Savaş Kralı

Savaş Kralı (Akadca: šar tamḫāri), Akad kralı Sargon ve Anadolu yaylalarındaki Puruşhanda şehri ile onun kralı Nur-Dagan'a^{[n 1]} karşı Akadlı tüccarlara yardım amacıyla düzenlediği seferi konu alan eski bir Mezopotamya destanıdır. Eser, günümüze dördü Akadca, biri Hititçe olmak üzere beş ayrı çivi yazılı versiyondan ulaşmıştır:^[1] Bunların ikisi Mısır’daki Amarna arşivinde^{[i 1]}^{[i 2]}, altı parçadan oluşan Orta Babil dönemine (MO 16.-12. yüzyıl) ait biri Hitit başkenti Hattuşa'da,^{[i 3]} aynı döneme ait bir diğeri Asur’da^{[i 4]} ve muhtemelen Yeni Asur dönemine ait biri de Ninova’da bulunmuştur.^{[i 5]} 3. binyıl Akad krallarına dair yazılmış yirmi üç hikâye arasında, anlatılan olaylardan yaklaşık 1.500 yıl sonra, Yeni Asur ve Yeni Babil dönemlerinde de dolaşımda kalmış üç eserden biridir. Diğer ikisi "Sargon’un Doğum Efsanesi" ve "Naram-Sin’in Kuthe Efsanesi"'dir.^[2] Eserin, uzun bir sözlü geleneği takiben ikinci binyılın ilk yarısında yazıya geçirildiği düşünülmektedir, ancak yazım koşulları konusunda tartışmalıdır.^[3]

Özet

Akadlı tüccarların şikayetleri üzerine, Sargon, gönülsüz savaşçılarına Anadolu’ya bir sefer düzenleyerek, gurbetçi tüccarları baskı altında tutan zalim hükümdarın yönettiği başlıca şehir olan Puruşhanda’yı fethetme niyetini açıklar. Askerlerin çekincesi, uzak mesafenin ve girişimin belirsizliğinin doğuracağı zorlukları öngörmelerinden kaynaklanıyordu. Sargon, tanrıçaya danışmak için İštar’ın tapınağına gider ve derin bir uykuya dalarak aldığı kehanetle askerlerini zafere ulaşacaklarına dair vaatler vererek cesaretlendirir.^[4] Ordu, hem yol boyunca hem de Dicle’yi geçerken birçok zorlukla karşılaşır. Geçit vermez çalılıklarla ve lapis lazuli taşlarından oluşan devasa kayalarla dolu dağ geçitlerinde mücadele ederler.^[5]

Tanrı Enlil, yaklaşan Sargon ordusuyla ilgili olarak Nur-Dagan’ı uyarır ancak ona güvende olacağını temin eder. Nur-Dagan, savaşçılarına hitap eder ve Puruşhanda’nın uzak konumunun geçmişte diğer tüm düşmanlara karşı koruma sağladığını, bu sefer de benzer bir sonucun ortaya çıkacağını öngörür. Ancak bu öngörü, Sargon’un şehri ani ve tam bir şekilde boyun eğdirmesiyle boşa çıkar. Sargon, şehir kapısında Puruşhanda kralı olarak taç giyerken, Nur-Dagan aşağılayıcı bir şekilde yenilgiyi kabul eder ve Sargon’un eşsiz olduğunu ilan eder.

Uzun bir süre sonra (bazı metinlerde 3 yıl), Sargon Puruşhanda’dan ayrılarak Akad’a dönmeye hazırlanır. Ancak askerleri, eli boş dönmemeleri gerektiğini öne sürerek, şehir kapısının önünde duran üç ağacı keserler.^[6] Destanın çeşitli versiyonları, anlatım detaylarında farklılıklar gösterir, ancak bu farkların tabletlerin hasarlı durumu nedeniyle abartıldığı düşünülmektedir.^[7]

Başlıca yayınlar

Ernst F Weidner (1922). Der Zug Sargons von Akkad nach Kleinasien (Boghazköi Studien 6). J. C. Hinrichs'sche.
W. G. Lambert (1963). "A New Fragment of the King of Battle". Archiv für Orientforschung. 20: 161-162.
Anson F. Rainey (1978). El-Amarna Tablets 359-379, 2nd edition, revised (AOAT 8). Butzon und Bercker. ss. 10-15, 52-53.
S. Franke (1989). Das Bild der König von Akkad in ihren Selbstzeugnissen und der Überlieferung (Ph.D. Diss.). University of Hamburg.
Shlomo Izre’el (1997). The Amarna Scholarly Tablets. Styx. ss. 66-75, 87-88.
Joan Goodnick Westenholz (1997). Legends of the Kings of Akkade. Eisenbrauns. ss. 102-139.

