Amida Kuşatması
| Amida Kuşatması | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Pers-Roma savaşları (337-367) | |||||||||
| |||||||||
| Taraflar | |||||||||
| Roma İmparatorluğu | Sasani İmparatorluğu | ||||||||
| Komutanlar ve liderler | |||||||||
|
Aelianus (ölü)[1] Sabinianus Ursicinus |
II. Şapur Grumbates Antoninus Urnayr | ||||||||
| Çatışan birlikler | |||||||||
|
Legio V Parthica (garnizon kuvveti) Legio XXX Ulpia Legio X Fretensis Superventores, Praeventores Comites Sagittarii (Household mounted archers) Magnentius'a sadık Galya lejyonları |
Sasani ordusu Hunsular Gelani Albani Segestani | ||||||||
| Kayıplar | |||||||||
| çoğu savunanlar, bazı şehir sakinleri, kırsalda şehre sığınmış bazı mülteciler[2] | yaklaşık 30,000 ölü[2] | ||||||||
Amida Kuşatması, II. Şapur yönetimindeki Sasaniler 359 yılında Roma'nın Amida şehrini kuşattığında gerçekleşti.
Yunan kökenli Antakyalı bir tarihçi olan Ammianus Marcellinus bu savaşta bir Roma ordusu subayıydı; Kuşatmayı eseri Res Gestae'de anlatmıştır.
Arka plan
[değiştir | kaynağı değiştir]Persler
[değiştir | kaynağı değiştir]II. Şapur, Sasani İmparatorluğu'nu kontrol altına aldığında, daha önce Roma İmparatorluğu tarafından kazanılan eski topraklarını tekrar kazanmaya çalıştı. Güneydeki Arapları ezdikten sonra, en önde gelenleri Hunsular olmak üzere göçebe kuvvetlerin üzerine doğuya doğru hareket etti.[3] 353'ten 358'e uzun süren bir mücadeleden sonra Xionitler bir barış istemişlerdi ve kralları Grumbates, II. Shapur'u Romalılara karşı savaşta ona eşlik etti.[4][5] 358'de Romalılar, Şapur'u Mezopotamya'ya saldırmaktan caydıramadılar, bu nedenle Shapur ertesi yıl istila etmeye karar verdi.[6] Şapur 359 yılında batı seferine başladı.
Romalılar
[değiştir | kaynağı değiştir]İmparator II. Constantius, general Ursicinus'un sadakatinden şüphelenmeye başlamıştı. Sonuç olarak, ona Doğu'daki Roma güçlerinin komutasını vermedi ve bunun yerine Sabinianus'a verdi. Pers istilasının haberi yayılırken, bölgenin sivil nüfusda panik başladı:
| “ | "Ülkenin halkını [çiftçileri] aileleri ve tüm besi hayvanları emniyetli yerlere taşımaları için emir vermek üzere, eyalet valisi olan Efronius ve Mezopotamya generali Cassian tek seferlik gönderildi. Tahkimat zayıf olduğu için ve düşmana bir yem kaynağı kullandırmamak için tüm ülkeyi ateşe vermek (bkz. Yakıp yıkma taktiği) üzere Carrhae hemen boşaltıldı." | ” |
| — Res Gestae, 18.7 | ||
Takip eden panikte, birkaç Roma lejyonu, Amida'ya doğru Pers ilerleyişi düzensizce kaçtı. Bunlara Legio XXX Ulpia Victrix ve Legio X Fretensis dahildir.
Kuşatmanın ön hazırlıkları
[değiştir | kaynağı değiştir]Görünen o ki, Sasani planı Nisibis gibi zorlu kaleleri atlamak ve ardından Suriye'ye doğru ilerlemekti. Güçleri Amida'ya yaklaştığında, Sasaniler şehre saldırmaya teşvik edildi.[6] Bu, Amida'nın savunmalarını kontrol ederken, Grumbates oğlu şehrin garnizonunun attığı bir okla vurularak öldürülmesi ile ortaya çıktı.[7] Ammianus, oğlunun ölümüyle öfkelenen Grumbates'in Romalılardan intikam almak isteğini şöyle anlatıyor: Ölümü Troya'daki Patroklos'unkiyle karşılaştırıyordu. Sasaniler, kuşatma kuleleri ile saldırıya başladı ve şehri aceleyle almaya çalıştı; ancak büyük bir başarısızlıkla sonuçlandı. Hızlı bir zafer elde edilemeyen Şapur, müttefiki yatıştırmak için Amida'yı ele geçirmeyi taahhüt etmek zorunda kaldı.
Kuşatma
[değiştir | kaynağı değiştir]
Ammianus Marcellinus göre:[8]
| “ | kıymetli taşlarla donatılmış altın rengi bir koç başı görüntüsü olan taç giymiş ve saldırı aleti üzerine monte edilen ve başkalarını aşan kralın kendisi [II. Şapur], çeşitli ulusların en üst rütbelilerinden seçilmiş maiyeti ile tüm ordunun önünde yürüdü. Ancak Antoninus'un tavsiyesi üzerine başka yerlere gitmek için acele içinde olduğu için duvarda ki savunucular ile müzakerenin etkisini sadece deneyeceği açıktı. | ” |
Sonuç
[değiştir | kaynağı değiştir]Şehri ele geçirdikten sonra garnizon ve sakinleri kılıçtan geçirildi. Persler, kuşatmada yaklaşık 30.000 asker kaybettiler, ancak II. Şapur daha ileriye gitti ve sonraki yıllarda Singara ve diğer kaleleri ele geçirdi. 363'te İmparator Julianus güçlü bir ordu başında Tizpon'u almak için ilerledi, ancak çekilme sırasında savaşta öldürüldü. Halefi Jovianus barış antlaşması imzaladı. Dicle ve Nisibis ilçeleri (toplam beş Roma eyaleti) Perslere devredildi ve Romalılar artık Ermenistan'a müdahale etmeme sözü verdiler.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- Özel
- ^ Ammianus Marcellinus (1982). Res Gestae. Cambridge, MA: Harvard University Press. ss. 18.8.2.
- ^ a b Ammianus Marcellinus. Res Gestae. ss. 19.9.9.
- ^ Ammianus Marcellinus (1982). Res Gestae. Cambridge, MA: Harvard University Press. ss. 16.9.4.
- ^ Ammianus Marcellinus (1982). Res Gestae. Cambridge MA: Harvard University Press. ss. 18.8.2.
- ^ Sassanian Iran- economy, society, arts and crafts, N.N.Chegini and A.V. Nikitin, History of Civilizations of Central Asia: The crossroads of civilizations, (UNESCO, 1996), 38.
- ^ a b Blockley, R. C. (Sonbahar 1988). "Ammianus Marcellinus on the Persian invasion of A.D. 359". Phoenix. 42 (3). ss. 244-260. doi:10.2307/1088346.
- ^ Ammianus Marcellinus. Res Gestae. ss. 19.1.7.
- ^ "DE RE MILITARI THE SOCIETY FOR MEDIEVAL MILITARY HISTORY". 10 Mart 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2017.
- Genel
- Ammianus Marcellinus, Res Gestae (translated by J. C. Rolfe), Cambridge MA, 1982.
- Abd al-Husayn Zarrin'kub, Ruzgaran: tarikh-i Iran az aghz ta saqut saltnat Pahlvi, Sukhan, 1999. 964-6961-11-8
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]- The Siege of Amida in 359 by Ammianus Marcellinus 16 Kasım 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.