Yıldızlararası cisim
Yıldızlararası cisim, bir yıldıza kütleçekimsel olarak bağlı olmayan ve yıldızlararası uzayda bulunan bir gök cismidir. Bu kapsam içerisinde asteroitler, kuyruklu yıldızlar ve yetim gezegenler yer alır fakat yıldız veya yıldız kalıntıları bu tanımın dışındadır. Yıldızlararası cisimler bir zamanlar bir konak yıldıza bağlıyken sonradan bu bağdan kopmuşlardır. Çeşitli süreçler, gezegenlerin ve gezegenimsiler gibi daha küçük cisimlerin konak yıldızlarından kopmasına neden olabilir.[1]
Bu terim aynı zamanda, yıldızlararası bir yörüngede olan fakat geçici olarak bir yıldızın yakınından geçen belirli asteroitler ve kuyruklu yıldızlar (yani öte asteroitler ve öte kuyruklu yıldızlar[2][3]) gibi cisimler için de kullanılır. Bu ikinci durumda cisim, yıldızlararası davetsiz misafir (interstellar interloper) olarak adlandırılabilir.[4] Güneş Sistemi içinde gözlemlenen cisimlerin yıldızlararası davetsiz misafir olarak tanımlanabilmesi, onların Güneş Sistemi'nden kaynaklanmadıklarını gösteren belirgin bir hiperbolik aşırı hıza sahip olmaları sayesindedir.
Keşfedilen ilk yıldızlararası cisimler, kendi yıldız sistemlerinden fırlatılmış olan OTS 44 veya Cha 110913−773444 gibi yetim gezegenlerdi. Ancak bu cisimleri, tıpkı yıldızlar gibi yıldızlararası uzayda oluşmuş gezegen kütleli cisimler olan kahverengi altcücelerden ayırt etmek zordur.
2025 yılı itibarıyla, Güneş Sistemi'nden geçişi sırasında 1I/ʻOumuamua (2017), 2I/Borisov (2019) ve 3I/ATLAS (2025) olmak üzere üç yıldızlararası cisim keşfedilmiştir. Güneş Sistemi'nde gözlemlenen bu davetsiz misafirlerin dünya dışı uzay araçları olabileceğine dair spekülasyonlar yapılmış, ancak bu iddialar çürütülmüştür.[5]
Adlandırma
[değiştir | kaynağı değiştir]Uluslararası Astronomi Birliği (IAU) Güneş Sistemi'ndeki ilk yıldızlararası cismin keşfiyle birlikte kuyruklu yıldız numaralandırma sistemine benzer şekilde, yıldızlararası cisimler için I numaralarını içeren yeni bir küçük cisim belirtme serisi önermiştir. Bu numaraları Küçük Gezegen Merkezi (Minor Planet Center) atayacaktır. Yıldızlararası cisimler için geçici belirtmeler, duruma uygun olarak C/ (kuyruklu yıldız) veya A/ (asteroit) ön eki kullanılarak yapılacaktır.[6]
Genel Bakış
[değiştir | kaynağı değiştir]| Cisim | Hız |
|---|---|
| C/2012 S1 (ISON) (zayıf hiperbolik Oort bulutu kuyruklu yıldızı) |
0,2 km/s 0,04 au/y[7] |
| Voyager 1 (karşılaştırma için) |
16,9 km/s 3,57 au/y[8] |
| 1I/ʻOumuamua | 26,33 km/s 5,55 au/y[9] |
| 2I/Borisov | 32,3 km/s 6,81 au/y[10] |
| 3I/ATLAS | 58,0 km/s 12,24 au/y[11] |
Gökbilimciler, (ʻOumuamua gibi) Güneş dışı kökenli birkaç yıldızlararası cismin her yıl Dünya'nın yörüngesinin içinden geçtiğini[12] ve herhangi bir günde 10.000 kadarının Neptün'ün yörüngesinin içinden geçmekte olduğunu tahmin etmektedir.[13] Yıldızlararası kuyruklu yıldızlar zaman zaman iç Güneş Sistemi'nden geçer[2] ve çoğunlukla Herkül takımyıldızı yönünden rastgele hızlarla yaklaşırlar; çünkü Güneş Sistemi, "solar apex" olarak adlandırılan bu yöne doğru hareket etmektedir.[14] ʻOumuamua'nın keşfine dek, Güneş'in kaçış hızından daha yüksek hıza sahip hiçbir kuyruklu yıldızın gözlemlenmemiş olması,[15] bu cisimlerin yıldızlararası uzaydaki yoğunluğuna üst sınırlar koymak için kullanılıyordu. Torbett tarafından yayımlanan bir makalede, bu yoğunluğun parsekküp başına 1013 (10 trilyon) kuyruklu yıldızdan fazla olmadığı belirtilmiştir.[16] LINEAR verileriyle yapılan diğer analizler ise üst sınırı 4,5×10-4/AU3 veya parsekküp başına 1012 (1 trilyon) kuyruklu yıldız olarak belirlemiştir.[3] ʻOumuamua'nın tespitinin ardından David C. Jewitt ve meslektaşları tarafından yapılan daha güncel bir tahmin, "Neptün yörüngesi içindeki benzer ~100 m ölçeğindeki yıldızlararası cisimlerin kararlı durum popülasyonunun ~1×104 olduğunu ve her birinin burada kalış süresinin ~10 yıl olduğunu" öngörmektedir.[17]
Oort bulutu oluşumunun mevcut modelleri, Oort bulutu'nda tutulandan daha fazla kuyruklu yıldızın (tahminlere göre 3 ila 100 kat daha fazla) yıldızlararası uzaya fırlatıldığını öngörmektedir.[3] Diğer simülasyonlar ise kuyruklu yıldızların %90–99'unun fırlatıldığını göstermektedir.[18] Başka yıldız sistemlerinde oluşan kuyruklu yıldızların da benzer şekilde fırlatılmayacağını düşünmek için hiçbir neden yoktur.[2] Amir Siraj ve Avi Loeb, Güneş ile birlikte aynı yıldız kümesinde doğmuş olan diğer yıldızlardan fırlatılmış gezegenimsilerin, Oort bulutu'nu oluşturmuş olabileceği sonucuna varmışlardır.[19][20][21] Her iki araştırmacı da Jüpiter ile yakın bir karşılaşma sonucu yörünge enerjisini kaybederek Güneş Sistemi'nde kapana kısılmış ʻOumuamua benzeri cisimlerin aranmasını önermiştir.[22][23]
Bir yıldızın yörüngesindeki cisimlerin, üçüncü bir büyük kütleli cisimle etkileşime girerek fırlatılması ve böylece yıldızlararası cisimler haline gelmesi mümkündür. Başlangıçta Güneş'e kütleçekimsel olarak bağlı olan C/1980 E1 kuyruklu yıldızı, 1980'lerin başında Jüpiter'in yakınından geçerken ivmelenerek Güneş Sistemi'nden kurtulmasını sağlayacak kaçış hızına ulaşmış ve bu tür bir etkileşimin en bilinen örneklerinden biri olmuştur. Bu durum yörüngesini eliptikten hiperboliğe çevirerek onu o zamanın bilinen en dış merkezli cismi haline getirmiştir. Dış merkezliği 1,057 olarak ölçülen cisim[24] yıldızlararası uzaya doğru ilerlemektedir.
