Hepburn romanizasyonu

James Curtis Hepburn, Hepburn romanizasyonunun yaratıcısı

Hepburn romanizasyonu (Japonca: ヘボン式ローマ字 Hebon-shiki Rōmaji), Japoncanın Latin alfabesine tercüme edilmesi için yaratılmış bir sistemdir. 1887 yılında James Curtis Hepburn tarafından Japonca-İngilizce sözlüğünün hazırlanması amacıyla icat edilmiştir. Hepburn sistemi bu güne kadar Japoncanın Latin alfabesine tercüme edilmesinde kullanılan en yaygın sistemdir.

Hukuki statüsü

Hepburn sistemi İngilizcenin sesbiliminin bazında kurulmuş olup Japonya tarafından geliştirilen Nihon-shiki sistemi ile rekabet etmekteydi. 21 Eylül 1937 tarihinde Japon hükûmeti Nihon-shiki sisteminin biraz daha değiştirilmiş bir versiyonu olan Kunrei-shiki'yi kabul etti. 1945 yılında II. Dünya Savaşı'nın sonunda Japonya'nın teslim olmasının ardından Amerikalılar tarafından iptal edildi ve 1954 yılında biraz değişmiş halde yeniden yürürlüğe girdi.

1972 yılında Hepburn sisteminin gözden geçirilmiş bir versiyonu ANSI Z39.11-1972 standardı olarak kodlandırıldı. 1989 yılında ISO 3602 standardı olarak teklif edildiyse de Kunrei-shiki tercih edildi. Z39.11-1972 standardı 6 Ekim 1994'te kaldırıldı.

Hepburn romanizasyonu çizelgeleri

Gojūon					Yōon
あ ア a	い イ i	う ウ u	え エ e	お オ o
か カ ka	き キ ki	く ク ku	け ケ ke	こ コ ko	きゃ キャ kya	きゅ キュ kyu	きょ キョ kyo
さ サ sa	し シ shi	す ス su	せ セ se	そ ソ so	しゃ シャ sha	しゅ シュ shu	しょ ショ sho
た タ ta	ち チ chi	つ ツ tsu	て テ te	と ト to	ちゃ チャ cha	ちゅ チュ chu	ちょ チョ cho
な ナ na	に ニ ni	ぬ ヌ nu	ね ネ ne	の ノ no	にゃ ニャ nya	にゅ ニュ nyu	にょ ニョ nyo
は ハ ha	ひ ヒ hi	ふ フ fu	へ ヘ he	ほ ホ ho	ひゃ ヒャ hya	ひゅ ヒュ hyu	ひょ ヒョ hyo
ま マ ma	み ミ mi	む ム mu	め メ me	も モ mo	みゃ ミャ mya	みゅ ミュ myu	みょ ミョ myo
や ヤ ya		ゆ ユ yu		よ ヨ yo
ら ラ ra	り リ ri	る ル ru	れ レ re	ろ ロ ro	りゃ リャ rya	りゅ リュ ryu	りょ リョ ryo
わ ワ wa	ゐ ヰ wi		ゑ ヱ we	を ヲ wo
				ん ン n /n'
が ガ ga	ぎ ギ gi	ぐ グ gu	げ ゲ ge	ご ゴ go	ぎゃ ギャ gya	ぎゅ ギュ gyu	ぎょ ギョ gyo
ざ ザ za	じ ジ ji	ず ズ zu	ぜ ゼ ze	ぞ ゾ zo	じゃ ジャ ja	じゅ ジュ ju	じょ ジョ jo
だ ダ da	ぢ ヂ ji	づ ヅ zu	で デ de	ど ド do	ぢゃ ヂャ ja	ぢゅ ヂュ ju	ぢょ ヂョ jo
ば バ ba	び ビ bi	ぶ ブ bu	べ ベ be	ぼ ボ bo	びゃ ビャ bya	びゅ ビュ byu	びょ ビョ byo
ぱ パ pa	ぴ ピ pi	ぷ プ pu	ぺ ペ pe	ぽ ポ po	ぴゃ ピャ pya	ぴゅ ピュ pyu	ぴょ ピョ pyo

• † — Kırmızı

karakterler eski nadir karakterlerdir ve günümüzde kullanılmamaktadırlar. Modern Hepburn romanizasyonunda genellikle tanımları yoktur.

• ‡ — Mavi karakterler Modern Japoncada statülerinin dışında nadiren kullanılırlar ve romanizasyonu yukarıdaki kuralları izler.

Genişletilmiş katakana

ア a	イ i	ウ u	エ e	オ o
	イィ yi		イェ ye
ウァ wa	ウィ wi	ウゥ  wu	ウェ we	ウォ wo
ウャ wya		ウュ wyu	ウィェ wye	ウョ wyo
ヴァ va	ヴィ vi	ヴ vu	ヴェ ve	ヴォ vo
ヴャ vya		ヴュ vyu	ヴィェ vye	ヴョ vyo
		ウ゚ n
			キェ kye
			ギェ gye
クァ kwa	クィ kwi		クェ kwe	クォ kwo
クヮ kwa
グァ gwa	グィ gwi		グェ gwe	グォ gwo
グヮ gwa
カ゚ nga	キ゚ ngi	ク゚ ngu	ケ゚ nge	コ゚ ngo
キ゚ャ ngya		キ゚ュ ngyu	キ゚ェ ngye	キ゚ョ ngyo
			シェ she
			ジェ je
	スィ si
	ズィ zi
			セ゚ ce
			チェ che
			ヂェ je
ツァ tsa	ツィ tsi		ツェ tse	ツォ tso
ツャ tsya		ツュ tsyu	ツィェ tsye	ツョ tsyo
ヅァ za	ヅィ zi		ヅェ ze	ヅォ zo
ヅャ zya		ヅュ zyu	ヅィェ zye	ヅョ zyo
	ティ ti	トゥ tu
	トィ twi	テュ tyu
	ディ di	ドゥ du
	ドィ dwi	デュ dyu
		ツ゚ tcu		ト゚ tco
	ヌィ nwi		ニェ nye
			ヒェ hye
	ブィ bwi		ビェ bye
	プィ pwi		ピェ pye
ファ fa	フィ fi		フェ fe	フォ fo
フャ fya		フュ fyu	フィェ fye	フョ fyo
		ㇷ゚ n
		ホゥ hu
	ムィ mwi		ミェ mye
	ユィ ywi		ユェ ye
	ルィ rwi		リェ rye
ラ゚ la	リ゚ li	ル゚ lu	レ゚ le	ロ゚ lo
リ゚ャ lya		リ゚ュ lyu	リ゚ェ lye	リ゚ョ lyo
ヷ va	ヸ vi		ヹ ve	ヺ vo

Dış bağlantılar

• Preface of first edition of Hepburn's original dictionary, explaining romanization 22 Ekim 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
• Preface of third edition of Hepburn's original dictionary, explaining romanization 22 Ekim 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.