Irak ve Şam İslam Devleti'ne karşı yapılan askerî müdahaleler
| Irak ve Şam İslam Devleti'ne karşı yapılan askerî müdahaleler | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Terörizmle Savaş, Irak Savaşı (2014-günümüz) Suriye İç Savaşı, Boko Haram Ayaklanması İkinci Libya İç Savaşı, Suriye İç Savaşı'nın Lübnan'da yayılması, Afganistan Savaşı (2015-günümüz) | |||||||||
 Suriye, Irak ve Lübnan'da son durum | |||||||||
| |||||||||
| Taraflar | |||||||||
|
Koalisyon:
|
 Ahraruş Şam (tartışmalı)[5] | ||||||||
| Kayıplar | |||||||||
|
6,511+ sivil öldü (IŞİD tarafından)[9], 11800 sivil öldü (Koalisyon tarafından Irak ve Suriye'de)[10], 7 sivil öldü (Libya'da)[11] 7,600,000 Suriyeli mülteci, 3,300,000 Iraklı mülteci[12] | |||||||||
Irak ve Şam İslam Devleti'ne karşı yapılan askerî müdahaleler, IŞİD'in gücünü kırmak için dünya genelinde yapılan dış müdahaleleri kapsamaktadır.
Arka plan
[değiştir | kaynağı değiştir]11 Eylül'de koalisyon güçleri, Cidde'de yapılan toplantıda anlaşmaya vararak IŞİD'e karşı saldırı kararı almışlardır.[13] Türkiye ise anlaşmayı bazı sebeplerden dolayı imzalamamıştır.[14] 15 Eylül 2014'te Irak ve Şam İslam Devleti örgütüne karşı oluşturulan ve 40'a yakın ülkenin destek verdiği koalisyonun temsilcileri, örgüte karşı izlenecek stratejileri görüşmek üzere 21 Eylül 2014'te Fransa'nın başkenti Paris'te toplanmışlardır.[15]
Koalisyon güçlerinden Amerika Birleşik Devletleri ilk olarak Erbil yakınlarında IŞİD hedeflerini vurmuştur. Saldırı, 20 Ağustos 2014'te TSİ 13:45'te Basra'da bulunan Amerikan Deniz Kuvvetleri'ne ait üsten havalanan iki F-18 savaş uçağı Mahmur yakınlarında bulunan topçu mevzilerine iki adet 250'şer kiloluk lazer güdümlü füze ile gerçekleşmiştir. Operasyonda 45 militan ölürken, 60 militan yaralanmıştır. Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Barack Obama operasyon için:"IŞİD konvoyunun Erbile'e ilerleyişini durdurmak için orduya yetki verdim." demiştir. Amerika Birleşik Devletleri ve Koalisyon güçleri IŞİD'in etkili olduğu Irak'a iki ay içinde 190 hava saldırısı düzenlemiştir. 24 Ağustos 2016 04.00' Türk askeri Suriye topraklarına girerek Cerablus kentindeki IŞİD'i vurmaya başlamıştır. Fırat Kalkanı Harekatı Cerablus kenti kısa bir sürede IŞİD militanlarından temizlenmiş ve Türk Askeri korumasına alınmıştır.
Operasyonlar
[değiştir | kaynağı değiştir]Afganistan
[değiştir | kaynağı değiştir]IŞİD'in Afganistan'da yapılanma kurduğu ve özellikle doğu kırsalında bazı bölgeleri elinde tuttuğuna dair haberler gelmiştir. Taliban, IŞİD'in ülkeden ayrılmasını istemiştir.[16] Taliban ile IŞİD arasında çatışmalar çıkmıştır.[17] Bazı Taliban militanlarının IŞİD'e katıldığı belirtilmiştir.[18] ABD, Afganistan'da IŞİD hedeflerini de vurmaktadır.[19][19]
Filipinler
[değiştir | kaynağı değiştir]Moro İslami Kurtuluş Cephesi, IŞİD'e bağlılığını ilan etmiştir. IŞİD adı altında adam kaçırma eylemlerine girişmiştir.[20]
Irak
[değiştir | kaynağı değiştir]IŞİD birliklerini, ABD'nin başını çektiği koalisyon 2014 yılı Haziran ayından beri bombalamaktadır. Irak Ordusu hem ABD hem de İran tarafından destek ile yeniden yapılandırılmıştır. Ayrıca Peşmerge de ABD'den hava desteği görmektedir.[21]
Libya
[değiştir | kaynağı değiştir]Orta Libya'nın kıyı kesiminde pek çok önemli yerleşim birimini ele geçiren IŞİD'e karşı Mısır hava saldırıları gerçekleştirmiştir.[22]
Lübnan
[değiştir | kaynağı değiştir]IŞİD, Doğu Lübnan'da Lübnan Ordusu ve Hizbullah ile çatışmaktadır.[23]
Mısır
[değiştir | kaynağı değiştir]Sina Yarımadasında, IŞİD'e bağlılık ilan eden Ensar Beyt el-Makdis ile Mısır Ordusu arasındaki çatışmalar sürmektedir.[24]
