Ağdam, Kağızman
| Ağdam | |
|---|---|
 | |
 Kars'ın konumu | |
  Ağdam Ağdam'ın Kars'taki konumu | |
| Ülke |  Türkiye |
| İl | Kars |
| İlçe | Kağızman |
| Coğrafi bölge | Doğu Anadolu Bölgesi |
| İdare | |
| • Yönetici | Muhtar[3] İhtiyar heyeti[3] |
| Rakım | 1095 m |
| Nüfus (2022) | |
| • Toplam | 1.351 |
| Zaman dilimi | UTC+03.00 (TSİ) |
| İl alan kodu | 0474 |
| İl plaka kodu | 36 |
| Posta kodu | 36700 |
Ağdam, Kars ilinin Kağızman ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Ağdam köyü, 1886 tarihli Rus nüfus sayımında "Agdam" (Агдамъ) olarak geçer. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise, "Ak Dam" (آق دام) şeklinde yazılmıştır.[4][5]
Ağdam, 1886 tarihli nüfus sayımında Kağızman sancağının Kağızman kazasına (uçastok) bağlı "Kars" (Kers) nahiyesinin (Карсский маркяз) 10 köyünden biriydi. Köydeki 44 hanede, 168'i erkek ve 154'ü kadın olmak üzere, 322 kişi yaşıyor ve nüfusun tamamı Kürtlerden oluşuyordu.[6] Rus idaresi sırasında köyün nüfusu 1896'da 462 kişi olarak belirlenmiştir.[7]
Ağdam köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kars vilayetinin Kağızman kazasının merkez nahiyesine bağlıydı.[8] 1940 genel nüfus sayımında "Aktam" biçiminde yazılmış olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 270 kişiden oluşuyordu.[9] 1965 tarihli nüfus sayımında "Akdam" şeklinde geçen köyde 642 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde sadece 30 kişi okuma yazma biliyordu.[10]
Köyün eski ismi 1928 yılı kayıtlarında Akdam'ken 2008'de Ağdam, 2009'da tekrar Akdam, 2010'da ise son kez Ağdam olarak değiştirilmiştir. 2010 itibarıyla ismi resmen Ağdam'dır.[11]
Ağdam köyünün yerleşim yeri, 1940'lı yıllardan itibaren daha sık meydana gelen heyelana bağlı olarak 1986 yılında kısmen değiştirilmiştir.[12]
Coğrafya
[değiştir | kaynağı değiştir]Köy, Kars il merkezine 89 km, Kağızman ilçe merkezine 16 km uzaklıktadır.[13]
Nüfus
[değiştir | kaynağı değiştir]Köyde 1886 yılında 322 Kürt yaşamaktaydı.[14]
| Yıllara göre köy nüfus verileri | |
|---|---|
| 2022 | 1.351[2] |
| 2021 | 1.400[2] |
| 2020 | 1.425[2] |
| 2019 | 1.398[2] |
| 2018 | 1.471[2] |
| 2017 | 1.519[2] |
| 2016 | 1.558[2] |
| 2015 | 1.617[2] |
| 2014 | 1.629[2] |
| 2013 | 1.645[2] |
| 2012 | 1.643[2] |
| 2011 | 1.662[2] |
| 2010 | 1.628[2] |
| 2009 | 1.675[2] |
| 2008 | 1.630[2] |
| 2007 | 1.494[2] |
| 2000 | 1.252[15] |
| 1990 | 1.076[16] |
| 1985 | 992[17] |
| 1980 | 821[18] |
| 1975 | 829[19] |
| 1945 | 327[20] |
| 1935 | 416[21] |
| 1886 | 322[14] |
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "Akdam, Turkey Page" (İngilizce). Fallingrain.com. 6 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Mayıs 2020.
- ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q "Kars Kağızman Ağdam Köy Nüfusu". Nufusune.com. 21 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Mayıs 2020.
- ^ a b "5393 sayılı Belediye Kanunu" (PDF). mevzuat.gov.tr. 3 Temmuz 2005. s. 3. 1 Haziran 2024 tarihinde kaynağından (pdf) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Eylül 2024.
Madde 9- Mahalle, muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilir.
- ^ "Свод статистических данных о населении Закавказскаго края, извлеченных из посемейных списков 1886 г. (Transkafkasya Bölgesinin Nüfusuna Dair 1886 Yılı Aile Listelerinden Edinilmiş istatistik Verilerin Özeti), Tiflis, 1893, "Kars oblastı": 543". 29 Haziran 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Haziran 2025.
- ^ Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 768.
- ^ "Свод статистических данных о населении Закавказскаго края, извлеченных из посемейных списков 1886 г. (Transkafkasya Bölgesinin Nüfusuna Dair 1886 Yılı Aile Listelerinden Edinilmiş istatistik Verilerin Özeti), Tiflis, 1893, "Kars oblastı": 543". 29 Haziran 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Haziran 2025.
- ^ Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 116, ISBN 9786052100271.
- ^ Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 768.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1940). "1940 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). tuik.gov.tr. 27 Haziran 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 10 Temmuz 2022.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1965). "1965 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). tuik.gov.tr. 31 Mayıs 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 10 Ağustos 2022.
- ^ Nişanyan, Sevan. "Index-Anatolicus: Türkiye yerleşim birimleri envanteri". nisanyanmap.com. 6 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Mayıs 2020.
- ^ Sevindi, Cemal; Kopar, İbrahim; Kaya, Günay (2004). "Akdam (Kağızman-Kars) Heyelanı". Doğu Coğrafya Dergisi. 9 (11). dergipark.org.tr. s. 175. 23 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi23 Temmuz 2020.
- ^ "Akdam Köyü". YerelNet.org.tr. 22 Mart 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Mayıs 2020.
- ^ a b "КАГЫЗМАНСКИЙ УЧАСТОК (1886 г.)" (Rusça). ethno-kavkaz.narod.ru. 18 Ocak 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Aralık 2016.
- ^ "İl, ilçe ve bucaklara göre köy nüfusları - 2000". TÜİK. 8 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Nisan 2020.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1991). "1990 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 19 Şubat 2020.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1986). "1985 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 18 Şubat 2020.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1981). "1980 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). kutuphane.tuik.gov.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2020.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1977). "1975 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2020.
- ^ Başbakanlık İstatistik Genel Müdürlüğü (1948). "1945 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 18 Şubat 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2020.
- ^ Başbakanlık İstatistik Genel Direktörlüğü (1937). "1935 Genel Nüfus Sayımı: Köyler Nüfusu" (PDF). mku.edu.tr. 16 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 18 Şubat 2020.