İzak Molho Paşa
| İzak Molho Paşa דוד יצחק מולכו' (David Yitzhak Molcho) | |
|---|---|
| |
| İzak Molho Paşa'nın 1904 öncesi portresi[1] | |
| Kişisel bilgiler | |
| Doğum | 22 Mart 1839 Selânik, Osmanlı İmparatorluğu |
| Ölüm | 1919 (79-80 yaşlarında) İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu |
| Askerî hizmeti | |
| Bağlılığı | Osmanlı İmparatorluğu |
| Hizmet yılları | 1860'lar - 1909 |
| Rütbesi | Ferîk |
| Birimi | Osmanlı donanması |
| Çatışma/savaşları | |
İzak Molho Paşa[a][2] veya doğum adıyla David Yitzhak Molcho (İbranice: דוד יצחק מולכו; d. 22 Mart 1839, Selânik – ö. 1919, İstanbul), Yahudi asıllı Osmanlı hekimi ve donanmada ferîk idi. Osmanlı Devleti'ne neredeyse 50 yıl hizmet verdi.
Hayatı
[değiştir | kaynağı değiştir]Seyyar satıcı olan Sefarad Yahudisi Yosef Molho'nun oğlu İzak Molho, David Yitzhak Molcho adıyla 22 Mart 1839'da Selânik'te köklü bir haham ailesine doğdu.[3] İstanbul'un Piripaşa Mahallesi'nde Kamondo ailesinin kurduğu Kamondo Enstitüsü'nü bitirdikten sonra Mekteb-i Tıbbiye-i Şâhâne'de tıp eğitimi aldı. Eğitimini tamamladığında Zeytinburnu'da askerî tabip olmak üzere oraya nakledildi, arkasından Girit Ayaklanması'nı bastırmakla görevli Ertuğrul fırkateynine aktarıldı. 1867'de binbaşı oldu.[4] 1880[5] ya da 1883'te[4] miralay rütbesine yükseldi. Mart 1883'te Rus Çarı III. Aleksandr'ın taç giyme törenine katılan heyette yer aldı ve Bulgar prensinin Kudüs seyahatine eşlik etti. 1885'te İsveç ve Norveç Birliği'nin Kralı II. Oscar ile Varna'ya, Ahmed Muhtar Paşa ile Kahire'ye gitti. Ertesi yıl Galler Prensi Albert Edward'ın oğlunun Çanakkale ziyâretinde bulundu. 1888'de generalliğe getirilen İzak Molho Paşa, dönüşünde Harbiye Nezâreti'nde vazifelerine devam etti.[6]
1890'da bir İtalyan Prensesi'ni Batum'a kadar refâkat etti;[6] akabinde Bahriye'de sıhiyye müfettişi olarak çalıştı.[7] Aynı yıl Beyrut'a seyahat etti. Bölgede kaldığı esnâda Hahambaşı'nın ricâsı üzerine Filistin'deki Yahudi nüfusunun durumunu incelemekle görevlendirildi.[8] 1902'de ferîk rütbesine getirildi. Ayrıca Dîvân-ı Hümâyun'un baş tercümanlığını ve 1892 ile 1905'te İstanbul Yahudi cemaati meclisinin başkanlığını yürüttü. Daha önce 1883, 1885 ve 1890'da bu meclisin üyesiydi.[3]
Yabancı devletlerden pek çok nişan ve madalyayla taltif edilen Molho, Yahudi cemaati içinde de çeşitli sorumluluklar üstlendi. Osmanlı Devleti'nden Mecîdiye ve Osmâniye Nişanları; İmtiyaz, Liyâkat ve Yunan Harbi Madalyaları gibi çeşitli taltiflere nâil oldu. 1909'da emekliye ayrıldı.[9] Son yıllarını Frej Apartmanı'nda geçiren İzak Molho Paşa, İstanbul'da 1919'da 79-80 yaşlarında öldü.[6]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]Özel
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Pulido, Ángel (1904). Los Israelitas Españoles y el Idioma Castellano. Madrid: Sucesores de Rivadeneyra. s. 112. 20 Mart 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2025.
- ^ Çıkar, Jutta R. M. (2004). Ruth Bartholomä; Mustafa Çıkar (Ed.). Türkischer Biographischer Index. Münih: K. G. Saur Verlag. s. 693. ISBN 9783110965773.
- ^ a b "Molcho, David Effendi Isaac Pasha". Encyclopaedia Judaica. 14 (2 bas.). New York City – Kudüs: Macmillan Reference USA – Keter Publishing House. 2006. s. 423. ISBN 978-0-02-865942-8.
- ^ a b Galanti 1986, s. 96.
- ^ Svastics 2010, s. 129.
- ^ a b c Svastics 2010, s. 130.
- ^ Galanti, Avram (1947). Türkler ve Yahudiler: Tarihî, Siyasî Tetkik (PDF) (2 bas.). İstanbul: Tan Matbaası. s. 132.
- ^ "Étranger". L'Univers israelité. Paris. 45: 23. 1890.
- ^ Galanti 1986, s. 97.
Genel
[değiştir | kaynağı değiştir]- Galanti, Avram (1986). Histoire des Juifs de Turquie [Türkiye Yahudileri'nin Târihi]. 9. İstanbul: Isis. doi:10.25673/37372.
- Svastics, Okşan (2010). Jüdisches Istanbul. Budapeşte: Mandelbaum Verlag. ISBN 978385476-329-1.
Notlar
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ İzhak, İsak ve İshak Paşa olarak da anılmaktadır.