Soyu tükenmiş dil
Soyu tükenmiş bir dil veya ölü dil, yaşayan ana dili konuşanı olmayan bir dildir.[1][2] Uykudaki bir dil, etnik bir gruba etnik kimliğinin simgesi olarak hizmet etmeye devam eden bir ölü dildir; bu diller genellikle bir canlandırma sürecinden geçer.[3] Ana dili konuşanları olan diller, özellikle eğitim bağlamlarında, ölü dillerle tezat oluşturmak için modern veya yaşayan diller olarak bilinir.
Diller genellikle kültürel asimilasyon sürecinin bir sonucu olarak dil kaymasına ve yabancı bir ortak dil lehine ana dilin kademeli olarak terk edilmesine yol açarak yok olmuştur.[4][5][6]
2000'li yıllar itibarıyla dünya çapında yaklaşık 7.000 yerel dil konuşuluyordu. Bunların çoğu yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olan küçük dillerdir. 2004 yılında yayınlanan bir tahmine göre, o dönemde konuşulan dillerin yaklaşık %90'ının 2050 yılına kadar yok olacağı öngörülmektedir.[7]
Dil ölümü
[değiştir | kaynağı değiştir]
Dilin ölümü ile dilin soyunun tükenmesi temelde farklı kavramlardır.[9][10]
Ölü dil (İngilizce: Dead language), artık ana dili olarak konuşanı kalmamış, fakat yazılı veya törensel olarak hâlâ kullanılan dildir. Örnek: Latince (günümüzde kimsenin anadili değildir ama kilisede ve bilimde kullanılmaktadır).
Yok olmuş / soyu tükenmiş dil (İngilizce: Extinct language) ise hiçbir konuşanı kalmamış ve hiçbir şekilde kullanılmayan dildir. Örnek: Hititçe veya Tazmanya dilleri.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Matthews, P. H. (1 Ocak 2007), "dead language"
, The Concise Oxford Dictionary of Linguistics (İngilizce), Oxford University Press, doi:10.1093/acref/9780199202720.001.0001, ISBN 978-0-19-920272-014 Kasım 2021
- ^ Lenore A. Grenoble, Lindsay J. Whaley, Saving Languages: An Introduction to Language Revitalization, Cambridge University Press (2006) p.18
- ^ "What is the difference between a dormant language and an extinct language?". www.ethnologue.com. 15 Şubat 2013. 2 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Temmuz 2023.
- ^ Byram, Michael; Hu, Adelheid (26 Haziran 2013). Routledge Encyclopedia of Language Teaching and Learning (İngilizce). Routledge. ISBN 978-1136235535.
- ^ Walt, Christa Van der (1 Mayıs 2007). Living Through Languages: An African Tribute to René Dirven (İngilizce). AFRICAN SUN MeDIA. ISBN 9781920109707.
- ^ Hall, Christopher J.; Smith, Patrick H.; Wicaksono, Rachel (11 Mayıs 2015). Mapping Applied Linguistics: A Guide for Students and Practitioners (İngilizce). Routledge. ISBN 978-1136836237.
- ^ "Study by language researcher, David Graddol". NBC News. 26 Şubat 2004. Erişim tarihi: 22 Mart 2012. Ian on Friday, January 16, 2009 61 comments (16 Ocak 2009). "Research by Southwest University for Nationalities College of Liberal Arts". Chinasmack.com. 9 Ocak 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mart 2012.. Ethnologue records 7,358 living languages known,"Ethnologue". Ethnologue. 5 Ekim 2001 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mart 2012. but on 2015-05-20, Ethnologue reported only 7,102 known living languages; and on 2015-02-23, Ethnologue already reported only 7,097 known living languages.
- ^ "One of the Last Remaining Native Yuchi Speakers Passes". www.culturalsurvival.org (İngilizce). June 2016. Erişim tarihi: 13 Aralık 2020.
- ^ "What is the difference between a dormant language and an extinct language?". Ethnologue (Free All) (İngilizce). Erişim tarihi: 9 Ekim 2025.
- ^ Gregersen, Sune (2 Ocak 2020). "Language death, modality, and functional explanations". Acta Linguistica Hafniensia. 52 (1): 117-143. doi:10.1080/03740463.2020.1743582. ISSN 0374-0463.
