Boru Çalma Yeri Yazıtı
 | Bu maddenin mevcut adı tartışmalıdır. (Kasım 2025) |
Boru Çalma Yeri Yazıtı, Kudüs'te Yahudilere ait İkinci Tapınak'ta bulunmuş olan MS 1. yüzyılda tarihlenen yazılı bir taştır. Boru Çalma Yeri Yazıtı, 1968 yılında Benjamin Mazar tarafından Kudüs'te, Tapınak Tepesi’nin güney duvarında yürüttüğü erken dönem kazılar sırasında keşfedilmiştir. Kare İbrani alfabesiyle yazılmış olan bu taşta yalnızca iki tam kelime yer almaktadır.[1][2] Yazıt, taşın iç yüzeyine oyulmuş geniş bir girintinin üst kısmına kazınmıştır.[3]
İlk kelime, "yerine" (לבית - "LaBeyt") şeklinde çevrilirken, ikinci kelime “boru çalma”, “üfleme” ya da “yüksek ses çıkarma” (תקיעה - "Tkiya") anlamlarına gelmektedir. Bu iki kelime birlikte "Boru Çalma Yerine" (לבית התקיעה) şeklinde bir ifade oluşturmaktadır. Yazıtın geri kalan kısmı ise kırık olduğu için eksiktir. Üçüncü kelime "lamed" (ל) ve "hey" (ה) harfleri (...לה) ile başlamasına karşın tamamlanmamış olmasından dolayı araştırmacılar tarafından ya "ilan etmek" (Leahriz להכריז) ya da "ayırt etmek" (Leavdil להבדיל) olabileceği şeklinde yorumlanmaktadır. Buna göre ifadenin şu biçimlerde tamamlanabileceği var sayılmaktadır:[1][3][3]
- “Şabat’ı ilan etmek için”
veya
- “Kutsal ile sıradan olanı ayırt etmek için”[4]
Yazıtın, İkinci Tapınak Dönemi'nde Yahudilerin dinlenme günü olan Şabat'ın başlangıcını ve bitişini ilan eden boruyu çalan kâhinlere (Kohenlere) yönelik bir yönlendirme işareti olduğu düşünülmektedir. Keşfinden önce, Tapınak Tepesi’nin güneybatı köşesinden aşağıya, sokağa düşmüş olduğu tahmin edilmektedir.
Bu yazıt, Yahudi tarihçi Yosef Ben Matityahu veya nam-ı diğer Josephus Flavius’un Yahudi Savaşı (IV. kitap, bölüm ix, paragraf 12) adlı eserinde geçen bir pasajla ilişkilendirilmektedir. Söz konusu metinde Josephus, Tapınak'ın bir bölümünü şu şekilde tanımlar:
“Her yedinci günün öğleden sonrasında gelişini, ertesi akşam ise bitişini bildirmek üzere, bir kâhinin durup boru çalmasının âdet olduğu nokta.”
Bu bağlamda, yazıt hem fiziksel konum hem de işlev açısından Yosefus’un tanımıyla örtüşmekte ve Şabat’a dair kutsal uygulamalarda kullanılan ritüel işaretlerin arkeolojik bir örneği olarak kabul edilmektedir.
Yazıtlı taş, muhtemelen M.S. 70 yılında Tapınak ve kentin yıkımı sırasında aşağıya atılmıştır ve yaklaşık 1900 yıl boyunca bulunduğu yerde kalmıştır. Taş, bu süre zarfında bozulmadan kalmış ve sonunda Benjamin Mazar tarafından keşfedilmiştir.[5]
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b Cotton, Hannah M.; Segni, Leah Di; Eck, Werner; Isaac, Benjamin; Kushnir-Stein, Alla; Misgav, Haggai; Price, Jonathan; Roll, Israel; Yardeni, Ada (23 Aralık 2010). Jerusalem: 1-704 (İngilizce). Walter de Gruyter. ISBN 978-3-11-022220-3.
- ^ "The Writing on the wall tablet and floor". Haaretz. 4 Aralık 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Eylül 2025.
- ^ a b c Demsky, Aaron. "When the Priests Trumpeted the Onset of the Sabbath". The BAS Library (İngilizce). 4 Ekim 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Eylül 2025.
- ^ Reich, Ronny. Jerusalem Milestones: A guide to the archaeological sites (İngilizce). s. 28.
- ^ "Hannah M. Cotton Et Al. (Eds.) - Corpus Inscriptionum Iudaeae - Palaestinae, Volume I - Jerusalem, Part 1 - 1-704-Walter de Gruyter (2010) PDF | PDF | Epigraphy". Scribd (İngilizce). 24 Ağustos 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Eylül 2025.