İngiliz-Fransız Savaşı (1627-1629)

İngiliz-Fransız Savaşı (1627-1629)
	Otuz Yıl Savaşı
	; La Rochelle Kuşatması sırasında Kardinal Richelieu
Tarih	1627-1629
Bölge	Fransa'nın batı kıyıları ve Yeni Fransa
Sonuç	Status quo ante bellum
Taraflar
İngiltere; İskoçya; Huguenotlar; Hollanda Cumhuriyeti; İrokualar; Mohavklar; Susquehannock	Fransa; İspanyol İmparatorluğu; Abenakiler; Mikmaklar; İnnular; Huronlar
Komutanlar ve liderler
I. Charles; David Kirke; George Villiers	Kardinal Richelieu; Samuel de Champlain

1627-1629 İngiliz-Fransız Savaşı (Fransızca: Guerre franco-anglaise), 1627-1629 yılları arasında Fransa Krallığı ile İngiltere Krallığı arasında yaşanan askeri bir çatışmaydı. Çatışmalar ağırlıklı olarak deniz harekatları şeklinde gerçekleşti.^[3]

Savaşın odağında, İngiltere Krallığı'nın XIII. Louis yönetimindeki Fransız kraliyet güçlerine karşı Fransız Huguenotlarını desteklediği La Rochelle Kuşatması (1627–1628) yer alıyordu. La Rochelle, Huguenotların fiilî bir kalesi hâline gelmiş ve kendi yönetimleri altında bulunuyordu. Aynı zamanda Huguenot deniz gücünün ve merkezi hükûmete karşı direnişin en güçlü odağı konumundaydı.^[3]

İngilizler ayrıca Fransa'nın Kuzey Amerika'daki yeni kolonisine karşı bir sefer düzenledi ve bu harekât Quebec'in ele geçirilmesiyle sonuçlandı.^[4]

Arka plan

Savaş, İngiltere'nin Habsburg Hanedanı'nın gücüne karşı Fransa'da bir müttefik bulmayı amaçlayan 1624 tarihli İngiliz-Fransız ittifakının başarısız olmasının ardından başladı. Ancak Fransız siyaseti, Kardinal Richelieu'nun 1624'te iktidara gelmesiyle farklı bir yönde ilerledi. Richelieu, 1625'te İngiliz savaş gemilerini kullanarak Ré Adası'nın geri alınması sırasında Huguenotları yenilgiye uğrattı ve bu durum İngiltere'de büyük tepkiye yol açtı.^[5]

1626'da Fransa, İspanya ile gizli bir barış anlaşması imzaladı ve bu gelişme Henrietta Maria'nın saray çevresinde anlaşmazlıklara neden oldu. Aynı dönemde Fransa, donanmasını güçlendirmeye başladı. Bu durum İngiltere'de Fransa'ya karşı "devlet gerekçeleriyle" harekete geçilmesi gerektiği düşüncesini güçlendirdi.^[5]

Haziran 1626'da Walter Montagu, muhalif soylularla temas kurmak üzere Fransa'ya gönderildi ve Mart 1627'den itibaren La Rochelle'de bir Fransız isyanı örgütlemeye başladı. Plan, Rohan Dükü Henri tarafından başlatılan yeni bir Huguenot isyanını desteklemek amacıyla bölgeye bir İngiliz filosu gönderilmesini öngörüyordu.^[5]

Çatışmalar

Ile de Ré Seferi

I. Charles, Buckingham Dükü George Villiers'i 80 gemilik bir filoyla görevlendirdi. Haziran 1627'de George Villiers, Huguenotlara destek vermek amacıyla yaklaşık 6.000 askerle Île de Ré'ye çıkarma yaptı. Protestanlar için önemli bir merkez olmasına rağmen ada, doğrudan krala karşı başlatılan isyana katılmamıştı.

George Villiers komutasındaki İngiliz kuvvetleri, Saint-Martin-de-Ré'nin müstahkem kentini ele geçirmeye çalıştı; ancak üç ay sonra geri püskürtüldüler. Fransız kraliyet gemileri, İngiliz ablukasına rağmen kente erzak ulaştırmayı başardı. Destek ve mali kaynak yetersizliği ile hastalıklar nedeniyle zayıflayan İngiliz ordusu, son saldırının da başarısız olması üzerine ağır kayıplarla bölgeden çekildi.

