Yaylalı, Erbaa
| Yaylalı | |
|---|---|
 | |
 Tokat'ın Türkiye'deki konumu | |
  Yaylalı Yaylalı'nın Tokat'taki konumu | |
| Ülke |  Türkiye |
| İl | Tokat |
| İlçe | Erbaa |
| Coğrafi bölge | Karadeniz Bölgesi |
| İdare | |
| • Yönetici | Muhtar[3] İhtiyar heyeti[3] |
| Rakım | 1020 m |
| Nüfus (2020) | |
| • Toplam | 104 |
| Zaman dilimi | UTC+03.00 (TSİ) |
| İl alan kodu | 0356 |
| İl plaka kodu | 60 |
| Posta kodu | 60502 |
Yaylalı, Tokat ilinin Erbaa ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Yaylalı Köyü'nün eski adı, 1928 kayıtlarında Aray olarak geçer.[4] Osmanlı arşivlerinde Aroy şeklinde anılan ismin, köyün dağlar arasındaki geçit konumundan türediği düşünülmektedir.[5] Anadolu'da benzer “ara” kökenli yer adlarına (Arapapıştı, Araç, Arapgir) sıkça rastlanır.
Osmanlı Dönemi
[değiştir | kaynağı değiştir]Köyün bilinen ilk kaydı, 1530 tarihli Muhasebe-i Vilayet-i Karaman ve Rum Defterinde "Aroy" adıyla yer alır.[6] Bu dönemde köy, Sonisa kadılığına bağlı Kuh-i Karakuş nahiyesinde bulunuyordu. Sonisa, Tebriz-Bursa ipek yolu üzerinde stratejik bir merkezdi.[7] 1574 tahrir defterinde bölge, Müsellem ve Etrak cemaatlerinin yerleşim sahası olarak kaydedilmiştir.[8]
17. yüzyılda idari düzenlemelerle Kuh-i Karakuş nahiyesi bağımsız bir kaza haline geldi; daha sonra köy, Erbaa (Erek) kazasına bağlandı.[7] 19. yüzyılda Tanzimat reformlarıyla Erbaa kazası kurumsallaştı ve 1892'de Tokat Sancağı'na bağlandı.[9]
Cumhuriyet Dönemi
[değiştir | kaynağı değiştir]Cumhuriyet'in ilk yıllarında Aray olan köyün adı Yaylalı olarak değiştirildi. 20. yüzyıl başında I. Dünya Savaşı, Ermeni Tehciri ve Nüfus mübadelesi gibi olaylar, bölgedeki gayrimüslim nüfusu ortadan kaldırdı; köy tamamen Müslüman-Türk nüfusa sahip oldu.[9] 1950'lerden sonra kırdan kente göç nedeniyle nüfus azaldı; günümüzde birkaç yüz kişilik bir nüfusa sahiptir.
Coğrafya
[değiştir | kaynağı değiştir]Yaylalı Köyü, Tokat'ın Erbaa ilçesinde, Canik Dağları'nın iç kesimlerinde, Karınca Dağları eteklerinde yer alır. Köy, Erbaa ilçe merkezine 25 km, Tokat il merkezine 107 km uzaklıktadır.[10] Yaklaşık 1000 metre rakımda bulunan köy, Yeşilırmak’ı oluşturan Kelkit Çayı ve Tozanlı Çayı’na komşudur. Çevresi kayın, gürgen, kestane, kızılçam, ladin ve sarıçam ormanlarıyla kaplıdır; kurt, ayı, domuz ve karaca gibi yaban hayvanları bulunur. Gökçebayır Deresi, tarım ve hayvancılık için önemli bir su kaynağıdır. İklim, Karadeniz iklimi ile karasal iklim arasında geçiş özelliği gösterir; yazlar serin, kışlar soğuk ve karlıdır.
Nüfus
[değiştir | kaynağı değiştir]1831 nüfus sayımına göre, Yaylalı Köyü’nde 32 erkek nüfus kaydedilmiştir; toplam nüfusun 64-80 kişi olduğu tahmin edilir.[11] Nüfusun çoğunluğu genç erkeklerden oluşuyordu; fiziksel özellik olarak orta boylu, bıyıklı veya kara sakallı bireyler ağırlıktaydı.[11] 19. yüzyıl sonlarında Erbaa kazasının nüfusu 27.456 olup, gayrimüslim oranı düşüktü.[9] Osmanlı’nın son döneminde köy, Müslüman-Türk nüfusa sahipti. 20. yüzyılda, I. Dünya Savaşı ve Nüfus mübadelesi sonrası gayrimüslim nüfus tamamen ortadan kalktı. Günümüzde köyün nüfusu birkaç yüzü geçmemektedir.