Nijerya
[değiştir | kaynağı değiştir]Nijerya'nın kuzey doğusunda pek çok önemli yerleşim birimini ele geçiren Boko Haram, IŞİD'e bağlılığını ilan etmiştir.[25] Boko Haram'a karşı Nijerya, Nijer, Kamerun ve Çad koalisyon oluşturmuşlardır.[26][27]
Suriye
[değiştir | kaynağı değiştir]Suriye'de IŞİD'e karşı ABD, Birleşik Krallık, Avustralya, Fransa ve Türkiye başta olmak üzere 10'dan fazla ülke hava saldırılarına girişmiştir. Rusya da 30 Eylül 2015'ten itibaren hava saldırıları başlatmıştır.[28]
Yemen
[değiştir | kaynağı değiştir]IŞİD'in bombalı saldırılar gerçekleştirdiği belirtilmiştir.[29]
Ülkeye göre müdahale tablosu
[değiştir | kaynağı değiştir]Aşağıdaki tablo, ülkelerin IŞİD'e karşı müdahale biçimini ve hangi ülkede aktif rol oynadığını göstermektedir. Renge göre: Askeri müdahale Askeri yardım İnsani yardım İstihbarat yardımı
| Ülke |  Irak'ta |
 Suriye'de |
 Libya'da |
 Nijerya'da[30] |
 Afganistan'da
| |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Afganistan |
- | - | - | - | ||
 Arnavutluk |
- | - | - | |||
 Avustralya |
- | - | - | |||
 Avusturya |
- | - | - | |||
 Bahreyn |
- | - | - | - | ||
 Belçika |
- | - | - | - | ||
 Bosna-Hersek |
- | - | - | |||
 Bulgaristan |
- | - | - | |||
 Kamerun |
- | - | - | - | ||
 Kanada |
- | - | - | |||
 Çad |
- | - | - | - | ||
 Hırvatistan |
- | - | - | |||
 Çekya |
- | - | - | |||
 Danimarka |
- | - | - | - | ||
 Mısır |
- | - | - | - | ||
 Estonya |
- | - | - | |||
 Fransa |
- | - | - | |||
 Almanya |
- | - | ||||
 Yunanistan |
- | - | - | |||
 Macaristan |
- | - | - | |||
 Endonezya |
- | - | - | |||
 İran |
- | - | - | |||
| Irak |
- | - | - | - | ||
 İrlanda |
- | - | - | |||
 İsrail |
- | - | ||||
 İtalya |
- | |||||
 Japonya |
- | - | - | |||
 Ürdün |
- | - | - | |||
 Kuveyt |
- | - | - | |||
 Lübnan |
- | - | - | |||
| Libya |
- | - | - | - | ||
 Lüksemburg |
- | - | - | |||
 Fas |
- | - | - | |||
 Hollanda |
- | - | - | - | ||
 Yeni Zelanda |
- | - | - | |||
 Nijer |
- | - | - | - | ||
| Nijerya |
- | - | - | - | ||
 Norveç |
- | - | - | |||
 Polonya |
- | - | - | |||
 Katar |
- | - | - | - | ||
 Rusya |
- | - | - | - | ||
 Suudi Arabistan |
- | - | - | - | ||
 Singapur |
- | - | - | |||
 Slovakya |
- | - | - | |||
 Slovenya |
- | - | - | |||
 Güney Kore |
- | - | - | |||
 İspanya |
- | - | - | |||
 Sudan |
- | - | - | - | ||
 İsveç |
- | - | - | |||
| Suriye |
- | - | - | - | ||
 Türkiye |
- | - | ||||
 Birleşik Arap Emirlikleri |
- | - | - | |||
 Birleşik Krallık |
- | |||||
 ABD |
||||||
Maliyet
[değiştir | kaynağı değiştir]Operasyona sadece Amerika Birleşik Devletleri'nin günlük 7 ile 10 milyon dolar arası harcama yaptığı düşünülmektedir.[kaynak belirtilmeli]
Uluslararası Tepkiler
[değiştir | kaynağı değiştir]Türkiye, IŞİD'e katılmak üzere Suriye'ye gitmek isteyen kişileri engelleyecek ve IŞİD'in aldığı maddi yardımları önleyecektir.
Fransa, kara operasonu yapmayacaklarını sadece hava operasyonlarına katılacaklarını açıklamıştır. Fransa, daha sonra 18.000 tane 0.50 kalibre mermi bağışlamıştır.
Amerika Birleşik Devletleri, kara operasyonu yapmayacaklarını, IŞİD'i havadan vuracaklarını açıklamıştır. Temsilciler meclisinden onay alınan yasa ile ve Türkiye'nin onayı ile muhalif gruplar silahlandırılacak ve onlara eğitim verilecektir.
Avustralya, Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki Birleşik Krallık üssüne 8 tane F/A-18 savaş uçağı, bir tane E-7A erken uyarı sistemi uçağı ve KC-30A çok amaçlı tanker ve nakliye uçağını göndereceğini açıklamıştır.