La Rochelle Seferi

İngiltere, La Rochelle'i kurtarmak amacıyla iki filo daha göndermeye çalıştı. William Feilding komutasındaki ilk filo, Nisan 1628'de yola çıktı. Ancak Feilding, "kralın gemisini bir savaşta tehlikeye atacak bir görevi olmadığını" öne sürerek çatışmaya girmeden Portsmouth'a geri döndü.^[6]

İngiltere'ye dönüş sırasında Feilding'in 16 gemilik filosu, 11 Haziran 1628'de Cherbourg açıklarında bir Fransız filosuyla karşılaştı. Bu çatışmada Feilding, üç gemisini yakmak zorunda kaldı. Dört gemisi ise Fransızlar tarafından ele geçirildi.^[7]

Yeni Fransa Seferi

David Kirke komutasındaki bir İngiliz kuvveti, 1628'de Yeni Fransa'ya karşı bir sefer düzenledi ve Samuel de Champlain yönetimindeki Quebec kolonisini hedef aldı. Kuvvet, Saint Lawrence Nehri boyunca ilerleyerek Tadoussac ve Cap Tourmente'yi ele geçirdi. Kirke, Fransız yerleşimlerini tahrip ettikten sonra Saint Lawrence'ı abluka altına aldı.

İngilizler, Yeni Fransa'ya gönderilen bir ikmal konvoyunu ele geçirerek koloninin savunma gücünü ciddi biçimde zayıflattı. Kış koşulları Kirke kardeşlerini İngiltere'ye dönmeye zorladı. I. Charles ise başarıların ardından filonun güçlendirilmesini ve baharda geri dönülmesini emretti. Açlıkla karşı karşıya kalan Champlain, bir yardım filosu bekledi. Fakat bu filo Quebec'e ulaşamadan İngilizler tarafından durdurularak ele geçirildi. Bunun üzerine Kirke teslim talebinde bulundu ve Champlain 19 Temmuz 1629'da Quebec'i teslim etti.^[4] İngilizler, Kirke'yi vali olarak atayarak koloniyi işgal etti.

Barış

Nisan 1629'da Huguenotlara verilen tavizleri düzenleyen Alès Barışı'nın ardından Kardinal Richelieu, Habsburgların Fransa'yı kuşatmasını kırmak amacıyla İngiltere ile düşmanlıkları sona erdirmeyi hedefledi. Bu doğrultuda İngiltere ve Fransa, Susa Antlaşması ile barış yaptı. Anlaşma, esas olarak savaş öncesi duruma geri dönülmesini öngörüyordu.^[4]

1630'da İspanya ile de bir barış antlaşması imzalandı. İngiltere'nin Avrupa siyasetinden çekilmesi, kıtadaki Protestan güçlerde hayal kırıklığı yarattı. Aynı dönemde İngiltere'de monarşi ile Parlamento arasındaki çatışmalar sürerken, Fransa donanmasını güçlendirmeye devam etti ve 1630'da İngiliz donanmasını geride bıraktı.^[3]

Kaynakça

^ Alexander, Michael van Cleave (1975). Charles I's Lord Treasurer: Sir Richard Weston, Earl of Portland (1577 - 1635). MacMillan. s. 133. ISBN 9780333183021.
^ Grimm, Harold John (1965). The Reformation Era, 1500-1650: With a Revised and Expanded Bibliography. Macmillan. s. 517.
^ ^a ^b ^c Warfare at sea, 1500-1650: maritime conflicts and the transformation of Europe by Glete J Staff, Jan Glete Routledge, 2002 0-203-02456-7 p.178
^ ^a ^b ^c "KIRKE (Kertk, Quer(que), Guer), Sir DAVID". Dictionary of Canadian Biography. Erişim tarihi: 2026-01-02.
^ ^a ^b ^c Historical dictionary of Stuart England, 1603-1689 by Ronald H. Fritze p.203
^ Manning, Roger B. (2006-05-25). An Apprenticeship in Arms:The Origins of the British Army 1585-1702: The Origins of the British Army 1585-1702 (İngilizce). OUP Oxford. ISBN 978-0-19-926149-9.
^ Jean-Claude Castex, Dictionaire des batailles navales franco-anglaises, p.124-125.

[Alexander-1] Alexander, Michael van Cleave (1975). Charles I's Lord Treasurer: Sir Richard Weston, Earl of Portland (1577 - 1635). MacMillan. s. 133. ISBN 9780333183021.

[Grim-2] Grimm, Harold John (1965). The Reformation Era, 1500-1650: With a Revised and Expanded Bibliography. Macmillan. s. 517.

[books.google.com-3] Warfare at sea, 1500-1650: maritime conflicts and the transformation of Europe by Glete J Staff, Jan Glete Routledge, 2002 0-203-02456-7 p.178

[kirkbio-4] "KIRKE (Kertk, Quer(que), Guer), Sir DAVID". Dictionary of Canadian Biography. Erişim tarihi: 2026-01-02.

[Stuart_England_p.203-5] Historical dictionary of Stuart England, 1603-1689 by Ronald H. Fritze p.203

[UkpYLLa0fDwC_p.119-6] Manning, Roger B. (2006-05-25). An Apprenticeship in Arms:The Origins of the British Army 1585-1702: The Origins of the British Army 1585-1702 (İngilizce). OUP Oxford. ISBN 978-0-19-926149-9.

[7] Jean-Claude Castex, Dictionaire des batailles navales franco-anglaises, p.124-125.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]