Tatsuya Nakadai
Tatsuya Nakadai | |
|---|---|
 Nakadai, 2009 | |
| Doğum | 13 Aralık 1932 Meguro, Tokyo, Japonya |
| Ölüm | 8 Kasım 2025 (92 yaşında) Tokyo, Japonya |
| Milliyet | Japon |
| Meslek | Oyuncu |
| Etkin yıllar | 1954-2025 |
| Boy | 178 cm (5 ft 10 in) [1][2] |
| Kilo | 75 kilogram |
Tatsuya Nakadai (仲代 達矢 Nakadai Tatsuya) (13 Aralık 1932 - 8 Kasım 2025[3]), Japon oyuncudur. Sinemaya Akira Kurosawa'nin ünlü filmi Yedi Samuray'daki ufak bir rol ile başlamıș, ilerleyen yıllarda Masaki Kobayashi'nin yönettiği filmlerde kendini kanıtlayarak Japonya'nın en tanınan oyuncularndan biri haline gelmiștir.
Gekidan Haiyūza (Tiyatro Oyuncuları Birliği) kökenli olan Tatsuya Nakadai, tiyatro, sinema ve televizyon dizilerinde etkin bir kariyer sürdürmüş; Japon sinemasının altın çağından gerileme dönemine kadar sinema endüstrisini ayakta tutan başlıca aktörlerden biri olmuştur.[4][5]
Biyografi
[değiştir | kaynağı değiştir]Çocukluk dönemi
[değiştir | kaynağı değiştir]Tatsuya Nakadai, Tokyo-fu, Tokyo-shi, Meguro-ku'da (günümüz Tokyo Metropolü, Meguro) doğdu. Dört kardeşinin en büyüğüydü.[4] Babası, Ibaraki Prefektörlüğü Inashiki Bölgesi Nagasao Köyü'nden (bugünkü Kawachi-machi Nagasao) varlıklı bir çiftçi ailesinin (Gōnō) büyük oğluydu. Ibaraki Eyaleti Edisaki Tarım Okulu'ndan [ja] mezun olduktan sonra Chiba Kōtsū'da (günümüzde Keisei Bus) otobüs şoförü olarak çalıştı.[6] Aile Tokyo’ya taşındıktan sonra babası yabancı bir otomobil satın alıp şoförlük mesleğine (özel araç hizmeti) başladı.
Babasının tayini nedeniyle aile Chiba Prefektörlüğü Narashino-shi, Tsudanuma’ya taşındı; bir süre sonra da Tokyo-to, Setagaya-ku, Seta’ya yerleşti.[6]
Nakadai, henüz sekiz yaşındayken babasını veremden kaybetti. Bir süre sonra annesi, Akasaka-ku’da (bugünkü Minato-ku) Aoyama civarındaki bir avukatlık bürosunda kalfa olarak çalışmaya başladı; Nakadai da Aoyama Minamimachi’deki Seinan İlkokulu’na nakledildi.[4] Savaş yıllarında, annesi Aoyama’da çalışmayı sürdürürken, o Chōfu-shi, Sengawa’daki Daijisan Eikyūin Shōōji Tapınağı’na[7] tahliye edildi. Bu dönemde yaşadığı memnuniyetsizlikten sık sık söz etmiştir. Daha sonra komşu semt Setagaya-ku, Chitose Karasuyama’ya taşındı.
1945’te (Shōwa 20) Tokyo Metropolü Kuzey Toshima Endüstri Okulu’na girdi; ancak hava saldırılarının yoğunlaşması nedeniyle okulu bıraktı. Ardından Tokyo Metropolü Ağır Sanayi Okulu’ndan mezun oldu ve Japonya’nın yenilgisine tanıklık etti. Eğitim sisteminin yeniden düzenlenmesinin ardından, at yarışı bilet satıcılığı ve pachinko salonlarında çalışmak gibi işlerde bulunarak Tokyo Metropol Chitose Lisesi’nden mezun oldu.[5]
Oyunculuk kariyerine başlangıç
[değiştir | kaynağı değiştir]Lise mezuniyetinin ardından, Haiyuza Tiyatrosu’nun bir oyununu izlerken Koreya Senda’nın (千田是也) performansından derinden etkilendi.[4] 1952 yılında (Shōwa 27), Haiyuza Oyunculuk Okulu’nun sınavına girerek başarılı oldu ve kurumun dördüncü dönem öğrencileri arasında yer aldı.[8] Sınav ücretini ise, at yarışlarıyla ilgili mesleğinde yarı zamanlı çalıştığı dönemde tanıştığı ve Nakadai’ye oyunculuk yolunu seçmesini öneren bir kişi ödemişti.[9]
Aynı dönem öğrencileri arasında Ken Utsui, Kei Satō,[10] Makoto Satō ve Ichirō Nakatani bulunuyordu.[4] Bu gruptan Satō, Nakadai ve Nakatani daha sonra Kihachi Okamoto yönetmenliğindeki filmlerde sıkça yer alan “Kihachi Ailesi (Kihachi Family)” olarak anılacaktı. Aynı dönemde Shintōhō şirketine giren Utsui ile iş açısından yolları ayrı düşse de, karakter bakımından farklı olmalarına rağmen yakın dostluklarını sürdürdüler.[11] Ayrıca ikisi, Yedi Samuray (Hepburn: Shichinin no Samurai) filminde ronin rolünde figüran olarak birlikte yer almışlardı.
