Yeni Çeltek Olayları
| Yeni Çeltek olayları | |||
|---|---|---|---|
| Tarih | 1975-1980 | ||
| Yer | Suluova, Amasya | ||
| Sebep | İşçilerin ve sendikaların taleplerinin reddedilmesi | ||
| Hedef | - Toplu sözleşme yapılması - Ücret artışı ve iş koşullarının düzeltilmesi | ||
| Yöntem | - Grev - İş bırakma ve işgal eylemleri | ||
| Sonuç | Grev ve eylemler sırasında gerçekleşen 12 Eylül Darbesi sonucu olaylar bastırıldı. | ||
| Taraflar | |||
| |||
| Müdahil birimler | |||
| |||
Yeni Çeltek olayları ya da Yeni Çeltek direnişi, 12 Eylül Darbesi öncesi süreçte Amasya'da Yeni Çeltek maden bölgesinde işçilerin greve gitmeleriyle başlayıp askerlerin müdahalesi ile büyüyen işçi eylemi.
Yeni Çeltek hakkında
[değiştir | kaynağı değiştir]Amasya'nın Suluova ilçesinde yer alan Yeni Çeltek, bir maden bölgesidir. Yeni Çeltek'in üretim alanındaki öyküsü 1955'te başlamaktadır. 1955'ten bu yana işletilen kömür madenine sahiptir. Ayrıca aynı yıl bölgede Suluova şeker fabrikası kurulmuştur. Şeker için pancara, pancarın şekere dönüşmesi için yüksek ısıya, yani linyite ihtiyaç vardır ve hepsinin de bu topraklarda bulunduğu belirtilmektedir.
Olayların gelişimi
[değiştir | kaynağı değiştir]1975 yılına gelindiğinde maden mühendislerinin de girişimiyle Maden-İş Sendikası kuruldu. Yeni Çeltek'te işveren işçilerin ve sendikaların taleplerini kabul etmedi ve işçiler greve gitme kararı aldı. Grev 23 günün sonunda işverenin işçilerin tüm taleplerinin karşılanacağı sözüyle sona erdi. Grevin işçiler açısından başarıyla sonuçlanmasının ardından önemli gelişmeler yaşandı. İşverenlerin işe almada ve kömür satışında izlediği yol konusunda yöre halkı arasında komiteler şeklinde örgütlenmeler başladı. Komitenin aldığı kararlar doğrultusunda üretim ve tüketim yapılmaktaydı. Yeni Çeltek işçileri 1976 ve 1977 1 Mayıs’ını kendi fabrikalarında kutladılar, 1978’de Taksim 1 Mayıs’ına Yeraltı Maden-İş olarak katıldılar. Üzerlerinde işçi kıyafetleri, baretleri ve kazmaları vardı.
1980 direnişi
[değiştir | kaynağı değiştir]1980’de yine toplu sözleşme görüşmeleri başladı. İşverenler maden işçilerinin hiçbir talebinin karşılanamayacağını çünkü işletmenin bundan zarar edeceğini öne sürdü. Maden işçisi bunun üzerine yeniden greve gitti. İşverenler bu grevi maden ocaklarını kapatarak engellemeye çalıştılar. Yöre insanı ocakları 64 gün işgal etti ve işçiler bu süre zarfında üretime devam ettiler, ürettikleri kömürü halk komiteleri ve gençlik dernekleriyle sattılar. Maden ocakları bu sürede o güne kadar yapılandan daha fazla üretim yaptı. Yeni Çeltek’teki grev ve direniş; Divriği, Bigadiç, Cizre, Murgul ve Aşkale’ye yayıldı. Bu sırada 12 Eylül Darbesi gerçekleşti. Askeri güçler tarafından maden ocakları kapatıldı, işgal ve grev bitirildi. Buna destek veren ve başlatan işçiler gözaltına alındı, işkencelere maruz bırakıldı. İşkencelerden geçen işçilerin bir kısmı hayatını kaybetti, geriye kalanların birçoğu felç oldu ve sakat kaldı.[1] Tutuklanmasına karar verilen işçiler toplu halde Devrimci Yol davasına dahil edildi. Bir kısmı idamla yargılandı.[2]
Tanıkların anlatımı
[değiştir | kaynağı değiştir]En önemli tanıklardan, 2011 yılında hayatını kaybeden Elif Er Korkmaz yaşananları şöyle anlatmıştır:[3]
Çocukları dövüyorlar, devrimcileri dövüyorlar dedi. Öyle deyince ben devrimcileri kurtarmaya gittim, kendimi kurtaramadım. 8 sene yattım, 20 sene aldım. Niye pişman olayım? Ben evlatlarım için gittim oraya. Beni kimse kandırmadı, beni kimse götürmedi. Aklım ererek gittim. Yine yaparım, gücümün yettiği kadar yaparım.
Grup Yorum, aynı yıl çıkardığı Gel ki Şafaklar Tutuşsun albümünde bu faciayı "Madenciye Ağıt" ismindeki parça ile anmıştır.
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "Yeni Çeltek Direnişi". 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2015.
- ^ "Yeni Çeltek Devrimci Yol Davası sanıklarından Levent Anar ile söyleşi". 7 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Eylül 2015.
- ^ Kazaz, Gözde. "12 Eylül'ün Hedeflerinden Yeni Çeltek Direnişi". 5 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Eylül 2015.