Mevcut gözlemsel zorluklar nedeniyle bir yıldızlararası cisim genellikle yalnızca Güneş Sistemi'nden geçerken tespit edilebilir. Güneş'e kütleçekimsel olarak bağlı olmadığını kanıtlayan güçlü hiperbolik yörüngesi ve birkaç km/s'yi aşan hiperbolik aşırı hızı sayesinde ayırt edilebilirler.[3][25] Buna karşılık, kütleçekimsel olarak bağlı cisimler Güneş etrafında eliptik yörüngeler izler. Yörüngeleri paraboliğe çok yakın olan birkaç cismin kütleçekimsel olarak bağlı olup olmadıkları ise belirsizdir.
Bir yıldızlararası kuyruklu yıldız, nadiren de olsa Güneş Sistemi'nden geçerken Güneş merkezli bir yörüngeye yakalanabilir. Bilgisayar simülasyonları, Jüpiter'in bir tanesini yakalayabilecek kadar büyük kütleli tek gezegen olduğunu ve bunun altmış milyon yılda bir gerçekleşebileceğini göstermektedir.[16] Machholz 1 ve Hyakutake C/1996 B2 kuyruklu yıldızları, bu tür kuyruklu yıldızların olası örnekleridir. Bunlar, Güneş Sistemi'ndeki kuyruklu yıldızlara göre atipik (veya alışılmadık) kimyasal bileşimler gösterirler.[15][26]
Son araştırmalar, 514107 Kaʻepaokaʻawela asteroidinin Jüpiter ile eş yörüngeli hareketi ve Güneş etrafındaki ters yönlü yörüngesinin kanıtladığı gibi, yaklaşık 4,5 milyar yıl önce yakalanmış eski bir yıldızlararası cisim olabileceğini düşündürmektedir.[27] İlave olarak, C/2018 V1 (Machholz-Fujikawa-Iwamoto) kuyruklu yıldızının Güneş dışı bir kökene sahip olma olasılığı (%72,6) yüksek olsa da Oort bulutu'ndan kaynaklanma olasılığı da göz ardı edilmemektedir.[28] Harvard gökbilimcileri, bu yolla maddenin ve potansiyel olarak uykudaki sporların çok uzak mesafeler boyunca taşınabileceğini öne sürmektedir.[29] Oumuamua'nın iç Güneş Sistemi'nden geçerken tespit edilmiş olması, ötegezegen sistemleriyle aramızda maddesel bir bağlantı olabileceği ihtimalini doğrulamaktadır.
Güneş Sistemi'ndeki yıldızlararası ziyaretçiler, kilometre büyüklüğündeki cisimlerden mikron altı parçacıklara kadar geniş bir boyut yelpazesine sahiptir. Ayrıca yıldızlararası toz ve meteoroitler, ana sistemlerinden değerli bilgiler taşır. Ancak bu cisimleri, bu geniş boyut yelpazesinin her noktasında tespit etmek kolay değildir (Bkz. Şekil).[30] En küçük yıldızlararası toz parçacıkları elektromanyetik kuvvetler tarafından Güneş Sistemi'nin dışına itilirken, en büyükleri ise o kadar seyrektir ki uzay araçlarındaki dedektörlerle yeterli istatistiksel veri toplanamaz. Bu nedenle, ara boyutlardaki (0,1–1 mikrometre) yıldızlararası ve gezegenler arası parçacıkları birbirinden ayırt etmek zor olabilir. Çünkü bu parçacıkların hızları ve geliş yönleri çok büyük değişkenlik gösterebilir.[31] Dünya atmosferinde meteor olarak gözlemlenen yıldızlararası meteoroitleri tanımlamak, yüksek doğrulukta ölçümler ve titiz hata analizleri gerektirdiği için oldukça zordur.[32] Aksi takdirde, ölçüm hataları paraboliğe yakın yörüngeleri parabolik sınırın ötesine kaydırarak bu parçacıkların yanlışlıkla yıldızlararası kökenli hiperbolik bir grup olarak sınıflandırılmasına neden olabilir.[33]
Asteroitler ve kuyruklu yıldızlar gibi büyük yıldızlararası ziyaretçiler, Güneş Sistemi'nde ilk kez 2017'de (1I/ʻOumuamua) ve 2019'da (2I/Borisov) tespit edilmiştir ve Vera C. Rubin Gözlemevi gibi yeni teleskoplarla daha sık tespit edilmeleri beklenmektedir. Amir Siraj ve Avi Loeb, Vera C. Rubin Gözlemevi'nin önemli keşifler yapacağını öngörmektedir. Buna göre gözlemevi, hem Güneş'in hareketinden kaynaklanan dağılım anizotropisini tespit edebilecek hem de yıldızlararası cisimlerin konak yıldızlarından fırlatılma hızının karakteristik değerini belirleyebilecektir.[34][35][36]
Mayıs 2023'te yayımlanan bir çalışmada gökbilimciler, yıllar içinde başka yıldızlararası cisimlerin de Dünya'ya Yakın Yörünge'ye (NEO) yakalanmış olabileceği sonucuna varmıştır.[37][38]
Güneş Sistemi'ndeki davetsiz misafirler
[değiştir | kaynağı değiştir]Doğrulanmış
[değiştir | kaynağı değiştir]1I/2017 U1 (ʻOumuamua)
[değiştir | kaynağı değiştir]
