Abın Muharebesi
| Abın Muharebesi (1834) | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Rus-Çerkes Savaşı | |||||||
| |||||||
| Taraflar | |||||||
 Çerkesya |
 Rusya İmparatorluğu | ||||||
| Komutanlar ve liderler | |||||||
|
Tığujıqo Qızbeç[1] Hawdıqo Mansur[2] |
Aleksey Velyaminov | ||||||
| Güçler | |||||||
| 500-550[2] | 14,000 | ||||||
| Kayıplar | |||||||
| 150[2] |
Bilinmiyor 7 ikmal arabası ele geçirildi | ||||||
Abın Muharebesi, 1834 yılında Rus-Çerkes Savaşı sırasında gerçekleşen bir askeri çatışmadır. Bu muharebe, Çerkes liderleri Tığujıqo Qızbeç ve Hawdıqo Mansur'un birleşik kuvvetleri ile Rus İmparatorluğu arasında yapılmıştır. Muharebe, Çerkesya'nın Abın bölgesinde (günümüzde Abinsk, Krasnodar Krayı, Rusya) gerçekleşmiştir. Sayısal dezavantaja karşın, Çerkes kuvvetleri etkili bir baskın düzenleyerek Rus kuvvetlerine başarılı bir saldırı yapmıştır.[3][4][5][6]
Arka plan
[değiştir | kaynağı değiştir]Rus-Çerkes Savaşı, Rus İmparatorluğu ile Kafkasya'nın çeşitli halkları, özellikle de topraklarına Rusların genişlemesine karşı şiddetle direnen Çerkesler arasında uzun süren bir çatışmaydı. Tığujıqo Qızbeç, askeri yetenekleriye ve stratejik zekâsıyla tanınan, Şapsığ kabilesinin önde gelen bir lideriydi. Hawdıqo Mansur ise Natukhay kabilesinden önde gelen siyasi ve askeri bir komutandı.[2]
Ruslar, Abın Nehri yakınlarında AbinskKalesi'ni inşa etmek için malzeme ve erzak taşıyorlardı. Bu sırada, Hawdıqo Mansur ve Tığujıqo Qızbeç liderliğindeki 700 Çerkes süvarisi, Rusların geçiş güzergahına yakın bir ormanda pusu hazırladılar. Çerkesler saldırı stratejisini tartıştılar:[2]
Qızbeç'in çoğu Şapsığ savaşçısı (Qızbeç'in kendisi hariç) uzaktan tüfek ateşi açmaktan yana oy kullanırken, Mansur ve Natuhaj savaşçıları kılıçlarıyla doğrudan süvari hücumu önerdiler, böylece ya bir şey başaracaklarını ya da öleceklerini söylediler. Çoğu Çerkes, süvari hücumunu kabul etti. Yaklaşık 500 Çerkes saldırıya katılırken, geri kalanlar bu saldırıyı intihar olarak nitelendirip geride durdular.[2]
Muharebe
[değiştir | kaynağı değiştir]Muharebede, Qızbeç ve Hawdıqo'nun kuvvetleri, Abın Nehri'nin engebeli arazisini avantajlarına çevirmeyi başardılar. Ani bir saldırıyla Rus kuvvetlerinin düzenini bozarak 7 ikmal arabasını ele geçirdiler.[7][2] Muharebede 150 Çerkes öldürüldü, Rus kayıpları bilinmiyor.[2]
Miras
[değiştir | kaynağı değiştir]Muharebe, Çerkeslerin sözlü tarihinde yer edinmiştir.[8] Çerkesya'yı ziyaret eden James Bell, Çerkeslerin bu muharebe hakkında bir kahramanlık şarkısı olduğunu kaydetmiştir. Ayrıca bu halk şarkısında muharebeye katılmayan savaşçılar küçümsenmektedir.[9]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Archive Raevsky: in 5 volumes / ed. and note. B. L. Modzalevsky . - Ed. P. M. Raevsky
- ^ a b c d e f g h Bell, James Stanislaus (1840). Journal of a Residence in Circassia: During the Years 1837, 1838 and 1839 : in 2 Volumes (İngilizce). Moxon. ss. 353-354. 12 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ Neumann, Karl Friedrich (1840). Russland und die Tscherkessen (Almanca). J.G. Cotta. 17 Ekim 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Aralık 2024.
- ^ Bashqawi, Adel (15 Eylül 2017). Circassia: Born to Be Free (İngilizce). Xlibris Corporation. ISBN 978-1-5434-4765-1. 21 Ekim 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Aralık 2024.
- ^ Clodfelter, Micheal (23 Mayıs 2017). Warfare and Armed Conflicts: A Statistical Encyclopedia of Casualty and Other Figures, 1492-2015, 4th ed (İngilizce). McFarland. ISBN 978-0-7864-7470-7. 22 Şubat 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Aralık 2024.
- ^ R. Huttenbach, Henry (2003). "Amjad Jaimoukha. The Circassians: A Handbook. New York: Palgrave, 2001. 210 pp". Canadian-American Slavic Studies. doi:10.1163/221023903x00323. ISSN 0090-8290.
- ^ Шогенова, Аксана (14 Nisan 2020). Капканы и империи (Rusça). Litres. ISBN 978-5-04-246249-8. 17 Ekim 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Aralık 2024.
- ^ "Кызбэч Тугужоко | это... Что такое Кызбэч Тугужоко?". Словари и энциклопедии на Академике (Rusça). 9 Kasım 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Kasım 2024.
- ^ Bell, James Stanislaus (1840). Journal of a Residence in Circassia: During the Years 1837, 1838 and 1839 : in 2 Volumes (İngilizce). Moxon. 22 Şubat 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Aralık 2024.