalküta çevresinde oluşmuş ve Güneydoğu Asya, Ortadoğu, Doğu Afrika ve Akdeniz kıyılarına kadar yayılmış bir salgın hastalıktır.^[1]^[2] Kolera daha önce birçok kez Hindistan'a yayılmışken, bu salgın daha da ilerledi; sona ermeden önce Çin ve Akdeniz'e kadar ulaştı. Bu salgının sonucunda Avrupa'nın baskısıyla bölgeye gönderilen Britanyalı askerler de dahil olmak üzere yüz binlerce kişi öldü. Salgın, 19. ve 20. yüzyıllar süresince hem Asya hem Avrupa'da yayılan birkaç kolera pandemisinin ilkiydi. Salgın, benzeri görülmemiş bir şekilde çok sayıda bölgeye yayılmış ve Asya'daki hemen hemen her ülkeyi etkilemiştir.

Kökeni ve yayılmasının başlaması

Kolera, Ganj nehri'nin alçakta kalan bölgelerine özgüdür.^[1] Festival zamanlarında, nehri seyahat edenler sık sık hastalığa yakalanırlar ve Hindistan'ın diğer bölgelerine dönmeleriyle hastalığın yayılmasına neden olurlar. İlk kolera salgını da Jessore kasabasında benzer şekilde başladı.^[3] Bazı epidemiyologlar ve tıbbi tarihçiler, salgının bir Hindu festivali olan Kumb Mela aracılığıyla küresel olarak yayıldığını öne sürmüştür.^[4] Daha önceki salgınlar Bihar'ın Purnia şehrinde yaşanmıştır, ancak uzmanlar bu salgınların bir biriyle alakası olmadığını düşünmektedir. 1817 yılında, kolera Ganj deltasının etrafına yayılmaya başladı. 1817 yılının eylül ayında, hastalık Bengal Körfezi'nden geçerek Kalküta'ya vardı ve hızla kıtanın geri kalanına yayıldı. 1818 yılına gelindiğinde, hastalık batı sahillerindeki Bombay'da ortaya çıktı.

Salgının Hindistan dışındaki yerlere yayılması

Mart 1820'de hastalık Tayland'da tespit edildi, Mayıs 1820'de hastalık Bangkok ve Manila'ya kadar yayıldı, 1821'nin ilkbaharında hastalık Java, Umman ve Çin'deki Anhai şehrine ulaştı; 1822 yılında Japonya'da, Basra Körfezi'ndeki Bağdat'ta, Suriye'de ve Güney Kafkasya'da görüldü; 1823 yılında kolera Astrahan, Zanzibar ve Mauritius'a ulaştı.^[1]

1824 yılında, salgın hastalık sona erdi. Bazı araştırmacılar, 1823-24 yılındaki soğuk kışın su kaynaklarındaki bakterileri öldürdüğünü savunmaktadır.^[1]

Toplam ölümler

Salgının sebep olduğu ölüm sayısı hala bilinmemektedir. Belirli alanlarda çalışan akademisyenler ölüm sayısını tahmin etmiştir. Örneğin, Bangkok'ta hastalığa bağlı olarak 30.000 kişinin öldüğü tahmin edilmektedir. Semarang, Java'da Nisan 1821'de 1,225 insanın 11 gün içerisinde öldüğü tahmin edilmektedir.^[1] Ayrıca döneme ait Farsça kaynaklarda İran’da (Kaçarlar Dönemi) görülen veba ve kolera salgınları nedeniyle yaklaşık 100.000 kişinin hayatını kaybettiği belirtilmektedir. Osmanlı tarihçisi Cevdet Paşa, kolera salgınının İran ordusunu ciddi şekilde etkilediğini, Abbas Mirza'nın kuvvetlerini ricata zorladığını ve geri çekilen askerlerin cenazelerinin defnedilemediğini aktarmaktadır. Paşa, bu salgının İran'ı Osmanlı Devleti ile barışa mecbur bırakan etkenlerden biri olduğunu da ifade etmektedir.^[5]^[6]^[7]