19 Ekim 2017 tarihinde Pan-STARRS teleskobu tarafından 20 kadirden bir görünür büyüklükte sönük bir cisim keşfedildi. Gözlemler, cismin Güneş etrafında güçlü bir hiperbolik yörünge izlediğini ve Güneş'in kaçış hızından daha yüksek bir hıza sahip olduğunu göstermiştir. Bu durum, cismin Güneş Sistemi'ne kütleçekimsel olarak bağlı olmadığı ve büyük olasılıkla yıldızlararası bir cisim olduğu anlamına gelmekteydi.[39] Başlangıçta bir kuyruklu yıldız olduğu varsayıldığı için C/2017 U1 olarak adlandırıldı, ancak 25 Ekim'de herhangi bir kuyruklu yıldız aktivitesi bulunamayınca A/2017 U1 olarak yeniden adlandırıldı.[40][41] Yıldızlararası doğası doğrulandıktan sonra, 1I/ʻOumuamua adını aldı. Bu adlandırmada "1" rakamı cismin keşfedilen ilk tür olduğunu, "I" harfi yıldızlararası (interstellar) kökenini, "ʻOumuamua" ismi ise Hawaii dilinde "uzaktan gelen ilk elçi" anlamına gelen bir kelimeyi ifade etmektedir.[42]
ʻOumuamua'nın herhangi bir kuyruklu yıldız aktivitesi göstermemesi, geldiği yıldız sisteminin iç bölgelerinden fırlatıldığına işaret eder. Tıpkı Güneş Sistemi'nden tanıdığımız kayalık asteroitler, sönmüş kuyruklu yıldızlar ve demokloidler gibi, bu cisim de muhtemelen donma sınırının içinde kalarak tüm yüzey uçucularını kaybetmiştir. Ancak bu yalnızca bir varsayımdır. ʻOumuamua, konak sisteminden atıldıktan sonra yıldızlararası uzayda çağlar boyunca kozmik radyasyona maruz kalarak da tüm yüzey uçucularını kaybetmiş ve kalın bir kabuk oluşturmuş olabilir.
ʻOumuamua'nın 1,199'luk dış merkezliği, Ağustos 2019'da 2I/Borisov'un keşfine dek Güneş Sistemi'ndeki doğal cisimler için gözlemlenmiş açık ara en yüksek değerdi. Bu rekor, Temmuz 2025'te 6,1 gibi çok daha yüksek bir dış merkezlikle keşfedilen 3I/ATLAS ile bir kez daha kırılmıştır.
Eylül 2018'de ise gökbilimciler, ʻOumuamua'nın yıldızlararası yolculuğunun başlangıç noktası olabilecek birkaç aday konak yıldız sistemi belirlemiştir.[43][44]
2I/Borisov
[değiştir | kaynağı değiştir]
Gennadiy Borisov, 2I/Borisov'u 30 Ağustos 2019'da Kırım, Nauchnyy'deki kişisel MARGO gözlemevinde, kendi tasarladığı 0,65 metrelik teleskopla keşfetmiştir.[45] 13 Eylül 2019'da Gran Telescopio Canarias ile alınan düşük çözünürlüklü görünür spektrumu, bu cismin yüzey bileşiminin tipik Oort bulutu kuyruklu yıldızlarından pek de farklı olmadığını ortaya koymuştur.[46][47][48] Uluslararası Astronomi Birliği (IAU) Küçük Cisim Adlandırma Çalışma Grubu, kuyruklu yıldıza 2I/Borisov yıldızlararası belirtmesini verirken, kaşifine atfen Borisov ismini de korumuştur.[49] 12 Mart 2020'de ise gökbilimciler, Borisov'un çekirdeğinde süregelen bir parçalanma olduğuna dair gözlemsel kanıtlar saptamıştır.[50]
3I/ATLAS
[değiştir | kaynağı değiştir]
Üçüncü yıldızlararası cisim olan 3I/ATLAS, 1 Temmuz 2025'te ATLAS projesi tarafından Jüpiter yörüngesinin hemen iç kısmında ve Güneş'ten 4,5 AU uzaklıkta keşfedilmiştir. 6,142±0,003'lik rekor dış merkezliğiyle bu cisim, ʻOumuamua ve 2I/Borisov'un değerlerini açık ara geride bırakmıştır. Cismin, 29 Ekim 2025 tarihinde (11:44 ± 00:02 UTC) Güneş'e 1,356 ± 0,0002 AU (202,855 ± 0,030 milyon km; 126,048 ± 0,019 milyon mi) mesafede günberi noktasına ulaşacağı hesaplanmıştır. Cismin hem Güneş Sistemi'ne giriş hem de sistemden çıkış yörüngesindeki yıldızlararası hızının () ise yaklaşık 58 km/s olduğu belirlenmiştir.[11]
Doğrulanmamış
[değiştir | kaynağı değiştir]
Kökeni yıldızlararası olabilecek başka cisimler de öne sürülmüştür. 2025 yılı itibarıyla öne çıkan adaylar ve bu konudaki gelişmeler şunlardır:
2007 yılında Afanasiev ve ekibi, 28 Temmuz 2006'da Rus Bilimler Akademisi'ne bağlı Özel Astrofizik Gözlemevi üzerinde atmosfere çarpan santimetre boyutlarında bir galaksiler arası meteor tespit etmiş olabileceklerini yayımladıkları bir makalede belirtmiştir.[51]
Kasım 2018'de Harvard'lı astrofizikçiler Amir Siraj ve Avi Loeb, hesaplanan yörünge özelliklerine dayanarak Güneş Sistemi'nde ʻOumuamua boyutlarında yüzlerce yıldızlararası cisim bulunması gerektiğini ileri sürmüş ve 2017 SV13 ile 2018 TL6 gibi bazı centaurları potansiyel aday olarak göstermiştir. Bu cisimlerin tamamı Güneş etrafında dönmekle birlikte, uzak geçmişte sistem tarafından yakalanmış olabilecekleri düşünülmektedir.[52] Aynı araştırmacılar, yıldızlararası cisimlerin keşif oranını artırmak için yıldız örtülmeleri, Ay veya Dünya atmosferine çarpmalardan kaynaklanan optik izler ve nötron yıldızlarıyla çarpışmalardan doğan radyo parlamaları gibi çeşitli yöntemler de önermiştir.[53][54][55][56]
Mayıs 2023'te ise bir grup gökbilimci, yıllar içinde Dünya'ya Yakın Yörünge'ye (NEO) başka yıldızlararası cisimlerin de yakalanmış olabileceğini öne sürmüştür.[37][38] Ancak NASA ve diğer gökbilimciler bu iddiaya şüpheyle yaklaşmakta,[57][58][59][60][61][62] hatta bazı uzmanlar, iddia edilen meteorit çarpması için olayın nedenini Dünya'daki bilinen olgulara bağlayan alternatif açıklamalar getirmiştir.[63]