Nakadai barlarda çalışarak oyunculuk eğitimini sürdürdü fakat zor ve yoksul yaşam koşulları değişmedi.[12]
Sinemaya adım atışı
[değiştir | kaynağı değiştir]Oyunculuk okulunda eğitim gördüğü dönemde, Nakadai 1954 yılında Akira Kurosawa’nın yönettiği Yedi Samuray (七人の侍) filminde sessiz bir ronin rolüyle sinemaya ilk adımını attı.[4] Oyunculuk okulundan figüran olarak görevlendirildiği bu birkaç saniyelik sahnede,[14] dönemin jidaigeki (tarihi drama) yürüyüş tarzına hâkim olmadığı için Kurosawa tarafından “Yürüyüşün tuhaf!” diye azarlanmıştı.[15] Bu sahnenin çekimi sabah 9'dan öğleden sonra 3'e kadar, yarım güne yakın sürmüş ve sonunda Kurosawa yalnızca “Pekâlâ, tamam.” diyerek çekimi bitirmişti.[15]
1955'te (Shōwa 30) oyunculuk okulundan mezun oldu (bir yıl önce sahneye ilk kez çıkmıştı) ve Haiyuza Tiyatrosu'na yarı kadrolu oyuncu olarak katıldı.[4] Aynı yılın Eylül ayında sahnelenen Yūrei oyununda Oswald rolüne seçilmesi,[4] onun için bir dönüm noktası oldu. Oyunu izleyen Yumeji Tsukioka, yönetmen Umetsugu Inoue’ye [en] Nakadai’yi önerdi.[16] Ardından gelen teklif üzerine Hi no Tori ('Feniks', 1956, Nikkatsu) filminde Tsukioka ile başrol oynayarak sinemada gerçek anlamda çıkış yaptı ve dikkatleri üzerine çekti.[4]
Senkichi Taniguchi’nin yönettiği Hadashi no Seishun (1956)[17] filminde yardımcı başrol olarak yer aldı;[4] ardından Yasuki Chiba’nın Ōban ve Masaki Kobayashi’nin Kuroi Kawa (Kara Nehir, 1957) filmlerinde canlandırdığı acımasız yakuza “Hitokiri Jō” (Adam kesen/Katil Jō) rolüyle büyük bir etki yarattı.[4]
1957 yılında (Shōwa 32), Haiyuza Tiyatrosu'nda oyuncu olarak görev yapan (daha sonra yönetmen ve senaristliğe geçecek olan) Kyōko Miyazaki ile evlendi.[4] Ertesi yıl, Kon Ichikawa'nın yönettiği Enjō (1958) filminde rol aldı.[4]
Başroller ve tanınması
[değiştir | kaynağı değiştir]Dönemin beş büyük stüdyosu olan[18] Shochiku, Toho, Daiei, Shin-Toho, ve Toei, Nakadai'ye özel sözleşmeli oyuncu olma teklifinde bulundu; ancak o sahne tiyatrosuna duyduğu bağlılık nedeniyle hiçbir stüdyoyla özel sözleşme imzalamadı ve serbest (freelance) oyuncu olarak kariyerine devam etmeyi seçti.[19] Bu durum, Nakadai'nin o dönemde stüdyolar arası geçişi kısıtlayan Beş Şirket Anlaşması'na (Hepburn: Gosha Kyōtei) bağlı kalmak zorunda kalmadan birçok filmde yer bulmasını sağladı.[19] 1959'dan 1961'e kadar, toplam gösterim süresi 9 saat 31 dakikayı bulan altı bölümlük Ningen no Jōken (İnsanlık Durumu) filminde başkahraman Kaji rolüne seçildi. Bu filmde gösterdiği performansla, yönetmen Masaki Kobayashi'yi bile kendine hayran bıraktı; Kobayashi onun hakkında, “gerçek bir dâhi.” ifadelerini kullandı.[4] Nakadai daha sonra da Kobayashi'nin Harakiri (36. Kinema Junpō En İyi Erkek Oyuncu Ödülü,[20] 13. Blue Ribbon En İyi Erkek Oyuncu Ödülü[21]) gibi filmlerinde başrol oynamaya devam etti ve toplamda Kobayashi'nin yönettiği 13 filmde yer aldı.[4]
