Soyukbulak, Ağstafa
Soyukbulak (aynı zamanda Soyuk Bulak), Azerbaycan'ın Ağstafa rayonunda yer alan bir köydür. Koçvelili belediyesine bağlıdır.[1]
2006 yılında, Fransız-Azerbaycanlı bir ekip Soyukbulak mezarlığında dokuz kurgan keşfetti. Bu kurganların MÖ dördüncü binyılın başlarına tarihlendiği belirlendi; bu da onu Transkafkasya'daki en eski kurgan mezarlığı haline getirdi.[2] Benzer kurganlar, Gürcistan'ın merkezindeki Kaspi Belediyesi'ne bağlı Kavtiskhevi'de de bulundu.
Soyukbulak ile aynı eski kültürel geleneğe ait gibi görünen birkaç başka arkeolojik alan daha bulunmaktadır. Bunlar alanlar arasında Berikldeebi, Kavtiskhevi, Leyla Tepe, Büyük Kesik ve Poylu, Ağstafa yer almaktadır. Bu alanlar "çoğunlukla veya tamamen Kuzey Mezopotamya geleneğinde" olan çömlek topluluklarıyla karakterize edilmektedir.[3][4]
Keşifler
[değiştir | kaynağı değiştir]Bu alanlarda keşfedilen sayısız eser, bu bölgede yaşayan halkın Geç Eneolitik dönemdeki maddi ve manevi kültürüne ışık tutmuştur. Buluntular arasında taş ve kemik aletler, metal eşyalar ve büyük bir kil kap koleksiyonu bulunmaktadır. Ayrıca kil veya kemikten yapılmış antropomorfik ve zoomorfik figürler de mevcuttur. Tahıl kalıntıları da elde edilen buluntular arasında yer almaktadır.
Bu yerleşim yerlerinde yaşayan insanların sığır ve diğer evcil hayvanları besledikleri de ortaya çıkmıştır.
Bu alanların çoğu, MÖ dördüncü binyılın ilk yarısına ait Leyla Tepe arkeolojik kültürüyle ilişkilidir. Bu alanların, Yakın Doğu kabilelerinin Mezopotamya'dan Güney Kafkasya'ya, özellikle Azerbaycan'a göçünün sonucu olduğuna inanılmaktadır.[5]
Kazı ekiplerine göre,
2004 yılında Soyukbulak'ın keşfi ve ardından yapılan kazılar, kurgan gömme uygulamasının Geç Eneolitik dönemde Güney Kafkasya'da oldukça yerleşik olduğuna dair önemli kanıtlar sağlamıştır. Soyukbulak kurganlarının ait olduğu Leyla Tepe Arkeolojik Kültürü'nün kökenleri, Orta Asya'daki Ubeyd kültürüne dayanmaktadır. Leyla Tepe Kültürü kabileleri MÖ dördüncü binyılın ortalarında kuzeye göç etmiş ve Kuzey Kafkasya'daki Maykop kültürünün yükselişinde önemli bir rol oynamıştır. Birçok Maykop Kültürü höyüğü ve Soyukbulak höyüğü aynı kuzeybatıdan güneydoğuya doğru mezar dizilimini göstermektedir. Dahası, Soyukbulak höyüklerinden Maykop höyüklerinden çıkarılanlarla aynı çömlek formları elde edilmiştir. Bunlar, iki kültür arasında genetik bir bağlantının varlığını kanıtlayan başlıca faktörlerdir.[6]
Metalürji
[değiştir | kaynağı değiştir]Bu bölgede metal madenciliğine ilk olarak MÖ 4. binyılın ikinci yarısında başlanmıştır. MÖ 3000'den sonra, Kafkasya'nın bu bölgesinde ve genel olarak Karaz yerleşimlerinde metal eşyaların kullanımında önemli bir artış yaşanmıştır.
Ayrıca bu dönemde bakır alaşımlarındaki çeşitlilik de arttı. Kvazchela'daki zengin kadın mezarı, Arslantepe'deki 'kraliyet mezarı'na oldukça benzeyen bu duruma iyi bir örnektir. Bakır nesnelerde %25'e varan oranda arsenik bileşeninin kullanılması, parlak grimsi, gümüşi bir renk oluşmasına neden oldu. Bu nedenle, bu alışılmadık derecede yüksek arsenik alaşımlarının gümüşü taklit etmek amacıyla kullanılmış olması oldukça olasıdır.[7]
Ayrıca, Kafkasya'da gümüş kullanımına dair en eski kanıtlar bu dönemde Soyukbulak'ta bulunmuştur, ancak bu eşyalar hala oldukça azdır.[8] Gümüş ayrıca Gürcistan'ın arkeolojik kayıtlarında ilk kez bu dönemde ortaya çıkmıştır.[9]
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "Belediyye Informasiya Sistemi" (Azerice). 24 Eylül 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ Romano, Licia (2010). Proceedings of the 6th International Congress of the Archaeology of the Ancient Near East: Excavations, surveys and restorations : reports on recent field archaeology in the Near East. Otto Harrassowitz Verlag. s. 359. ISBN 978-3447062169.
- ^ Marro 2007, 78
- ^ Mariya Ivanova, The Black Sea and the Early Civilizations of Europe, the Near East and Asia. Cambridge University Press, 2013 1107245044 p 118
- ^ Najaf Museyibly, ARCHEOLOGICAL EXCAVATIONS ALONG THE ROUTE OF THE BAKU-TBILISI-CEYHAN CRUDE OIL PIPELINE AND THE SOUTH CAUCASUS GAS PIPELINE, 2002-2005
- ^ Najaf Museyibli, Excavations of Soyugbulaq Kurgans Azerbaijan Republic National Academy of Sciences, Institute of Archaeology and Ethnography. Baku, Azerbaijan 2008
- ^ Th. Stöllner. I. Gambashidze, The Gold Mine of Sakdrisi and early Mining and Metallurgy in Transcaucasus and the Kura-Valley System. In: Problems of Early Metal Age Archaeology of Caucasus and Anatolia. Proceedings, November 19-23, 2014, Tbilisi, 101-124. p.104
- ^ Lyonnet et al. 2010; Courcier 2014: 623–626; Gambashidze et al. 2010
- ^ Th. Stöllner. I. Gambashidze, The Gold Mine of Sakdrisi and early Mining and Metallurgy in Transcaucasus and the Kura-Valley System. In: Problems of Early Metal Age Archaeology of Caucasus and Anatolia. Proceedings, November 19-23, 2014, Tbilisi, 101-124. p.104