2014 yıldızlararası meteoru
[değiştir | kaynağı değiştir]0,46 ton kütleli ve 0,45 m (1,5 ft) genişliğindeki bir meteor olan CNEOS 2014-01-08, 8 Ocak 2014 tarihinde Dünya atmosferinde yanarak yok olmuştur.[64][65] 2019 tarihli bir ön baskı makale, bu meteorun yıldızlararası kökenli olabileceğini öne sürmüştür.[66][67][68][69][70] Cismin güneş merkezli hızı 60 km/s (37 mi/s), asimptotik hızı ise 42,1 ± 5,5 km/s (26,2 ± 3,4 mi/s) olarak hesaplanmış ve 17:05:34 UTC'de Papua Yeni Gine yakınlarında 18,7 km (61.000 ft) yükseklikte patlamıştır.[64] ABD Uzay Komutanlığı, gezegensel savunma sensörlerinden topladığı verilerin gizliliğini Nisan 2022'de kaldırmış[71] ve bu potansiyel yıldızlararası meteorun hızını doğrulamıştır.[72][73] 2023 yılında Galileo-Projesi (The Galileo Project), bu dikkat çekici özelliklere sahip[74][75][76] meteorun küçük parçalarını bulup getirmek amacıyla bir keşif gezisi düzenlemiştir.[77][76] Ancak The New York Times'da yer alan bir habere göre, projenin bulgularına yönelik iddiaları bilim camiasındaki meslektaşları tarafından şüpheyle karşılanmaktadır.[78] Konuyla ilgili yeni çalışmaların bulguları ise 1 Eylül 2023'te yayımlanmıştır.[79][80]
Diğer gökbilimciler, kullanılan meteoroit kataloğunun geliş hızındaki belirsizlik paylarını rapor etmemesi nedeniyle cismin yıldızlararası kökenli olduğu konusunda şüphelerini dile getirmektedir.[81] Bu nedenle, herhangi bir tekil veri noktasının (özellikle de küçük meteoroitler için) geçerliliği şüphelidir. Nitekim Kasım 2022'de yayımlanan bir makalede, CNEOS 2014-01-08'in yüksek dayanıklılığı ve belirgin hiperbolik yörüngesi gibi anormal özelliklerinin, gerçek parametreler olmaktan ziyade ölçüm hatalarıyla daha iyi açıklanabileceği savunulmuştur.[57] Meteoroide ait herhangi bir parçanın başarıyla bulunup getirilmesi ise pek olası görülmemektedir;[57] zira bulunacak parçaların, yaygın olarak bulunan mikrometeoritlerden ayırt edilmesi imkansız olacaktır.
2017 yıldızlararası meteoru
[değiştir | kaynağı değiştir]Yaklaşık 6,3 ton kütleli CNEOS 2017-03-09, 9 Mart 2017'de Dünya atmosferinde yanarak yok olmuştur. CNEOS 2014-01-08 meteorunun da yıldızlararası kökenli olduğunu öne süren aynı araştırma grubu, bu cismin sahip olduğu yüksek mekanik dayanımı gerekçe göstererek, onu da potansiyel bir aday olarak sunmuştur.[82]
Kuramsal görevler
[değiştir | kaynağı değiştir]Yıldızlararası cisimlerin yüksek hızları, mevcut uzay teknolojisiyle yakın ziyaretleri veya yörünge görevleri düzenlemeyi zorlaştırsa da bu görevler imkansız değildir.[83][84]
Initiative for Interstellar Studies (Yıldızlararası Çalışmalar Girişimi, kısaca i4is), 2017 yılında ʻOumuamua'ya yönelik bir görevin yapılabilirliğini değerlendirmek amacıyla Lyra Projesi'ni başlatmıştır.[85] Proje kapsamında, 5 ila 25 yıllık bir zaman diliminde ʻOumuamua'ya bir uzay aracı göndermek için çeşitli seçenekler önerilmiştir.[86][87] Bu seçeneklerden biri, Oberth etkisinden faydalanmak amacıyla önce Jüpiter yakın geçişini, ardından da Güneş'e 3 güneş yarıçapı (2,1×106 km; 1,3×106 mi) kadar yaklaşarak bir kütleçekim sapanı manevrası daha yapmayı içermektedir.[88] Doğrudan itkiyle hedefe yönlendirilecek bir yörünge varsayımıyla, fırlatma tarihine göre değişen farklı görev süreleri ve hız gereksinimleri de incelenmiştir.
ESA ve JAXA'nın 2029'da fırlatmayı planladığı Comet Interceptor (Kuyruklu Yıldız Önleyici) uzay aracı, uygun bir uzun periyotlu kuyruklu yıldızın yolunu keserek yakın geçiş yapmak üzere Güneş-Dünya L2 noktasında bekleyecektir.[89] Görev süresi olan üç yıl içinde uygun bir kuyruklu yıldız bulunamaması halinde, menziline giren bir yıldızlararası cismin önünü kesmekle görevlendirilebilir.[90]
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ The ‘Oumuamua ISSI Team; Bannister, Michele T.; Bhandare, Asmita; Dybczyński, Piotr A.; Fitzsimmons, Alan; Guilbert-Lepoutre, Aurélie; Jedicke, Robert; Knight, Matthew M.; Meech, Karen J.; McNeill, Andrew; Pfalzner, Susanne; Raymond, Sean N.; Snodgrass, Colin; Trilling, David E.; Ye, Quanzhi (1 Temmuz 2019). "The natural history of ʻOumuamua". Nature Astronomy (İngilizce). 3 (7): 594-602. arXiv:1907.01910
. Bibcode:2019NatAs...3..594O. doi:10.1038/s41550-019-0816-x. ISSN 2397-3366. 7 Ağustos 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi31 Ağustos 2025.