Tōhō tarafında ise Nakadai, Mifune Toshirō'ya denk bir rakip oyuncu olarak görülüyordu.[4] Bu nedenle Akira Kurosawa, Yōjinbō (1961) için doğrudan Nakadai'ye teklif verdi. Ancak Nakadai, Yedi Samuray çekimleri sırasında Kurosawa'dan defalarca NG (tekrar çekim) aldığı için, iyi bir oyuncu olduktan sonra bir daha asla Kurosawa'nın ekibinde yer almayı düşünmüyordu. Bu nedenle teklifi ilk başta kesin bir şekilde reddetti.[22] Buna ek olarak, Kurosawa, Warui Yatsu Hodo Yoku Nemuru (1960) için de Nakadai'ye rol önermiş fakat Nakadai yoğun programını gerekçe göstererek yine kabul etmemişti.[4] Ancak bu kez Kurosawa'nın onu bizzat çağırıp yüz yüze ikna etmesi üzerine[23] rolü kabul etti. Tsubaki Sanjūrō (1962) ve Tengoku to Jigoku (1963) filmlerinde de Kurosawa tarafından ona yeniden rol verildi.
Bunların dışında Nakadai, Kagi (1959), Seppuku (1962), Kwaidan (1964) ve Jōi-uchi: Hairyō Tsuma Shimatsu (1967) gibi yapımlarda da rol aldı. 1968'de ise İtalyan filmi Oggi a Me, Domani a Te'de yer aldı ve burada Asyalı bir karakter değil, Meksika–Kızılderili kökenli Amerikalı bir kötü adamı canlandırdı. 1960'lara gelindiğinde, Japon sinema endüstrisi artık duraklama dönemine girmeye başlamıştı. Ancak Nakadai, bu dönemin sinemasını ayakta tutan en önemli yeni kuşak oyuncularından biri olarak görülmeye başlandı.[4] Ayrıca sahne oyunculuğunu sürdürdü ve Gekidan Haiyūza bünyesindeki en önde gelen isimlerden biri hâline gelerek tiyatro dünyasında da sağlam bir yer edindi.
1970-1990'lar
[değiştir | kaynağı değiştir]Nakadai, 1975'te eşi Yasuko Miyazaki ile birlikte oyunculuk okulu Mumeijuku'yu kurdu.[24]
Sonraki yıllar
[değiştir | kaynağı değiştir]Nakadai, 2010'da aradan geçen bir zamandan sonra Haru to no Tabi'de başrol olarak yer aldı.[25]
Ölümü
[değiştir | kaynağı değiştir]Nakadai, Tokyo hastanesinde, 8 Kasım, 2025'te 92 yaşındayken pnömoni nedeniyle öldü.[26][27][28] Ölümü üç gün sonra, 11 Kasım'da açıklandı.[29][30][31][32][29] Bazı kaynaklar yanlış şekilde 11 Kasım'da öldüğünü öne sürdü ancak yetenek ajansına göre, saat 12:25 a.m. 8 Kasım'da öldü (Japonya Standard Saati).[27]
Filmografi
[değiştir | kaynağı değiştir]Film
[değiştir | kaynağı değiştir]Animasyon filmler
[değiştir | kaynağı değiştir]| Yıl | Filmin Adı | Rol | Yönetmen | Notlar |
|---|---|---|---|---|
| 1973 | Kanashimi no Belladonna | Şeytan | Eiichi Yamamoto | |
| 1983 | Final Yamato | Anlatıcı | Tomoharu Katsumata / Yoshinobu Nishizaki / Takeshi Shirado / Toshio Masuda | |
| 2013 | The Tale of Princess Kaguya | Sumiyaki no Roujini | Isao Takahata | |
| 2014 | Giovanni's Island[35] | Junpei Senō (Present) | Mizuho Nishikubo |
Tiyatro
[değiştir | kaynağı değiştir]| Yıl | Filmin Adı | Rol | Yönetmen | Notlar |
|---|---|---|---|---|
| 1964 | Hamlet | Hamlet | Koreya Senda | |
