Yaycı, Culfa

Yaycı
Culfa rayonu Culfa rayonu
Harita
Bilgiler
Nüfus	5857 (2011)
Koordinatlar
Posta Kodu	AZ7221
Genel bilgiler
Coğrafi Bölge	Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti Bölgesi
Rayon	Culfa

Başlığın diğer anlamları için Yaycı sayfasına bakınız.

Yaycı, Azerbaycan'ın Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti'ne bağlı Culfa Rayonu'nda bir köydür.

Toponimi

Köyün adı kaynaklarda Yəyci biçiminde de geçmektedir. Yer adı, Oğuz boylarından olan kadim Yaycı boyunun adıyla ilişkilidir. Bu boyun Orta Çağ’dan itibaren Nahçıvan, Güney Azerbaycan, Doğu Anadolu, günümüz Ermenistanı ve Irak topraklarında yaşadığı bilinmektedir.

Ebulgazi Bahadır Han’ın Şecere-i Terakime adlı eserine göre Yaycı adı, Oğuz boylarından Salur boyunun atası kabul edilen Salur Ögücik Alp’in altı oğlundan birinin adıdır. Kaynakta Yaycı ile birlikte Dingli adlı ikiz kardeşinin adı da zikredilmektedir. Bu ad daha sonra Yaycı boyunun etnonimi hâline gelmiştir.

Kökeni ve etnik kimliyi

Yaycı boyu, Oğuz boylarının Salur koluna mensuptur. Salurlar, Oğuzların 24 ana boyundan biri olarak kabul edilmektedir. Orta Çağ ve modern bilimsel çalışmalarda Salur boyunun erken yerleşim alanı ağırlıklı olarak Hazar Denizi havzası ve bu bölgeye bitişik bozkır sahalarıyla ilişkilendirilmektedir. Bu bağlamda Yaycı boyunun teşekkülü de söz konusu coğrafi çevre içinde değerlendirilmektedir.

Tarihsel göçler ve çeşitli Türk boylarıyla uzun süreli temaslar sonucunda Yaycı boyunun etnik yapısında Kıpçak unsurlarının da bulunduğu ileri sürülmektedir.

Tarihi

Yaycı boyuna mensup toplulukların bölgeye gelişinin kesin olarak Selçuklu dönemine mi yoksa daha sonraki bir safhaya mı ait olduğu konusunda doğrudan kaynaklar bulunmamaktadır. Bu nedenle konu, genel Oğuz göçleri çerçevesinde ele alınmaktadır.

Yaycı adlı yerleşim yerleri

Yaycı boyunun adıyla ilişkili yerleşim yerleri Azerbaycan, Ermenistan, Türkiye, İran ve Irak’ta görülmektedir. Azerbaycan’da Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti’nin Culfa Rayonu’nda bulunan Yaycı köyü ile Şerur Rayonu’ndaki Yuxarı Yaycı ve Aşağı Yaycı köyleri bu kapsamdadır.

Ermenistan topraklarında tarihsel olarak Azerbaycan Türklerinin yaşadığı bölgelerde de Yaycı adına rastlanmaktadır. Bunlar arasında Yaycı (Gorus) köyü ile Göyçe bölgesinde yer almış olan Yayıcı yerleşimi bulunmaktadır.

Türkiye’de Yaycı adlı yerleşim yerleri farklı bölgelerde mevcuttur. Bunlara Gaziantep ilinin Şahinbey ilçesinde bulunan Yaycı (Şahinbey), Giresun ilinin Şebinkarahisar ilçesindeki Yaycı (Şebinkarahisar) köyü ile Ordu ilinin Ünye ilçesinde yer alan Yaycı (Ünye) yerleşimi dahildir.

İran’da da Yaycı etnonimiyle ilişkili yerleşimler bulunmaktadır. Erdebil Eyaleti’nde yer alan Yayçı, Doğu Azerbaycan Eyaleti’ndeki Yaycılı ve Yayçı köyleri ile Batı Azerbaycan Eyaleti’nin Çaldıran bölgesinde yer alan ve Farsça kaynaklarda Yayçı olarak geçen yerleşim bu gruba dahildir.

Irak’ta ise Kerkük kentine bağlı Yaycı adlı bir nahiye bulunmaktadır.

Toponimik ilişkiler

Yaycı adlı yerleşimlerin yakın çevresinde Bilêv, Billava ve Balawa gibi köy adlarının görülmesi dikkat çekicidir. Bu toponimlerin aynı etnik ya da boy birliğiyle ilişkili olabileceği düşünülmekle birlikte, konu bilimsel literatürde henüz kesin olarak açıklığa kavuşturulmamış ve ileri araştırmalara açık bırakılmıştır.

Tarihi yapılar

Yaycı köyünde aşağıdaki taşınmaz kültür varlıkları tespit edilmiştir:

Envanter No	Yapının adı	Tarihi	Konumu	Türü	Önemi
5315	Ağamemmed Camii	XIX. yüzyıl	Yaycı köyü	Mimari	Yerel
5316	Pirali Camii	XIX. yüzyıl	Yaycı köyü	Mimari	Yerel

Öne çıkan kişiler

• Nağı Nağıyev — yazar, dramaturg
• Hasan Abdullayev — fizikçi, Azerbaycan Bilimler Akademisi başkanı (1970–1983)
• Muharrem Memmedyarov — kimyager, Azerbaycan Bilimler Akademisi asil üyesi
• Kerim Yaycılı — muhacir şair