Kaynakça

^ ^a ^b ^c ^d ^e Hays, JN (2005). Epidemics and Pandemics: Their Impacts on Human History. ABC-CLIO. s. 193. ISBN 1-85109-658-2. 12 Mart 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Haziran 2017.
^ "Cholera's seven pandemics". Canadian Broadcasting Corporation. 2 Aralık 2008. 30 Mart 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Aralık 2008. The first known pandemic of cholera originated in the Ganges River delta in India. The disease broke out near Calcutta and spread through the rest of the country. By the early 1820s, colonization and trade had carried the disease to Southeast Asia, central Asia, the Middle East, eastern Africa, and the Mediterranean coast. The death toll from this outbreak is not known, but based on the 10,000 recorded deaths among British troops, researchers estimate that hundreds of thousands across India succumbed to the disease. In 1820, 100,000 people died on the Indonesian island of Java alone. By 1823, cholera had disappeared from most of the world, except around the Bay of Bengal.
^ Dhiman Barua, William B. Greenough III, Cholera. p. 6
^ Susan R. Holman, Beholden: Religion, Global Health, and Human Rights. p. 37
^ Hidayet, Tarih-i Ravzatü's-Safa-yı Nasıri: Cild-i Nohom Behş-ı Dovvom Donbale-i Saltanat-ı Fethali Şah, s. 7798.
^ Cevdet Paşa, Tarih-i Cevdet, cilt X, s. 12.
^ Eralp Yaşar Azap, 1820-1823 Osmanlı-İran Savaşında Ortaya Çıkan Salgın ve Bu Salgının Savaşa Etkisi, academia.edu 1 Ocak 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. s.90-91

Dış bağlantılar

"Cholera – biological weapons", Weapons of mass destruction, Global security, 24 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi13 Haziran 2017 .

[Hays-1] Hays, JN (2005). Epidemics and Pandemics: Their Impacts on Human History. ABC-CLIO. s. 193. ISBN 1-85109-658-2. 12 Mart 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Haziran 2017.

[2] "Cholera's seven pandemics". Canadian Broadcasting Corporation. 2 Aralık 2008. 30 Mart 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Aralık 2008. The first known pandemic of cholera originated in the Ganges River delta in India. The disease broke out near Calcutta and spread through the rest of the country. By the early 1820s, colonization and trade had carried the disease to Southeast Asia, central Asia, the Middle East, eastern Africa, and the Mediterranean coast. The death toll from this outbreak is not known, but based on the 10,000 recorded deaths among British troops, researchers estimate that hundreds of thousands across India succumbed to the disease. In 1820, 100,000 people died on the Indonesian island of Java alone. By 1823, cholera had disappeared from most of the world, except around the Bay of Bengal.

[3] Dhiman Barua, William B. Greenough III, Cholera. p. 6

[4] Susan R. Holman, Beholden: Religion, Global Health, and Human Rights. p. 37

[Hidayet-5] Hidayet, Tarih-i Ravzatü's-Safa-yı Nasıri: Cild-i Nohom Behş-ı Dovvom Donbale-i Saltanat-ı Fethali Şah, s. 7798.

[Cevdet-6] Cevdet Paşa, Tarih-i Cevdet, cilt X, s. 12.

[Azap-7] Eralp Yaşar Azap, 1820-1823 Osmanlı-İran Savaşında Ortaya Çıkan Salgın ve Bu Salgının Savaşa Etkisi, academia.edu 1 Ocak 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. s.90-91

[8] İlk veba salgını, 541-767 tarihleri arasındaki yerel veba salgınlarından oluşmaktadır.

[9] İkinci veba salgını, 1347-1835 tarihleri arasındaki yerel veba salgınlarından oluşmaktadır.

[10] Üçüncü veba salgını, 1855-1945 tarihleri arasındaki yerel veba salgınlarından oluşmaktadır.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[a]

[b]

[c]

g t d Kolera
Kolera	Belirtiler Tedavi Önlem Suseptibilite Bulaşma Teşhis Tarih Aşı
Kolera bakterisi	Vibrio cholerae Suş: El Tor Keşfi: 1854 Broad Street kolera salgını John Snow Henry Whitehead
Tedavi	Oral rehidratasyon tedavisi Antibiyotikler: Tetrasiklin kotrimoksazol Eritromisin Doksisiklin Kloramfenikol furazolidon Florokinolonlar: norfloxacin
Salgınlar ve pandemiler	Kolera pandemileri: 1817-1824 kolera salgını 1826–1837 kolera salgını 1846–1860 kolera salgını 1863–1875 kolera salgını 1881–1896 kolera salgını 1899–1923 kolera salgını 1961–1975 kolera salgını Diğer salgınlar: 1854 Broad Street kolera salgını 1913 Romanya ordusu kolera salgını 2007 Irak kolera salgını 2008 Kongo kolera salgını 2008-2009 Zimbabve kolera salgını 2010-2019 Haiti kolera salgını 2012 Sierra Leone kolera salgını 2014-2015 Afrika kolera salgını Yemen'de kolera salgını (2016-günümüz)