| 1968 | Yotsuya Kaidan | Tamiya Iemon | Eitaro Ozawa | |
| 1971 | Othello | Othello | Koreya Senda | |
| 1974 | Richard III | Richard | Toshikiyo Masumi | |
| 1975 | The Lower Depths | Satine | Toshikiyo Masumi | |
| 1978 | Oedipus the King | Oedipus | Tomoe Ryu (Yasuko Miyazaki) | |
| 1982 | Macbeth | Macbeth | Tomoe Ryu (Yasuko Miyazaki) | |
| 1990 | Cyrano de Bergerac | Cyrano de Bergerac | Tomoe Ryu (Yasuko Miyazaki) | |
| 2000 | Death of a Salesman | William "Willy" Loman | Kiyoto Hayashi | |
| 2001 | The Merry Wives of Windsor | John Falstaff | Kiyoto Hayashi | |
| 2005 | Driving Miss Daisy | Hoke | Ikumi Tanno | |
| 2008 | Don Quixote | Miguel de Cervantes | Ikumi Tanno | |
| 2010 | John Gabriel Borkman | John Gabriel Borkman | Tamiya Kuriyama | |
| 2013 | Bluebeard's Castle | The Bard | Michiyoshi Inoue | |
| 2014 | Barrymore | John Barrymore | Ikumi Tanno | |
| 2014 | Romeo and Juliet | Father Lawrence | Ikumi Tanno |
Televizyon Yapımları
[değiştir | kaynağı değiştir]| Yıl | Filmin Adı | Rol | Kanal | Notlar |
|---|---|---|---|---|
| 1971 | Shin Heike Monogatari | Taira no Kiyomori | NHK | Taiga drama |
| 1995 | Daichi no Ko | Kōji Matsumoto | NHK | |
| 1996 | Hideyoshi | Sen no Rikyū | NHK | Taiga drama |
| 2004 | Socrates in Love | Kentarō Matsumoto | TBS | |
| 2007 | Fūrin Kazan | Takeda Nobutora | NHK | Taiga drama |
| 2014 | Zainin no Uso | Kenzō Haneda | WOWOW |
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Şablon:日本タレント名鑑
- ^ Kaynak hatası: Geçersiz
<ref>etiketi;ORICON NEWSisimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: Kaynak gösterme) - ^ Murphy, J. Kim (11 Kasım 2025). "Tatsuya Nakadai, Japanese Film Legend That Starred in 'Ran,' 'Harakiri' and 'The Human Condition' Trilogy, Dies at 92". Variety (İngilizce). Erişim tarihi: 11 Kasım 2025.
- ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q r "仲代達矢 - 人物情報・関連映画". キネマ旬報WEB (Japonca). Erişim tarihi: 2025-11-12.
- ^ a b "仲代達矢 - 映画ならKINENOTE". www.kinenote.com. Erişim tarihi: 2025-11-12.
- ^ a b Shukan Bunshun, ed., Resume of a "Home," Koshinsha, 2001, s. 180. ISBN 4-87761-054-5 .
- ^ "大慈山永久院 昌翁寺 | 天台宗東京教区 公式サイト". Erişim tarihi: 2025-11-12.
- ^ 友子, 飯塚 (2021-12-02). "無名塾「左の腕」 仲代達矢、役者７０年の凄み". 産経新聞：産経ニュース (Japonca). Erişim tarihi: 2025-11-12.
- ^ "仲代達矢「黒沢明監督の『乱』では城が焼け落ちる瞬間に脱出。あの時代の映画の撮影は命がけだった。共同制作者でもあった妻・宮崎恭子に支えられて」 【連載】名優たちの転機・思えば罪な生業だ＜前編＞｜芸能｜婦人公論.jp". 婦人公論.jp (Japonca). Erişim tarihi: 2025-11-12.
- ^ "仲代達矢「兄貴のような存在 俳優人生に強い影響を与えた」 - スポニチ Sponichi Annex 芸能". スポニチ Sponichi Annex (Japonca). Erişim tarihi: 2025-11-12.
- ^ "仲代達矢 同級生・宇津井さんの訃報に悲痛「私１人が取り残された」 - スポニチ Sponichi Annex 芸能". スポニチ Sponichi Annex (Japonca). Erişim tarihi: 2025-11-12.
- ^ "仲代達矢 - 映画ならKINENOTE". www.kinenote.com. Erişim tarihi: 2025-12-26.
- ^ "Eiga Jōhō (magazine) - Wikimedia Commons". commons.wikimedia.org (İngilizce). Erişim tarihi: 2025-11-12.