- ^ a b c Valtonen, Mauri J.; Zheng, Jia-Qing; Mikkola, Seppo (Mart 1992). "Origin of oort cloud comets in the interstellar space". Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy. 54 (1–3): 37-48. Bibcode:1992CeMDA..54...37V. doi:10.1007/BF00049542.
- ^ a b c d Francis, Paul J. (20 Aralık 2005). "The Demographics of Long-Period Comets". The Astrophysical Journal. 635 (2): 1348-1361. arXiv:astro-ph/0509074 . Bibcode:2005ApJ...635.1348F. doi:10.1086/497684.
- ^ Veras, Dimitri (13 Nisan 2020). "Creating the first interstellar interloper". Nature Astronomy. 4 (9): 835-836. Bibcode:2020NatAs...4..835V. doi:10.1038/s41550-020-1064-9 . ISSN 2397-3366.
- ^ Sample, Ian (15 Aralık 2017). "Is 'Oumuamua an alien spacecraft? Initial scans show no signs of technology". The Guardian. 15 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ağustos 2025.
- ^ "MPEC 2017-V17: New Designation Scheme for Interstellar Objects". Minor Planet Center. 6 Kasım 2017. 26 Ocak 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ağustos 2025.
- ^ C/2012 S1 (ISON) kuyruklu yıldızının 1600 dönemi için barisentrik yarı büyük ekseni -145127 21 Temmuz 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. idi ve 50000 AU uzaklıkta geliş yönündeki v_infinite hızı 0,2 km/s olurdu:
v=42.1219 √1/50000 − 0.5/−145127 - ^ "Voyager Fast Facts". 22 Mayıs 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ağustos 2025.
- ^ Gray, Bill (26 Ekim 2017). "Pseudo-MPEC for A/2017 U1 (FAQ File)". Project Pluto. 26 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Ekim 2017.
- ^ Gray, Bill. "FAQ for C/2019 Q4 (Borisov)". Project Pluto. 12 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Eylül 2019.
- ^ a b "Groups.io MPML: Re: What is going on with A11pl3Z?". 2 Temmuz 2025.
- ^ "Interstellar Asteroid FAQs". NASA. 20 Kasım 2017. 18 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Kasım 2017.
- ^ Fraser, Wesley (11 Şubat 2018). "The Sky at Night: The Mystery of ʻOumuamua". Chris Lintott tarafından görüşme yapıldı. Chris Lintott. BBC.
- ^ Struve, Otto; Lynds, Beverly; Pillans, Helen (1959). Elementary Astronomy. New York: Oxford University Press. s. 150.
- ^ a b MacRobert, Alan (2 Aralık 2008). "A Very Oddball Comet". Sky & Telescope. 7 Aralık 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Mart 2010.
- ^ a b Torbett, M. V. (Temmuz 1986). "Capture of 20 km/s approach velocity interstellar comets by three-body interactions in the planetary system". Astronomical Journal. 92: 171-175. Bibcode:1986AJ.....92..171T. doi:10.1086/114148 .
- ^ Jewitt, David; Luu, Jane; Rajagopal, Jayadev; Kotulla, Ralf; Ridgway, Susan; Liu, Wilson; Augusteijn, Thomas (2017). "Interstellar Interloper 1I/2017 U1: Observations from the NOT and WIYN Telescopes". The Astrophysical Journal. 850 (2): L36. arXiv:1711.05687 . Bibcode:2017ApJ...850L..36J. doi:10.3847/2041-8213/aa9b2f .
- ^ Choi, Charles Q. (24 Aralık 2007). "The Enduring Mysteries of Comets". Space.com. 6 Aralık 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Aralık 2008.
- ^ Siraj, Amir; Loeb, Abraham (18 Ağustos 2020). "The Case for an Early Solar Binary Companion". The Astrophysical Journal (İngilizce). 899 (2): L24. arXiv:2007.10339 . Bibcode:2020ApJ...899L..24S. doi:10.3847/2041-8213/abac66 . ISSN 2041-8213.
- ^ Carter, Jamie. "Was Our Sun A Twin? If So Then 'Planet 9' Could Be One Of Many Hidden Planets In Our Solar System". Forbes (İngilizce). 14 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Kasım 2020.
- ^ "Did the Sun have an early binary companion?". Cosmos Magazine (İngilizce). 20 Ağustos 2020. 16 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Kasım 2020.
- ^ Siraj, Amir; Loeb, Abraham (2019). "Identifying Interstellar Objects Trapped in the Solar System through Their Orbital Paramteters". The Astrophysical Journal. 872 (1): L10. arXiv:1811.09632 . Bibcode:2019ApJ...872L..10S. doi:10.3847/2041-8213/ab042a .
- ^ Koren, Marina (23 Ocak 2019). "When a Harvard Professor Talks About Aliens – News about extraterrestrial life sounds better coming from an expert at a high-prestige institution". The Atlantic. 9 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ocak 2019.
- ^ "JPL Small-Body Database Browser: C/1980 E1 (Bowell)" (1986-12-02 last obs). 13 Eylül 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ocak 2010.
- ^ de la Fuente Marcos, Carlos; de la Fuente Marcos, Raúl; Aarseth, Sverre J. (6 Şubat 2018). "Where the Solar system meets the solar neighbouurhood: patterns in the distribution of radiants of observed hyperbolic minor bodies". Monthly Notices of the Royal Astronomical Society Letters. 476 (1): L1-L5. arXiv:1802.00778 . Bibcode:2018MNRAS.476L...1D. doi:10.1093/mnrasl/sly019 .
