Belevi Anıt Mezarı
  Belevi Anıt Mezarı Türkiye haritasındaki konumu. | |||||||||||||
| Konum | Belevi, Selçuk, İzmir, Türkiye | ||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Bölge | İyonya | ||||||||||||
| Koordinatlar | 38°00′53.1″K 27°28′19.7″D / 38.014750°K 27.472139°D | ||||||||||||
| Tür | Anıt mezar | ||||||||||||
| Tarihçe | |||||||||||||
| Kurucu | Lysimachus | ||||||||||||
| Kuruluş | MÖ 301 | ||||||||||||
| Sit ayrıntıları | |||||||||||||
Belevi Anıt Mezarı 
 | |||||||||||||
Belevi Mozolesi veya Belevi Anıt Mezarı,[1] İzmir ilinin Selçuk ilçesine bağlı bir belde olan Belevi'de bulunan Helenistik döneme ait bir anıt mezardır.[2] Anıt mezar Efes'ten 14 kilometre uzaklıkta bulunan bu görkemli mezar,[3] günümüzde Belevi beldesi sınırları içinde kaldığı için Belevi Anıt Mezarı adıyla anılır.[4]
Mezarın ilk sahibi olarak Antigonos Monophthalmos (MÖ 323–301) veya Lisimahos (MÖ 323–281) düşünülmüş olabilir; ancak daha sonra Seleukos Kralı II. Antiokhos Theos'un (MÖ 261–246) mezar yeri olarak da kullanılmış olabilir.[5][6]
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]İlk başta Belevi Mozolesi Büyük İskender'in varislerinden olan ve başkenti Efes olan Batı Anadolu ve Trakya ile Makedonya'yı kapsayan imparatorluğun hükümdarı Lysimachus için yapılmıştı. Lysimachus, İpsos Muharebesi ile Efes'i alarak burayı başkent ilan etti ve biraz ilerisine kendisi için bir mozole inşa ettirdi. Ancak Lysimachus bu mezara hiç gömülemedi. Lysimachus, I. Seleucus Nicator tarafından MÖ 281'deki Korupedyon Muharebesi'nde yenilip ölürüldü ve Efes ile beraber tüm imparatorluk I. Seleucus Nicator'un eline geçti. Böylece Lysimachus'un hanedanlığı sona ermiş oldu. Bir süre anıt mezar öylece kaldı; ama sonunda bu güzel yapı fark edildi ve II. Antiochus Theos anıt mezarı kendisi için kullandı.
II. Antiochus Theos, Selevkos İmparatorluğu'nun kurucusu I. Seleucus Nicator'un torunuydu. Büyük İskender'in arkasında bir varis bırakamadan ölmesiyle fethettiği tüm topraklar komutanları arasında bölüşüldü. MÖ 312'de Babil'de bağımsızlığını ilan eden I. Seleucus hızlı bir şekilde büyüyerek Batı Anadolu'dan Hindistan'a kadar dev bir imparatorluk kurdu. Onun torunu II. Antiochus Theos MÖ 286'da doğdu. Babası I. Antiochus MÖ 261'de ölünce onun yerine tahta geçti ve MÖ 246'da daha 40 yaşındayken Efes'te öldü. Ölümünün ardından Belevi Anıt Mezarı'na defnedildi.
Yapı
[değiştir | kaynağı değiştir]Belevi Anıt mezarı büyük oranda Halikarnas Mozolesi'nden etkilenerek bir tepenin yamacına yapılmıştır.[7] Yapının kaidesi dev bir kayadan oyularak yapılmış 29x29 metrelik tam bir kareydi ve toplam 10 metre yüksekliğindeydi. Yontulduğu kaya da işlenmiş mermer plakalarla kaplanmıştı. Bu kayanın güney tarafında bir defin odası oyularak açılmıştı. Bu defin odasında bulunan lahit şu anda Selçuk Müzesi'nde sergilenmektedir. Bu kaidenin tepesinde yirmi sekiz kolonla çevrilmiş bir kat bulunuyordu. Dor düzeni yapıdaki ikinci kat da yaklaşık 10 metre yüksekliğe ulaşıyordu. Halikarnas Mozolesi'ne paralellik olarak çatısı muhtemelen piramit şeklinde yükseliyordu ve mezarın sahibinin bir heykeli bu piramidi taçlandırmıştı.
Sadece defin odasındaki lahit değil, burada bulunan birkaç parça eser daha Selçuk Müzesi'nde sergilenmektedir. Ayrıca bazı dekorasyon parçaları da İzmir Müzesi'ndedir. Bu parçalar griffinler ve kentaur temalı savaşları betimleyen fresklerdir.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]
OpenStreetMap'te Belevi Anıt Mezarı ile ilgili coğrafi veriler - Belevi Mausoleum 17 Nisan 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Forum Archaeologiae - Zeitschrift für klassische Archäologie 45/XII/2007: Chemical Analysis of Inclusion Fluids – A new method to pinpoint the origin of white marbles, illustrated at the mausoleum at Belevi, s.2
- ^ "Belevi - Livius". www.livius.org. 4 Aralık 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Temmuz 2025.
- ^ Ridgway, Prayers in stone: Greek architectural sculpture ca. 600-100 B.C.E., s.76
- ^ Facaros,Turkey, s.255
- ^ "Antiochus II Theos article at Livius.org". 22 Eylül 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Temmuz 2025.
- ^ Boehm, Ryan (2018). City and empire in the age of the successors : urbanization and social response in the making of the Hellenistic kingdoms. s. 187 n.5. ISBN 9780520296923.
- ^ Webb, Hellenistic architectural sculpture: figural motifs in western Anatolia and the Aegean Islands, s.76
