Sağbaş, Kağızman
| Sağbaş | |
|---|---|
 | |
 Kars'ın konumu | |
  Sağbaş Sağbaş'ın Kars'taki konumu | |
| Ülke |  Türkiye |
| İl | Kars |
| İlçe | Kağızman |
| Coğrafi bölge | Doğu Anadolu Bölgesi |
| İdare | |
| • Yönetici | Muhtar[3] İhtiyar heyeti[3] |
| Rakım | 2075 m |
| Nüfus (2022) | |
| • Toplam | 26 |
| Zaman dilimi | UTC+03.00 (TSİ) |
| İl alan kodu | 0474 |
| İl plaka kodu | 36 |
| Posta kodu | 36700 |
Sağbaş, Kars ilinin Kağızman ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Sağbaş köyünün eski adı Trapenek veya Drapenek'tir. 1886 tarihli Rus nüfus tespitinde "Trapanak" (Трапанакъ), 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Dırepenek" (دیرەپنك) olarak geçer.[4][5]
Trapenek köyü, 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterine göre Kars sancağının Kağızman kazasına bağlıydı. Askere alma ve vergi belirleme amacıyla sadece erkek nüfusunun tespit edildiği söz konusu tarihte köydeki 10 hanede, tamamı Müslüman olan 30 erkek kaydedilmiştir. Köyün toplam nüfusunun erkek sayısının iki katı kadar olduğu söylenebilir.[6][7]
Trapenek köyü, 1886 tarihli nüfus sayımında Kağızman sancağının Kağızman kazasına (uçastok) bağlı Karavank nahiyesinin (Караванкский маркяз) 8 köyünden biri ve bu nahiyenin idari merkeziydi. Karavank nahiyesinin diğer adı Trapanak nahiyesi (Трапанакский маркяз) idi. Köyün nüfusu, 45'i erkek ve 55'i kadın olmak üzere, 15 hanede yaşayan 100 kişiden oluşuyordu. Köydeki Türkmenler nüfusu "Diğer milliyetler" (Прочія народности) adı altında kaydedilmiştir.[8] Rus idaresi sırasında köyün nüfusu 1896'da 118 kişi, 1906'da 163 kişi olarak belirlenmiştir.[9]
Trapenek köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kars vilayetinin Kağızman kazasının merkez nahiyesine bağlıydı.[10] 1940 genel nüfus sayımında "Dırapenek" biçiminde yazılmış olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 128 kişiden oluşuyordu.[11] Trapenek Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Sağbaş olarak değiştirilmiştir.[12] 1965 yılında Sağbaş köyünde 289 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde sadece 8 kişi okuma yazma biliyordu.[13]
Köyün eski adı 1920 yılı kayıtlarında Ermenice kökenli Trapenek, 1928 yılı kayıtlarında Direpenek olarak geçmektedir.[14]
Coğrafya
[değiştir | kaynağı değiştir]Köy, Kars il merkezine 87 km, Kağızman ilçe merkezine 14 km uzaklıktadır.[15]
Nüfus
[değiştir | kaynağı değiştir]Köyde 1886 yılında 100 Türkmen yaşamaktaydı.[16]
| Yıllara göre köy nüfus verileri | |
|---|---|
| 2022 | 26[2] |
| 2021 | 28[2] |
| 2020 | 30[2] |
| 2019 | 28[2] |
| 2018 | 31[2] |
| 2017 | 24[2] |
| 2016 | 26[2] |
| 2015 | 35[2] |
| 2014 | 35[2] |
| 2013 | 107[2] |
| 2012 | 23[2] |
| 2011 | 31[2] |
| 2010 | 41[2] |
| 2009 | 33[2] |
| 2008 | 36[2] |
| 2007 | 2[2] |
| 1990 | 106[17] |
| 1985 | 156[18] |
| 1886 | 100[16] |
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "Sagbas, Turkey Page" (İngilizce). Fallingrain.com. 10 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Mayıs 2020.
- ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q "Kars Kağızman Sağbaş Köy Nüfusu". Nufusune.com. 21 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Mayıs 2020.
- ^ a b "5393 sayılı Belediye Kanunu" (PDF). mevzuat.gov.tr. 3 Temmuz 2005. s. 3. 1 Haziran 2024 tarihinde kaynağından (pdf) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Eylül 2024.
Madde 9- Mahalle, muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilir.
- ^ "Свод статистических данных о населении Закавказскаго края, извлеченных из посемейных списков 1886 г. (Transkafkasya Bölgesinin Nüfusuna Dair 1886 Yılı Aile Listelerinden Edinilmiş istatistik Verilerin Özeti), Tiflis, 1893, "Kars oblastı": 541". 29 Haziran 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Haziran 2025.
- ^ Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 768.
- ^ Aysel Güneş, "2782 Numaralı Kars Vilayeti Kağızman Sancağı Kağızman Kasabası ve Geçvan Kazası Müslim Nüfus Defterinin Transkripsiyon ve Değerlendirmesi", 2020, Bitlis, s. 117-119
- ^ Ersin Doğantekin, "1251/1835 Tarihli Nüfus Defterine Göre Kağızman Nüfusu", Geçmişten Geleceğe Her Yönüyle Kağızman Sempozyumu, Ankara, 2012
- ^ "Свод статистических данных о населении Закавказскаго края, извлеченных из посемейных списков 1886 г. (Transkafkasya Bölgesinin Nüfusuna Dair 1886 Yılı Aile Listelerinden Edinilmiş istatistik Verilerin Özeti), Tiflis, 1893, "Kars oblastı": 541". 29 Haziran 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Haziran 2025.
- ^ Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 116, ISBN 9786052100271.
- ^ Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 768.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1940). "1940 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). tuik.gov.tr. 27 Haziran 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 10 Temmuz 2022.
- ^ "Köylerimiz, (Yayımlayan) İçişleri Bakanlığı, Ankara, 1968, s. 769". 23 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Nisan 2021.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1965). "1965 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). tuik.gov.tr. 31 Mayıs 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 10 Ağustos 2022.
- ^ Nişanyan, Sevan. "Index-Anatolicus: Türkiye yerleşim birimleri envanteri". nisanyanmap.com. 10 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Mayıs 2020.
- ^ "Sağbaş Köyü". YerelNet.org.tr. 21 Mart 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Mayıs 2020.
- ^ a b "КАГЫЗМАНСКИЙ УЧАСТОК (1886 г.)" (Rusça). ethno-kavkaz.narod.ru. 18 Ocak 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Haziran 2020.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1991). "1990 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Şubat 2020.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1986). "1985 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2020.