Yapay zekâ etiği
| Yapay zekâ |
|---|
| dizisinin bir parçası |
_artificial_intelligence_icon.png){kind=icon} |
Yapay zekâ etiği, yapay zeka sistemlerinin tasarım ve kullanım süreçlerinde ortaya çıkan etik sorunları inceleyerek, bu sorunlarla mücadele yöntemleri geliştirmeye odaklanan disiplindir[1]. Yapay zeka etiği robotlara ve diğer yapay zeka sistemlerine özgü teknoloji etiğinin bir parçasıdır.[2][3] Yapay zeka sistemlerini tasarlarken, inşa ederken, kullanırken ve onlara karşı davranırken insanların etik davranışları ile ilgili bir roboetiğe ve yapay ahlaki etkenlerin ahlaki davranışlarıyla ilgilenen makine etiği şeklinde ikiye ayrılabilir. Yapay genel zekâ sistemlerine (YGZ) ilişkin olarak, tam etik aracı olan YGZ'lerin mevcut yasal ve sosyal çerçevelerle bütünleştirilmesine yönelik yaklaşımlar üzerinde ön çalışmalar yapılmıştır. Bu yaklaşımlar yasal konumlarının ve haklarının iki yönlü olarak ele alınmasına odaklanmıştır.[4] YGZ sistemlerinin adil ve tarafsız olması, etik açıdan büyük önem taşır. YGZ algoritmalarının karar alma süreçlerinde hiçbir grubu haksız bir şekilde avantajlı veya dezavantajlı hale düşürmeden tasarlanmış olması gerekir. Ancak, YGZ sistemleri, geliştirildikleri veri setlerinden etkilenir ve bu veri setleri, mevcut toplumsal önyargıları yansıtabilir. Bu nedenle, YGZ'nin adalet ve tarafsızlık prensiplerine uygun olarak geliştirilmesi kritik öneme sahiptir.[5] Yapay zekâ etiği için etik tasarımın temel bileşenleri arasında hesap verebilirlik, açıklanabilirlik ve insan denetimi ilkeleri yer almaktadır.[6]
Avrupa Birliği'nin Yapay Zekâ Yasası
[değiştir | kaynağı değiştir]Avrupa Birliği'nin Yapay Zekâ Yasası 13 Haziran 2024 tarihinde Avrupa Parlamentosu ve Konseyi tarafından kabul edilen Yapay Zekâ Yasası (AI Act), 2 Ağustos 2026 tarihinde tam anlamıyla yürürlüğe girecektir. Bu yasa, yapay zekânın etik ve güvenilir bir şekilde kullanılmasını sağlamak amacıyla risk temelli bir yaklaşım benimsemektedir. Yasaklı sistemler arasında insan davranışını manipüle eden teknikler, kırılgan grupların sömürüsünü içeren sistemler, sosyal puanlama sistemleri ve kamu alanlarında gerçek zamanlı biyometrik tanımlama yapan sistemler bulunmaktadır.[7]
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Coeckelbergh, Mark.(2020). "AI Ethics". MIT Press.
- ^ Fjeld, Jessica; Achten, Nele; Hilligoss, Hannah; Nagy, Adam; Srikumar, Madhulika (2020). "Principled Artificial Intelligence: Mapping Consensus in Ethical and Rights-Based Approaches to Principles for AI". SSRN Working Paper Series. doi:10.2139/ssrn.3518482. ISSN 1556-5068.
- ^ Jobin, Anna; Ienca, Marcello; Vayena, Effy (2019). "The global landscape of AI ethics guidelines". Nature Machine Intelligence. 1 (9). ss. 389-399. doi:10.1038/s42256-019-0088-2. ISSN 2522-5839.
- ^ Sotala, Kaj; Yampolskiy, Roman V (19 Aralık 2014). "Responses to catastrophic AGI risk: a survey". Physica Scripta. 90 (1). s. 8. doi:10.1088/0031-8949/90/1/018001. ISSN 0031-8949.
- ^ "Yapay Zeka Etiği". basit AI. 30 Temmuz 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Temmuz 2024.
- ^ Floridi, L., Cowls, J. (2019). A unified framework of five principles for AI in society. Harvard Data Science Review.
- ^ "Yapay Zeka Etiği". www.aihaberleri.com. 27 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ocak 2025.