- ^ Mumma, M. J.; Disanti, M. A.; Russo, N. D.; Fomenkova, M.; Magee-Sauer, K.; Kaminski, C. D.; Xie, D. X. (1996). "Detection of Abundant Ethane and Methane, Along with Carbon Monoxide and Water, in Comet C/1996 B2 Hyakutake: Evidence for Interstellar Origin". Science. 272 (5266): 1310-1314. Bibcode:1996Sci...272.1310M. doi:10.1126/science.272.5266.1310. PMID 8650540.
- ^ Clery, Daniel (2018). "This asteroid came from another solar system – and it's here to stay". Science. doi:10.1126/science.aau2420.
- ^ de la Fuente Marcos, Carlos; de la Fuente Marcos, Raúl (11 Ekim 2019). "Comet C/2018 V1 (Machholz–Fujikawa–Iwamoto): dislodged from the Oort Cloud or coming from interstellar space?". Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. 489 (1): 951-961. arXiv:1908.02666 . Bibcode:2019MNRAS.489..951D. doi:10.1093/mnras/stz2229 .
- ^ Reuell, Peter (8 Temmuz 2019). "Harvard study suggests asteroids might play key role in spreading life". Harvard Gazette. 25 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Eylül 2019.
- ^ a b Hajdukova, Maria; Sterken, Veerle; Wiegert, Paul; Kornoš, Leonard (1 Kasım 2020). "The challenge of identifying interstellar meteors". Planetary and Space Science (İngilizce). 192 (105060). Bibcode:2020P&SS..19205060H. doi:10.1016/j.pss.2020.105060 . hdl:20.500.11850/432235 . ISSN 0032-0633.
- ^ Sterken, V. J.; Altobelli, N.; Kempf, S.; Schwehm, G.; Srama, R.; Grün, E. (1 Şubat 2012). "The flow of interstellar dust into the solar system". Astronomy & Astrophysics (İngilizce). 538: A102. Bibcode:2012A&A...538A.102S. doi:10.1051/0004-6361/201117119 . ISSN 0004-6361. 26 Mayıs 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi31 Ağustos 2025.
- ^ Hajduková, Mária; Kornoš, Leonard (1 Ekim 2020). "The influence of meteor measurement errors on the heliocentric orbits of meteoroids". Planetary and Space Science (İngilizce). 190 (104965). Bibcode:2020P&SS..19004965H. doi:10.1016/j.pss.2020.104965. ISSN 0032-0633.
- ^ Hajdukova, M.; Sterken, V.; Wiegert, P.; Kornoš, L. (1 Kasım 2020). "The challenge of identifying interstellar meteors". Planetary and Space Science (İngilizce). 192 (105060). Bibcode:2020P&SS..19205060H. doi:10.1016/j.pss.2020.105060 . hdl:20.500.11850/432235 . ISSN 0032-0633.
- ^ Siraj, Amir; Loeb, Abraham (29 Ekim 2020). "Observable Signatures of the Ejection Speed of Interstellar Objects from Their Birth Systems". The Astrophysical Journal (İngilizce). 903 (1): L20. arXiv:2010.02214 . Bibcode:2020ApJ...903L..20S. doi:10.3847/2041-8213/abc170 . ISSN 2041-8213.
- ^ Williams, Matt (7 Kasım 2020). "Vera Rubin Should be Able to Detect a Couple of Interstellar Objects a Month". Universe Today (İngilizce). 14 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Kasım 2020.
- ^ Clery, Daniel (26 Temmuz 2021). "Project launched to look for extraterrestrial visitors to our Solar System". www.science.org (İngilizce). 25 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ekim 2021.
- ^ a b Gough, Evan (18 Mayıs 2023). "A Few Interstellar Objects Have Probably Been Captured". Universe Today. 4 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Mayıs 2023.
- ^ a b Mukherjee, Diptajyoti; Siraj, Amir; Trac, Hy; Loeb, Abraham (2023). "Close Encounters of the Interstellar Kind: Exploring the Capture of Interstellar Objects in Near Earth Orbit". Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. 525: 908-921. arXiv:2305.08915 . doi:10.1093/mnras/stad2317 .
- ^ "MPEC 2017-U181: COMET C/2017 U1 (PANSTARRS)". Minor Planet Center. 25 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ekim 2017.
- ^ Meech, K. (25 Ekim 2017). "Minor Planet Electronic Circular MPEC 2017-U183: A/2017 U1". Minor Planet Center. 19 Ağustos 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ağustos 2025.
- ^ "We May Just Have Found An Object That Originated From Outside Our Solar System". IFLScience. 26 Ekim 2017. 28 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ağustos 2025.
- ^ "Aloha, ʻOumuamua! Scientists confirm that interstellar asteroid is a cosmic oddball". GeekWire. 20 Kasım 2017. 2 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ağustos 2025.
- ^ Feng, Fabo; Jones, Hugh R. A. (2018). "Plausible home stars of the interstellar object ʻOumuamua found in Gaia DR2". The Astronomical Journal. 156 (5): 205. arXiv:1809.09009 . Bibcode:2018AJ....156..205B. doi:10.3847/1538-3881/aae3eb .
- ^ "ʻOumuamua Isn't from Our Solar System. Now We May Know Which Star It Came From". 25 Eylül 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ağustos 2025.
- ^ King, Bob (11 Eylül 2019). "Is Another Interstellar Visitor Headed Our Way?". Sky & Telescope. 12 Eylül 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Eylül 2019.
- ^ "The Gran Telescopio Canarias (GTC) obtains the visible spectrum of C/2019 Q4 (Borisov), the first confirmed interstellar comet". Instituto Astrofisico de Canarias. 14 Eylül 2019. 27 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Eylül 2019.
- ^ de León, Julia; Licandro, Javier; Serra-Ricart, Miquel; Cabrera-Lavers, Antonio; Font Serra, Joan; Scarpa, Riccardo; de la Fuente Marcos, Carlos; de la Fuente Marcos, Raúl (19 Eylül 2019). "Interstellar Visitors: A Physical Characterization of Comet C/2019 Q4 (Borisov) with OSIRIS at the 10.4 m GTC". Research Notes of the American Astronomical Society. 3 (9): 131. Bibcode:2019RNAAS...3..131D. doi:10.3847/2515-5172/ab449c .
