Galayeri
Galayeri, Azerbaycan'ın Gebele rayonunda bulunan Kalkolitik döneme ait önemli bir arkeolojik alandır. Leyla-Tepe kültürüne aittir.
Galayeri ilk olarak 2012 yılında arkeolog N. Museibli tarafından araştırılmıştır. Yerleşim yeri yaklaşık 3 hektarlık bir alanı kaplamakta olup, deniz seviyesinden 342 m yükseklikteki bir ovada yer almaktadır. Tepe, ovadan 3 m yüksekliğe kadar yükselmektedir.[1]
Konum, Kebele Uluslararası Havalimanı bölgesinde, Kebele (Gabala) şehrinin 20 km güneyinde yer almaktadır.[2]
İlgili sit alanları
[değiştir | kaynağı değiştir]Galayeri yerleşiminin arkeolojik materyali, Azerbaycan'ın Ağstafa rayonunda bulunan Büyük Kesik I ve Poylu II yerleşimlerindeki buluntularla büyük oranda benzerlik göstermektedir. Özellikle seramikler bu yerleşim yerlerindekilerle benzerlik göstermektedir.[1] Bu yerleşim yerlerinin tamamı Kura Nehri vadisi boyunca birbirine oldukça yakın konumdadır. Birçok kurganın bulunduğu bir diğer önemli antik yerleşim yeri olan Soyukbulak, Ağstafa da bu bölgede yer almaktadır.[3]
Galayeri, Yakın Doğu'nun erken uygarlıklarıyla da yakından bağlantılıdır.[4]
Kil katmanlarından oluşan yapılar tipiktir; Galayeri'nde kerpiç duvarlara rastlanmamıştır. Buluntuların neredeyse tamamı Doğu Anadolu Kalkolitik özelliklerini taşımaktadır. Galayeri kil yapılarının en yakın analogları Arslantepe/ Melid VII'deki C Tapınağı'nda görülmektedir.[5]
2018 yılında, ANAS Arkeoloji ve Etnografya Enstitüsü Müdür Yardımcısı Najaf Museibli'nin önderliğindeki kazılar sırasında, sit alanındaki Leylatepe kültürüne ait kültürel tabakanın kalınlığının 3 metreden fazla olduğu ve uzun süreli bir yerleşime işaret ettiği tespit edilmiştir.[2]
Küçük metal alet buluntuları, bölgede 6.000 yıl önce metal üretimi yapıldığını göstermektedir. Ayrıca çok eski bir çömlekçi çarkının kalıntıları da bulunan eserler arasında yer almaktadır.[2]
Radyokarbon tarihleme yöntemi sonuçları, Galayeri yerleşiminin MÖ 4. binyılın başlarına kadar uzandığını göstermektedir; bu durum, yerleşimde bulunan arkeolojik eserlerle de desteklenmektedir.[1]
Bölgede yakın zamanda başka birçok arkeolojik alan da keşfedilmiştir.
Galayeri'nde MÖ 4. binyılın başlarına (Kalkolitik dönem) tarihlenen erken Karaz kültürüne ait seramik eşyalar keşfedilmiştir. Bu buluntulardan biri de bir kil tekerlek modelidir.[6]
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b c Museibli, Najaf (30 Aralık 2019). "The Galayeri Settlement: Late Chalcolithic Traditions of Eastern Anatolia and the Caucasus". Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi. 25 (1): 64-76. doi:10.22520/tubaar.2019.25.004.
- ^ a b c 10.08.2018 - Archaeological excavations held in the ancient settlement of Gabala region. Azerbaijan National Academy of Science - science.gov.az
- ^ Galayeri (#13) among other archaeological sites on the map of Southern Caucasus during the Chalcolithic period. in Antoine Courcier, Bakhtiyar Jalilov, Idriss Aliyev, Farhad Guliyev, Moritz Jansen, Bertille Lyonnet, Nasib Mukhtarov, Najaf Museibli 2017, The ancient metallurgy in Azerbaijan from the end of the Neolithic to the Early Bronze Age (6th-3rd millennium BCE): an overview in the light of new discoveries and recent archaeometallurgical research.
- ^ Najaf Museyibli, Potter's Marks on Leilatepe Culture Pottery: Eastern Anatolian Chalcolithic Traditions in the Caucasus 9 Nisan 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Mediterranean Archaeology and Archaeometry, Vol. 16, No 1, (2016), pp. 283–294 doi 10.5281/zenodo.44772
- ^ Frangipane, M. (2009) Non-urban hierarchical patterns of territorial and political organisation in northern regions of Greater Mesopotamia: Tepe Gawra and Arslantepe. Subartu, XXIII, 133–146
- ^ Najaf Museibli 2014, THE GRAVE MONUMENTS AND BURIAL CUSTOMS OF THE LEILATEPE CULTURE. Baku, 2014. 158 pages; p.76