Meslekler
[değiştir | kaynağı değiştir]1831 sayımına göre, köyde 10 farklı meslek grubundan 56 kişi kaydedilmiştir. En yaygın meslekler imamlık (17 kişi), hizmetkârlık (15 kişi), çobanlık (13 kişi) ve sığırcılıktı (5 kişi). Bahçıvanlık, berberlik, değirmencilik gibi meslekler ise birer kişiyle temsil edilmiştir.[11]
Ekonomi
[değiştir | kaynağı değiştir]Yaylalı Köyü’nün ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayanır. Dağlık arazi nedeniyle tarım sınırlıdır; hububat, baklagiller ve bahçe tarımı yapılır. Hayvancılıkta koyun, keçi ve sığır besiciliği öne çıkar; yaylalarda süt ürünleri (peynir, tereyağı) üretilir. Osmanlı döneminde Erbaa Ovası’nda pamuk tarımıyla ticari ilişkiler olduğu tahmin edilmektedir. Ormanlar, kereste, odun, kestane, bal ve kuşburnu gibi yan ürünler sağlar. Son yıllarda organik tarım ve arıcılık (özellikle kestane balı) önem kazanmıştır. Köyün temiz suyu ve kimyasal kirlenmeden uzak doğası, ekolojik tarımı destekler.
Nüfus
[değiştir | kaynağı değiştir]| Yıllara göre köy nüfus verileri | |
|---|---|
| 2024 | 126[2] |
| 2023 | 209[2] |
| 2022 | 95[2] |
| 2021 | 87[2] |
| 2020 | 104[2] |
| 2019 | 110[2] |
| 2018 | 251[2] |
| 2017 | 108[2] |
| 2016 | 112[2] |
| 2015 | 115[2] |
| 2014 | 123[2] |
| 2013 | 132[2] |
| 2012 | 131[2] |
| 2011 | 131[2] |
| 2010 | 132[2] |
| 2009 | 136[2] |
| 2008 | 135[2] |
| 2007 | 128[2] |
| 2000 | 187[10] |
| 1990 | 294[10] |
| 1985 | 318[10] |
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "Yaylali, Turkey Page" (İngilizce). Fallingrain.com. 3 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Eylül 2021.
- ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s "Tokat Erbaa Yaylalı Köy Nüfusu". nufusune.com. 13 Mart 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Eylül 2021.
- ^ a b "5393 sayılı Belediye Kanunu" (PDF). mevzuat.gov.tr. 3 Temmuz 2005. s. 3. 1 Haziran 2024 tarihinde kaynağından (pdf) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Eylül 2024.
Madde 9- Mahalle, muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilir.
- ^ Nişanyan, Sevan. "Index-Anatolicus: Türkiye yerleşim birimleri envanteri". nisanyanmap.com. 15 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Mayıs 2025.
- ^ Sezen, T. (2017). Osmanlı Yer Adları. Ankara: T.C. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü. ISBN 978-975-19-6840-1.
- ^ 387 Numaralı Muhasebe-i Vilayet-i Karaman ve Rum Defteri (937/1530), Dizin ve Tıpkıbasım. Yayın No: 36, Defter-i Hâkânî Dizisi: III. İstanbul: Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü, Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı. t.y.
- ^ a b Kıvrım, İ. (2014). Sonisa Kazası: XVI. Yüzyılda Sosyal ve Ekonomik Yapı. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
- ^ H. 982 (M. 1574/1575) tarihli ve TKG.KK.TTd.178 numaralı Defter-i Mufassal-ı Livā-i Sivas: Tıpkıbasım. Ankara: Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Yayınları. 2014.
- ^ a b c Aktaş, E. (2021). "19. Yüzyılın Sonunda Tokat Sancağı". Mavi Atlas. 9 (1). ss. 98-110. doi:10.18795/gumusmaviatlas.878535.
- ^ a b c d "Yaylalı Köyü". YerelNet.org.tr. 5 Temmuz 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Mayıs 2025.
- ^ a b c Kafalı, N. (2019). Erbaa Kazasında Nüfus (1830-1850) (Yüksek Lisans Tezi).
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir] | Tokat ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz. |
 | Türkiye'deki bir köy ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz. |