Uluköy, Taşova
| Uluköy | |
|---|---|
 | |
 Amasya'nın Türkiye'deki konumu | |
  Uluköy Uluköy'ün Amasya'daki konumu | |
| Ülke |  Türkiye |
| İl | Amasya |
| İlçe | Taşova |
| Coğrafi bölge | Karadeniz Bölgesi |
| İdare | |
| • Yönetici | Muhtar[3] İhtiyar heyeti[3] |
| Rakım | 285 m |
| Nüfus (2022) | |
| • Toplam | 998 |
| Zaman dilimi | UTC+03.00 (TSİ) |
| İl alan kodu | 0358 |
| İl plaka kodu | 05 |
| Posta kodu | 05802 |
Uluköy, Amasya ilinin Taşova ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Köyün adı, 1333 ve 1484 yılı kayıtlarında Sonusa ya da Sonisa olarak geçmektedir.[4] Taşova, ilçe olmadan önce Sonusa Bucağı'na bağlı bir yerleşim yeriydi. Sonusa'nın ilçe olmayı kabul etmemesi üzerine Taşova ilçe yapıldı, Sonusa da Taşova ilçesine köy olarak bağlandı. Sonusa, 1962 yılında Uluköy adını aldı. 1958 yılında belediye statüsü alarak beldeye dönüşen[5] kasabanın belediye statüsü, nüfusunun 2000 kişinin altına düşmesi üzerine 2013 yılında sona erdi.[6] Uluköy'ün tarihi, M.Ö. 3000'lere uzanır ve bölgede sırasıyla Hitit İmparatorluğu, Frigya, Med Devleti, Pers İmparatorluğu, Makedonya Krallığı, Pontus Krallığı, Roma İmparatorluğu, Bizans İmparatorluğu, Danişmentliler, Anadolu Selçuklu Devleti, Moğol İmparatorluğu, İlhanlı Devleti, Osmanlı İmparatorluğu ve Türkiye Cumhuriyeti hakimiyet kurmuştur.
Antik Dönem
[değiştir | kaynağı değiştir]Sonisa, Pontus Krallığı döneminde önemli bir yerleşim birimi olarak ortaya çıkar. Pontus kralı Mithridat Eupator, Amasya’da tahta çıktıktan sonra Yeşilırmak havzasını korumak için Tozanlı Çayı ile Kelkit Çayı’nın birleştiği noktada (Boğazkesen) bir kale ve kent inşa ederek buraya Eupatorya adını vermiştir. Roma kumandanı Pompey, kenti tamamlayarak adını Magnopolis olarak değiştirmiştir.[7] Aynı dönemde Sonisa, Pontus Polemoniacus bölgesinde Niksar, Zile ve Magnopolis ile birlikte seçkin bir kent olarak kaydedilmiştir.
Orta Çağ
[değiştir | kaynağı değiştir]Malazgirt Savaşı (1071) sonrası Danişmentliler, Sonisa’yı fethetti. Danişment Gazi, Amasya, Tokat ve Niksar ile birlikte Sonisa’yı alarak bölgeye Türkmen nüfusu yerleştirdi. Danişmentliler döneminde Sonisa, Horasan ve Harezm’den gelen Türk boylarının iskan merkezi oldu. Sonisa Yörükleri, bu dönemde bölgeye yerleşen Türk boylarından biridir. 1333’te İbn-i Battuta, Sonisa’daki Rifai tekkesinde konaklamıştır.[8]
Osmanlı Dönemi
[değiştir | kaynağı değiştir]Sonisa, 1392’de Yıldırım Bayezid tarafından Osmanlı topraklarına katıldı. Eyalet-i Rum’a bağlı bir kaza olan Sonisa, Tebriz-Bursa İpek Yolu üzerinde stratejik bir merkezdi.[9] 1455’te Sonisa’da Hızır Paşa Medresesi, merkez camii ve Şeyh Şerafeddin gibi zaviyeler bulunuyordu. 1520’de Kapu Ağası Hüseyin Ağa’nın yaptırdığı cami ve medreseyle kentin dini ve eğitim altyapısı güçlendi.[10] 1574’te mahalle sayısı yediye yükseldi: Cami-i Hüseyin Ağa, Cedid, Hafız, Kazuran, Mescid-i Mevlana Sinan, Süleyman Fakih ve Mescid-i Çeşme.
16. yüzyılda Sonisa, Erbaa, Taşova ve Karayaka ile birlikte “Nevahi-i Erbaa” (Dört Nahiye) olarak anıldı. 1848’de bu dört nahiye, Kaza-i Erbaa adıyla birleştirildi.[11] 1892’de Sonisa, Tokat Sancağı’na bağlandı.