- ^ Setouchi Jakuchō ile yaptığı bir söyleşide, bu durumu "(çekimden bir gün önce) bana oyunculuk okulundan yarın Tōhō Stüdyoları’na gitmem söylendi," diye ifade etmiştir. AERA, [ja] Haziran 14, 2010.
- ^ a b "仲代達矢＆野上照代「七人の侍」4Kデジタル上映に涙「黒澤監督に見せたかった」 : 映画ニュース". 映画.com (Japonca). Erişim tarihi: 2025-11-13.
- ^ Kinema Junpō Mook: “Tüm Zamanların En İyi 200 Film Mirası – Japon Filmleri Bölümü”, Kinema Junpō Yayınları, Aralık 2009, s. 205.
- ^ Hadashi no seishun, 1956-10-162025-11-13
- ^ Sesō Fūzoku Kansatsukai, (Ed.) (2009). Gendai sesō fūzokushi nenpyō, 1945-2008. Zōho shinpan. Tōkyō: Kawade Shobō Shinsha. s. 56. ISBN 978-4-309-22504-3.
- ^ a b "仲代達矢、自作を語る 聞き手・芝山幹郎". 文藝春秋 digital (Japonca). Erişim tarihi: 2025-11-15.
- ^ キネマ旬報 (Japonca), 2025-11-132025-11-15
- ^ ブルーリボン賞 (映画) (Japonca), 2025-11-082025-11-15
- ^ 耕治, 岡本 (2017-06-02). "【話の肖像画】俳優・仲代達矢（４）「二度と黒澤組には出ないぞ、と思った」" [Kurosawa ile birlikte bir daha çalışacağımı düşünmüyordum]. 産経新聞：産経ニュース (Japonca). Erişim tarihi: 2025-11-15.
- ^ Kurosawa, Nakadai’nin onda bıraktığı etkiyi unutmamıştı; yıllar sonra ‘Yojimbo’ya onu seçtiğinde, “O günkü Nakadai’yi hatırladığım için seni aldım,” söylediği aktarılır. ^ 仲代達矢「黒澤明監督直々のオーディション」（『遺し書き』主婦と生活社、2001年）。pp.131-144に一部所収 [Kurosawa Akira Kantoku Jikijiki no Ōdishon”, In: Nokoshigaki, Shufu to Seikatsu Sha, 2001, s. 131–144]
- ^ Lin, Weiwen (2025-11-11). "Renowned Japanese actor Tatsuya Nakadai dies at 92". The Japan Times (İngilizce). Erişim tarihi: 2025-11-15.
- ^ PIA. "「日本映画はまだまだやれる」仲代達矢主演『春との旅』に絶賛 | チケットぴあ[映画 映画その他]". ticket.pia.jp (Japonca). Erişim tarihi: 2025-11-15.
- ^ "仲代達矢さん最期の様子 ケガして入院、肺炎を併発 8日に死去、最後の舞台は5月能登での復興公演 - スポニチ Sponichi Annex 芸能". スポニチ Sponichi Annex (Japonca). Erişim tarihi: 2025-11-11.
- ^ a b "【 訃報 】 仲代達矢さん 死因は肺炎 亡くなる前にケガをして入院 葬儀・告別式は近親者のみ". TBS NEWS DIG (Japonca). 2025-11-11. Erişim tarihi: 2025-11-11.
- ^ McCurry, Justin (11 November 2025). "Tatsuya Nakadai, Japanese actor of Ran, Yojimbo and Harakiri, dies aged 92". The Guardian (İngilizce). Erişim tarihi: 11 November 2025.
- ^ a b Murphy 2025.
- ^ "Tatsuya Nakadai, Japanese Actor, Dies at 92; Appeared in Films Including "The Human Condition" and "Ran"". The Yomiuri Shimbun. 11 November 2025.
- ^ "俳優の仲代達矢さん死去、92歳 「人間の條件」「影武者」主演". Yahoo News. 2025-11-11. Erişim tarihi: 2025-11-11.
- ^ Jamieson, Wendell (2025-11-11). "Tatsuya Nakadai, Japanese Star Known for 'Ran' and Other Classics, Dies at 92". The New York Times (İngilizce). Erişim tarihi: 2025-11-11.
- ^ Stuart Galbraith IV (16 Mayıs 2008). The Toho Studios Story: A History and Complete Filmography. Scarecrow Press. s. 227. ISBN 978-1-4616-7374-3. 1 Nisan 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Şubat 2015.
- ^ The Battle of Port Arthur (203 Kochi) 9 Haziran 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. in the Internet Movie Database
- ^ "Full Trailer for I.G's Hand-Drawn Anime Film Giovanni's Island Posted". Anime News Network. 18 Aralık 2013. 6 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Aralık 2013.
