Atatürk Uluslararası Barış Ödülü
Atatürk Uluslararası Barış Ödülü, Türkiye'de dünya barışına katkıda bulunanlara verilen bir devlet ödülüdür. Mustafa Kemal Atatürk'ün "Yurtta Sulh Cihanda Sulh" ilkesinden yola çıkan ödül; barış, dostluk, anlayış ve iyi niyetin gelişimine katkıda bulunan kişilere verilir. Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu tarafından ilk kez 1986'da verilen ödül, sahibine Türkiye cumhurbaşkanı veya onun yetkilendirdiği kişi tarafından takdim edilir.
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Mevzuat dayanağını 14 Kasım 1984 tarih ve 84/8769 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan "Atatürk Uluslararası Barış Ödülü Tüzüğü" teşkil etmekteydi. İlk kez 1986'da verilen ve 2000 yılından beri verilmeyen ödül 2002 yılından bu yana iktidar olan AK Parti hükûmeti döneminde de verilmedi ve sonunda 17 Ağustos 2013 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan "Atatürk Uluslararası Barış Ödülü Tüzüğünün Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Tüzük" ile lağvedildi.[1][2][3]
Atatürk Uluslararası Barış Ödülü Tüzüğünün yürürlükten kaldırılmasının ardından, 664 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin[4] 27'nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca Atatürk Uluslararası Barış Ödülü ile ilgili usul ve esasları belirlemek amacıyla hazırlanan "Atatürk Uluslararası Barış Ödülü Yönetmeliği"[5] 12 Mart 2013 tarihli ve 28585 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.[6] Bu yönetmeliğin ön gördüğü şekilde sonu 0 ve 5 olan yıllarda ödülün verilmesi kurala bağlanmış olsa da 2015 ve 2020 yıllarında ödül verilmemiştir.[7] Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu tarafından yapılan basın duyurusu ile 2025 yılında ödülün verileceği duyurulmuştur.[8]
Ödül sahipleri
[değiştir | kaynağı değiştir]| Yıl | Kazanan | Görevi |
|---|---|---|
| 1986 |  Joseph Luns
|
NATO Genel Sekreteri |
| 1987 |  Richard Von Weizsaecker
|
Almanya cumhurbaşkanı |
| 1989 |  Mikasa Prensi Takahito
|
Japon Prensi |
| 1990 |  Kenan Evren
|
Türkiye Cumhurbaşkanı |
| 1992 |  Nelson Mandela
|
Güney Afrika Ulusal Kongresi Başkanı1 |
| 1995 |  Türk Kızılayı
|
|
| 1996 |  UNICEF
|
|
| 1997 | Bosna-Hersek Türk Barış Gücü Görev Kuvveti | |
| 1998 |  Bernard Lewis
|
Princeton Üniversitesi Öğretim Üyesi |
| 1999 |  Haydar Aliyev
|
Azerbaycan Cumhurbaşkanı |
| 2000 |  Rauf Denktaş
|
KKTC Cumhurbaşkanı |
| 2025 |  António Guterres
|
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri [9] |
- 1 Nelson Mandela, Türkiye'de (özellikle Kürt sorununda) yaşanan baskı ve insan hakları ihlallerini gerekçe göstererek ödülü kabul etmedi.[10][11][12] 1999'da fikrini değiştirerek ödülü kabul etti.[13]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "T.C. Resmi Gazete". 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Mart 2022.
- ^ "Baraj inşaatında toprak kayması". 6 Eylül 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Mayıs 2017.
- ^ "Atatürk barış ödülü kaldırıldı ! « Milli Birlik Haber". 31 Ekim 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Mayıs 2017.
- ^ "» 664 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname". Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu. 28 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Mayıs 2025.
- ^ https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2013/03/20130312-22-1.pdf
- ^ "T.C. Resmî Gazete". www.resmigazete.gov.tr. 15 Mart 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Mayıs 2025.
- ^ "Atatürk Ansiklopedisi". ataturkansiklopedisi.gov.tr. 13 Kasım 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Mayıs 2025.
- ^ "Basın duyurusu". 6 Haziran 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Mayıs 2025.
- ^ "Türkiye Yüzyılı'nın kilometre taşlarını döşemeye devam ediyoruz - TCCB". Erişim tarihi: 30 Ekim 2025.
- ^ "ANC". 1 Ekim 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Mayıs 2010.
- ^ "Double Standard: The Turkish State and Racist Violence". 5 Kasım 1999 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Mayıs 2010.
- ^ "Herald-Journal - Google News Archive Search". news.google.com. 11 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "Turkish newspapers criticise of ANC leader Nelson Mandela for refusing to accept Turkey's peace award". 6 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Aralık 2013.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]
|
Commons'ta dosyalar |
|
Vikikaynak'ta belgeler |