Birleşik Krallık, bölgedeki Kürtleri silahlandıracağını, Irak hükûmetine destek vereceğini, insani yardımlara devam edeceğini ve Birleşmiş Milletler'i IŞİD'e yönelik operasyonda koordine edeceğini açıklamıştır.
Almanya, Irak'taki Kürt bölgesine askeri danışman göndereceğini açıklamıştır.
Hollanda, 50'den fazla özel hareket askerini askeri danışman olarak görevlendirmiştir.
Suudi Arabistan, Birleşmiş Milletler Irak acil yardım kuruluşuna 500 milyon Amerikan Doları yollamıştır.
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Los Angeles Times (28 Kasım 2014). "Islamic State, rival Al Nusra Front each strengthen grip on Syria". latimes.com. 30 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Aralık 2014.
- ^ "Negotiations failed between the IS, Jabhat al-Nusra and Islamic battalions". Suriye İnsan Hakları Gözlemevi. 15 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Eylül 2015.
- ^ "War of Words Between al Qaeda and ISIS Continues With Scholar's Smackdown". NBC News. 1 Ekim 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Aralık 2014.
- ^ "IŞİD ve El Nusra'nın birleştiği iddia edildi". Star Gazete. 28 Ocak 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Eylül 2015.
- ^ Nick Paton Walsh and Laura Smith-Spark, CNN (6 Kasım 2014). "Report: Airstrikes target new Islamist group in Syria - CNN.com". CNN. 18 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Aralık 2014.
- ^ "IŞİD halifelik ilan etti". 17 Temmuz 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Eylül 2015.
- ^ "Today's latest from Al Jazeera". 4 Ağustos 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Eylül 2015.
- ^ "'IŞİD, Irak'ta azınlıklara soykırım yapıyor'". 24 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Eylül 2015.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 17 Ekim 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ekim 2015.
- ^ "IHCHR: 11,800 Civilians Killed In US-Led Air Strikes in Syria, Iraq". 7 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mart 2019.
- ^ "Hundreds of civilians killed by coalition air strikes against Isil in Syria and Iraq". 25 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ekim 2015.
- ^ "Worst refugee crisis in a generation as millions flee Islamic State in Iraq and Syria". 6 Ekim 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ekim 2015.
- ^ "Cidde Bildirgesi`nde Neler Var?". 25 Aralık 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Aralık 2014.
- ^ "Türkiye IŞİD bildirisini imzalamadı". 4 Aralık 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Aralık 2014.
- ^ "IŞİD karşıtı koalisyon Paris'te toplandı". 16 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ekim 2015.
- ^ "Taliban IŞİD'i uyardı: Afganistan'dan uzak dur". 18 Ekim 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ekim 2015.
- ^ "Today's latest from Al Jazeera". 25 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ekim 2015.
- ^ "Taliban'dan IŞİD liderine biat". 6 Ağustos 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ekim 2015.
- ^ a b "Afghan ISIL-affiliate's leader 'killed' in US strike". 9 Ağustos 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ekim 2015.
- ^ "Today's latest from Al Jazeera". 27 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ekim 2015.
- ^ "Peşmergelerden Kerkük çevresinde IŞİD'e karşı taarruz". 2 Ekim 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ekim 2015.
- ^ http://www.bbc.com/turkce/haberler/2015/05/150529_libya_sirte [yalın URL]
- ^ "Nusra ve IŞİD Lübnan'a girme kararı aldı". 16 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ekim 2015.
- ^ "En Son Flaş Haberler, Bugünün SonDakika Haberleri Milliyet". 22 Ağustos 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ekim 2015.
- ^ "Today's latest from Al Jazeera". 8 Ağustos 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ekim 2015.
- ^ "Chad and Niger launch offensive against Boko Haram". 5 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ekim 2015.
- ^ "Nigeria, Chad, Niger report success against Boko Haram". 25 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ekim 2015.
- ^ "Rusya Palmira'da IŞİD konvoyunu vurdu". 8 Ekim 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ekim 2015.
- ^ "Yemen'in Aden kentindeki 15 askerin öldüğü saldırıyı IŞİD terör örgütü üstlendi". 16 Ekim 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ekim 2015.
- ^
Kamerun 
Çad ve 
Nijer dahil
- Amerika Birleşik Devletleri'nin savaşları
- Irak'ın savaşları
- Irak ve Şam İslam Devleti
- Gerilla savaşları
- Barack Obama'nın başkanlığı
- Doğal Kararlılık Harekâtı
- Irak İç Savaşı (2014-2017)
- İkinci Libya İç Savaşı
- Suriye İç Savaşı
- Boko Haram Ayaklanması
- 2014'te Irak
- 2015'te Irak
- 2016'da Irak
- 2014'te çatışmalar
- 2015'te çatışmalar
- 2016'da çatışmalar
- Joe Biden'ın başkanlığı