- ^ de León, J.; Licandro, J.; de la Fuente Marcos, C.; de la Fuente Marcos, R.; Lara, L. M.; Moreno, F.; Pinilla-Alonso, N.; Serra-Ricart, M.; De Prá, M.; Tozzi, G. P.; Souza-Feliciano, A. C.; Popescu, M.; Scarpa, R.; Font Serra, J.; Geier, S.; Lorenzi, V.; Harutyunyan, A.; Cabrera-Lavers, A. (30 Nisan 2020). "Visible and near-infrared observations of interstellar comet 2I/Borisov with the 10.4-m GTC and the 3.6-m TNG telescopes". Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. 495 (2): 2053-2062. arXiv:2005.00786v1 . Bibcode:2020MNRAS.495.2053D. doi:10.1093/mnras/staa1190 . 25 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi31 Ağustos 2025.
- ^ "MPEC 2019-S72: 2I/Borisov=C/2019 Q4 (Borisov)". Minor Planet Center. 22 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Eylül 2019.
- ^ Drahus, Michal; ve diğerleri. (12 Mart 2020). "ATel#1349: Multiple Outbursts of Interstellar Comet 2I/Borisov". The Astronomer's Telegram. 3 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Mart 2020.
- ^ Afanasiev, V. L.; Kalenichenko, V. V.; Karachentsev, I. D. (1 Aralık 2007). "Detection of an intergalactic meteor particle with the 6-m telescope". Astrophysical Bulletin. 62 (4): 301-310. arXiv:0712.1571 . Bibcode:2007AstBu..62..301A. doi:10.1134/S1990341307040013. ISSN 1990-3421.
- ^ Siraj, Amir; Loeb, Abraham (2019). "Identifying Interstellar Objects Trapped in the Solar System through Their Orbital Parameters". The Astrophysical Journal. 872 (1): L10. arXiv:1811.09632 . Bibcode:2019ApJ...872L..10S. doi:10.3847/2041-8213/ab042a .
- ^ Siraj, Amir; Loeb, Abraham (26 Şubat 2020). "Detecting Interstellar Objects through Stellar Occultations". The Astrophysical Journal (İngilizce). 891 (1): L3. arXiv:2001.02681 . Bibcode:2020ApJ...891L...3S. doi:10.3847/2041-8213/ab74d9 . ISSN 2041-8213.
- ^ Siraj, Amir; Loeb, Abraham (1 Ağustos 2020). "A real-time search for interstellar impacts on the moon". Acta Astronautica (İngilizce). 173: 53-55. arXiv:1908.08543 . Bibcode:2020AcAau.173...53S. doi:10.1016/j.actaastro.2020.04.006. ISSN 0094-5765.
- ^ Siraj, Amir; Loeb, Abraham (19 Eylül 2019). "Radio Flares from Collisions of Neutron Stars with Interstellar Asteroids". Research Notes of the AAS (İngilizce). 3 (9): 130. arXiv:1908.11440 . Bibcode:2019RNAAS...3..130S. doi:10.3847/2515-5172/ab43de . ISSN 2515-5172.
- ^ Wall, Mike (30 Ağustos 2019). "A Telescope Orbiting the Moon Could Spy 1 Interstellar Visitor Per Year". Space.com (İngilizce). 14 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Kasım 2020.
- ^ a b c Vaubaillon, J. (Ekim 2022). "Hyperbolic meteors: is CNEOS 2014-01-08 interstellar?". WGN, Journal of the International Meteor Organization. 50 (5): 140-143. arXiv:2211.02305 . Bibcode:2022JIMO...50..140V.
- ^ Brown, Peter G.; Borovička, Jiří (Ağustos 2023). "On the Proposed Interstellar Origin of the USG 20140108 Fireball". The Astrophysical Journal. 953 (2): 167. arXiv:2306.14267 . Bibcode:2023ApJ...953..167B. doi:10.3847/1538-4357/ace421 .
- ^ Gallardo, Patricio A. (Ekim 2023). "Anthropogenic Coal Ash as a Contaminant in a Micro-meteoritic Underwater Search". Research Notes of the AAS. 7 (10): 220. Bibcode:2023RNAAS...7..220G. doi:10.3847/2515-5172/ad03f9 .
- ^ Desch, Steve; Jackson, Alan (Kasım 2023). "Critique of arXiv submission 2308.15623, "Discovery of Spherules of Likely Extrasolar Composition in the Pacific Ocean Site of the CNEOS 2014-01-08 (IM1) Bolide", by A. Loeb et al". arXiv:2311.07699 .
- ^ Fernando, Benjamin; Mialle, Pierrick; ve diğerleri. (Mart 2024). "Seismic and acoustic signals from the 2014 'Interstellar Meteor'". Geophysical Journal International. 238 (2): 1027-1039. arXiv:2403.03966 . Bibcode:2024GeoJI.tmp..181F. doi:10.1093/gji/ggae202 .
- ^ Desch, Steve (Mart 2024). "Be,La,U-rich spherules as microtektites of terrestrial laterites: What goes up must come down". arXiv:2403.05161 .
- ^ Richtel, Matt (11 Mart 2024). "Surprise: An 'Extraterrestrial' Gadget Was Something More Familiar – In 2014 a fireball from outer space was posited to be an alien artifact. A recent study suggests otherwise". The New York Times. 11 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Mart 2024.
- ^ a b Siraj, Amir; Loeb, Abraham (4 Haziran 2019). "Discovery of a Meteor of Interstellar Origin". arXiv:1904.07224 .
- ^ Roulette, Joey (15 Nisan 2022). "Military Memo Deepens Possible Interstellar Meteor Mystery". The New York Times. 3 Ağustos 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Nisan 2022.
- ^ Billings, Lee (23 Nisan 2019). "Did a Meteor from Another Star Strike Earth in 2014? – Questionable data cloud the potential discovery of the first known interstellar fireball". Scientific American. 14 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Nisan 2022.
- ^ Choi, Charles Q. (16 Nisan 2019). "The First Known Interstellar Meteor May Have Hit Earth in 2014 – The 3-foot-wide rock rock visited us three years before ʻOumuamua". Space.com. 2 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Nisan 2022.
- ^ Ferreira, Becky (7 Nisan 2022). "Secret Government Info Confirms First Known Interstellar Object on Earth, Scientists Say – A small meteor that hit Earth in 2014 was from another star system, and may have left interstellar debris on the seafloor". Vice News. 26 Ağustos 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Nisan 2022.