Cumhuriyet Dönemi
[değiştir | kaynağı değiştir]Cumhuriyet döneminde Sonisa, 1923-1944 arasında Tokat’ın Erbaa ilçesine, 1944’ten sonra Taşova’nın ilçe olmasıyla Amasya’ya bağlandı. 1964’te adı Uluköy olarak değiştirildi. 1939, 1942 ve 1943 depremleri köyü yerle bir etti; tarihi Kurşunlu Camii ve Sinan Paşa Hamamı ağır hasar gördü.[12] 1965’te nüfusu 2456 iken, 2000’de 3320’ye yükseldi; 2010’da ise 1390’a düştü. 2012’de belediyelikten köye çevrildi.
Coğrafya
[değiştir | kaynağı değiştir]Köy, Taşova ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır.[5] Uluköy Barajı köyün yakınlarında bulunur.
Nüfus
[değiştir | kaynağı değiştir]| Yıllara göre belde/köy nüfus verileri | |
|---|---|
| 2022 | 998[2] |
| 2021 | 1.047[2] |
| 2020 | 1.093[2] |
| 2019 | 1.100[2] |
| 2018 | 1.063[2] |
| 2017 | 1.177[2] |
| 2016 | 1.162[2] |
| 2015 | 1.103[2] |
| 2014 | 1.182[2] |
| 2013 | 1.320[2] |
| 2012 | 1.580[13] |
| 2011 | 1.340[13] |
| 2010 | 1.390[13] |
| 2009 | 1.424[13] |
| 2008 | 1.413[13] |
| 2007 | 1.551[13] |
| 2000 | 3.320[13] |
| 1990 | 3.038[13] |
| 1985 | 2.851[13] |
| 1970 | 2.834[13] |
Yönetim
[değiştir | kaynağı değiştir]Belediye başkanlığı
[değiştir | kaynağı değiştir]| Seçildiği yıl | Belediye başkanları[13] |
|---|---|
| 2009 | Ali Genç (AKP) |
| 2004 | Hüseyin Akçael (AKP) |
| 1999 | Faruk Canlı (DYP) |
| 1994 | Faruk Canlı (DYP) |
| 1989 | Faruk Canlı (DYP) |
| 1984 | Naci Eren (SODEP) |
| 1977 | Naci Eren (CHP) |
| 1973 | Naci Eren (BĞMSZ) |
| 1968 | Durmuş Sipahi (BĞMSZ) |
| 1963 | Durmuş Sipahi (BĞMSZ) |
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "Ulukoy, Turkey Page" (İngilizce). Fallingrain.com. 22 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Temmuz 2020.
- ^ a b c d e f g h i j k "Amasya Taşova Uluköy Köy Nüfusu". Nufusune.com. 6 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Temmuz 2020.
- ^ a b "5393 sayılı Belediye Kanunu" (PDF). mevzuat.gov.tr. 3 Temmuz 2005. s. 3. 1 Haziran 2024 tarihinde kaynağından (pdf) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Eylül 2024.
Madde 9- Mahalle, muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilir.
- ^ Nişanyan, Sevan. "Index-Anatolicus: Türkiye yerleşim birimleri envanteri". nisanyanmap.com. 17 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Temmuz 2020.
- ^ a b "Uluköy Köyü". tasova.gen.tr. 22 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Temmuz 2020.
- ^ "İşte Kapatılacak 559 Belde !". kamudan.com. 10 Ekim 2012. 27 Ekim 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Mayıs 2020.
- ^ Kıvrım, İ. (2014). Sonisa Kazası: XVI. Yüzyılda Sosyal ve Ekonomik Yapı. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
- ^ Faroqhi, Suraiya (1993). Osmanlı’da Kent ve Kentliler. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları. s. 188.
- ^ 387 Numaralı Muhasebe-i Vilayet-i Karaman ve Rum Defteri (937/1530), Dizin ve Tıpkıbasım. Yayın No: 36, Defter-i Hâkânî Dizisi: III. İstanbul: Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü, Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı. t.y.
- ^ Kıvrım, İ. (2014). Taşova-Erbaa, Yerleşme, Nüfus, Ekonomi, 15.-16. Yüzyıl. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları. s. 59.
- ^ Kıvrım, İ. (2014). Taşova-Erbaa, Yerleşme, Nüfus, Ekonomi, 15.-16. Yüzyıl. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları. s. 120.
- ^ [[1] "Tarihsel Süreçte Tarihi Bir Yerleşim: Sonisa"]
|url=değerini kontrol edin (yardım). [Yayıncı]. Erişim tarihi: 25 Mayıs 2025. - ^ a b c d e f g h i j k "Uluköy Belediyesi". YerelNet.org.tr. 22 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Aralık 2018.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir] | Türkiye'deki bir köy ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz. |