Yazıtlar

^ EA 359 Cairo 48396, SR 12223 in the Mısır Müzesi, Kahire.
^ EA 375 BM 134866 in the British Museum, Londra
^ CTH 310: Tablet fragmanları KBo 3.9 (Bo 2400); KBo 3.10 (Bo 7333); KBo 12:1 (110/t); KBo 13.46 (624/u); KBo 22.6 (Bo 68/28); ve KUB 48.98 (Bo 3715).
^ VAT 10290 KAV 138 in the Vorderasiatisches Museum Berlin.
^ K.13228 British Museum Kouyunjik koleksiyonunda.

Notlar

^ Amarna versiyonunda Nur-Daggal (^INu-ur-dag-gal); Hitit versiyonundaki ^INu-úr-da-aḫ-ḫi yazımı büyük ihtimalle Akadca kaynaktaki ^IZALAG-^dda-gan isminde GAN karakterinin yanlış bir şekilde ḪÉ olarak algılanmasından kaynaklanmıştır (Westenholz 1997, ss. 102-103).

Kaynakça

^ Oded Tammuz (2004). "Reviewed Work: Legends of the Kings of Akkade: The Texts by Joan Goodnick Westenholz". Israel Exploration Journal. 54 (1): 123-124.
^ Richardson, Seth (2014). "The First "World Event"". Isaac Kalimi, Seth Richardson (Ed.). Sennacherib at the Gates of Jerusalem: Story, History and Historiography. Brill. s. 488.
^ Joan Goodnick Westenholz (2010). "Akkadian Heroic Traditions". David Konstan, Kurt A. Raaflaub (Ed.). Epic and History. John Wiley & Sons. ss. 37-39.
^ Meindert Dikstra (2015). "Prophets, Men of God, Wise Women: Dreams and Prophecies in Hittite Stories". Bob E.J.H. Becking, Hans Barstad (Ed.). Prophecy and Prophets in Stories: Papers Read at the Fifth Meeting of the Edinburgh Prophecy Network, Utrecht, October 2013. Brill. ss. 20-21.
^ Christoph Bachhuber (2013). "Sumer, Akkad, Ebla and Anatolia". Harriet Crawford; Harriet Crawford (Ed.). The Sumerian World. Routledge. s. 503.
^ Amir Gilan (2010). "Epic and History in Hittite Anatolia". David Konstan, Kurt A. Raaflaub (Ed.). Epic and History. John Wiley & Sons. s. 54.
^ Marc Van De Mieroop (1999). Cuneiform Texts and the Writing of History. Routledge. ss. 67-68.

[3] EA 359 Cairo 48396, SR 12223 in the Mısır Müzesi, Kahire.

[4] EA 375 BM 134866 in the British Museum, Londra

[5] CTH 310: Tablet fragmanları KBo 3.9 (Bo 2400); KBo 3.10 (Bo 7333); KBo 12:1 (110/t); KBo 13.46 (624/u); KBo 22.6 (Bo 68/28); ve KUB 48.98 (Bo 3715).

[6] VAT 10290 KAV 138 in the Vorderasiatisches Museum Berlin.

[7] K.13228 British Museum Kouyunjik koleksiyonunda.

[1] Amarna versiyonunda Nur-Daggal (^INu-ur-dag-gal); Hitit versiyonundaki ^INu-úr-da-aḫ-ḫi yazımı büyük ihtimalle Akadca kaynaktaki ^IZALAG-^dda-gan isminde GAN karakterinin yanlış bir şekilde ḪÉ olarak algılanmasından kaynaklanmıştır (Westenholz 1997, ss. 102-103).

[2] Oded Tammuz (2004). "Reviewed Work: Legends of the Kings of Akkade: The Texts by Joan Goodnick Westenholz". Israel Exploration Journal. 54 (1): 123-124.

[8] Richardson, Seth (2014). "The First "World Event"". Isaac Kalimi, Seth Richardson (Ed.). Sennacherib at the Gates of Jerusalem: Story, History and Historiography. Brill. s. 488.

[9] Joan Goodnick Westenholz (2010). "Akkadian Heroic Traditions". David Konstan, Kurt A. Raaflaub (Ed.). Epic and History. John Wiley & Sons. ss. 37-39.

[10] Meindert Dikstra (2015). "Prophets, Men of God, Wise Women: Dreams and Prophecies in Hittite Stories". Bob E.J.H. Becking, Hans Barstad (Ed.). Prophecy and Prophets in Stories: Papers Read at the Fifth Meeting of the Edinburgh Prophecy Network, Utrecht, October 2013. Brill. ss. 20-21.

[11] Christoph Bachhuber (2013). "Sumer, Akkad, Ebla and Anatolia". Harriet Crawford; Harriet Crawford (Ed.). The Sumerian World. Routledge. s. 503.

[12] Amir Gilan (2010). "Epic and History in Hittite Anatolia". David Konstan, Kurt A. Raaflaub (Ed.). Epic and History. John Wiley & Sons. s. 54.

[13] Marc Van De Mieroop (1999). Cuneiform Texts and the Writing of History. Routledge. ss. 67-68.

[n 1]

[1]

[i 1]

[i 2]

[i 3]

[i 4]

[i 5]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]