- ^ Wenz, John (11 Nisan 2022). ""It Opens A New Frontier Where You're Using The Earth As A Fishing Net For These Objects." – Harvard Astronomer Believes An Interstellar Meteor (or Craft) Hit Earth In 2014". Inverse. 14 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Nisan 2022.
- ^ Siraj, Amir (12 Nisan 2022). "Spy Satellites Confirmed Our Discovery of the First Meteor from beyond the Solar System – A high-speed fireball that struck Earth in 2014 looked to be interstellar in origin, but verifying this extraordinary claim required extraordinary cooperation from secretive defense programs". Scientific American. 5 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Nisan 2022.
- ^ Specktor, Brandon (11 Nisan 2022). "An interstellar object exploded over Earth in 2014, declassified government data reveal – Classified data prevented scientists from verifying their discovery for 3 years". Live Science. 25 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Nisan 2022.
- ^ Handal, Josh; Fox, Karen; Talbert, Tricia (8 Nisan 2022). "U.S. Space Force Releases Decades of Bolide Data to NASA for Planetary Defense Studies". NASA. 26 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Nisan 2022.
- ^ United States Space Command (6 Nisan 2022). "I had the pleasure of signing a memo with @ussfspoc's Chief Scientist, Dr. Mozer, to confirm that a previously-detected interstellar object was indeed an interstellar object, a confirmation that assisted the broader astronomical community". Twitter. 16 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Nisan 2022.
- ^ Loeb, Avi (18 Nisan 2022). "The First Interstellar Meteor Had a Larger Material Strength Than Iron Meteorites". Medium (İngilizce). 10 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Ağustos 2022.
- ^ Fuschetti, Ray; Johnson, Malcolm; Strader, Aaron. "Harvard Professor Believes Alien Tech Could Have Crashed Into Pacific Ocean — And He Wants to Find It". NBC Boston. 30 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Eylül 2022.
- ^ a b Siraj, Amir; Loeb, Abraham; Gallaudet, Tim (5 Ağustos 2022). "An Ocean Expedition by the Galileo Project to Retrieve Fragments of the First Large Interstellar Meteor CNEOS 2014-01-08". arXiv:2208.00092 .
- ^ Carter, Jamie (9 Ağustos 2022). "Astronomers plan to fish an interstellar meteorite out of the ocean using a massive magnet". livescience.com (İngilizce). 4 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Ağustos 2022.
- ^ Miller, Katrina (24 Temmuz 2023). "Scientist's Deep Dive for Alien Life Leaves His Peers Dubious". The New York Times. 25 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Temmuz 2023.
- ^ McRae, Mike (1 Eylül 2023). "Material Found in Ocean Is Not From This Solar System, Study Claims". 1 Eylül 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Eylül 2023.
- ^ Loeb, Avi; ve diğerleri. (29 Ağustos 2023). "Discovery of Spherules of Likely Extrasolar Composition in the Pacific Ocean Site of the CNEOS 2014-01-08 (IM1) Bolide". arXiv:2308.15623 .
- ^ Billings, Lee (23 Nisan 2019). "Did a Meteor from Another Star Strike Earth in 2014". Scientific American. 14 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Nisan 2019.
- ^ "Alien-Hunting Astronomer Says There May Be a Second Interstellar Object on Earth in New Study". Vice (İngilizce). 8 Temmuz 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ağustos 2025.
- ^ Seligman, Darryl; Laughlin, Gregory (12 Nisan 2018). "The Feasibility and Benefits of in situ Exploration of ʻOumuamua-like Objects". The Astronomical Journal. 155 (5): 217. arXiv:1803.07022 . Bibcode:2018AJ....155..217S. doi:10.3847/1538-3881/aabd37 .
- ^ Ferreira, Becky (8 Kasım 2022). "We Need to Intercept Our Next Interstellar Visitor to See If It's Artificial, Astronomers Say in New Study – A new study games out a mission to intercept an interstellar object in space and get a close-up look to see just what its made of". Vice. 25 Eylül 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Kasım 2022.
- ^ "Project Lyra – A Mission to ʻOumuamua". Initiative for Interstellar Studies. 3 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ağustos 2025.
- ^ Hein, Andreas M.; Perakis, Nikolaos; Eubanks, T. Marshall; Hibberd, Adam; Crowl, Adam; Hayward, Kieran; Kennedy, Robert G. III; Osborne, Richard (7 Ocak 2019). "Project Lyra: Sending a spacecraft to 1I/ʻOumuamua (former A/2017 U1), the interstellar asteroid". Acta Astronautica. 161: 552-561. arXiv:1711.03155 . Bibcode:2017arXiv171103155H. doi:10.1016/j.actaastro.2018.12.042.
- ^ Hibberd, Adam; Hein, Andreas M.; Eubanks, T. Marshall (2020). "Project Lyra: Catching 1I/ʻOumuamua – Mission Opportunities After 2024". Acta Astronautica. 170: 136-144. arXiv:1902.04935 . Bibcode:2020AcAau.170..136H. doi:10.1016/j.actaastro.2020.01.018.
- ^
Hein, A.M.; Perakis, N.; Long, K.F.; Crowl, A.; Eubanks, M.; Kennedy, R.G. III; Osborne, R. (2017). "Project Lyra: Sending a Spacecraft to 1I/ʻOumuamua (former A/2017 U1), the Interstellar Asteroid". arXiv:1711.03155 .
- ^ "Ariel moves from blueprint to reality". ESA. 12 Kasım 2020. 16 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Kasım 2020.
- ^ O'Callaghan, Jonathan (24 Haziran 2019). "European Comet Interceptor Could Visit an Interstellar Object". Scientific American. 15 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ağustos 2025.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]- Engelhardt, Toni; Jedicke, Robert; Vereš, Peter; Fitzsimmons, Alan; Denneau, Larry; Beshore, Ed; Meinke, Bonnie (2017). "An Observational Upper Limit on the Interstellar Number Density of Asteroids and Comets". The Astronomical Journal. 153 (3): 133. arXiv:1702.02237 . Bibcode:2017AJ....153..133E. doi:10.3847/1538-3881/aa5c8a .
