Post-AGB yıldızı

Post-AGB yıldızı (Türkçe: AGB sonrası yıldız; pAGB, İngilizce post-asymptotic giant branch teriminin kısaltması), yıldız evriminin çok geç bir evresinde bulunan orta kütleli parlak üstdev bir yıldız türüdür. Post-AGB evresi, asimptotik dev kol (AGB) evresinin sona ermesinin ardından başlar. Bu evrede başlangıçta çok soğuk ve büyük olan ölen yıldız, zamanla küçülerek ısınır.^[1] Post-AGB evresinin süresi, yıldızın başlangıçtaki kütlesine bağlı olarak değişiklik gösterir ve Güneş kütlesindeki bir yıldız için 100.000 yıl ile daha büyük kütleli yıldızlar için 1.000 yıl arasında bir zaman aralığını kapsayabilir. Daha düşük metallik durumunda bu zaman dilimi bir miktar daha kısalır.^[2]

Post-AGB yıldızları, bu evrenin sonlarına doğru dış katmanlarını atarak ön gezegenimsi bulutsu oluşturma eğilimi gösterir. Bu durum, büyük bir kızılötesi fazlalığı yaratarak yıldızları görünür ışıkta gizler. Yaklaşık 30.000 K etkin sıcaklığa ulaştıktan sonra yıldız, etrafındaki bulutsuyu iyonize edebilecek güce erişir ve gerçek bir gezegenimsi bulutsu meydana getirir.

Özellikler

Post-AGB yıldızları, çok düşük (soğuk) sıcaklıklardan (3.000 K veya daha az) yaklaşık 30.000 K'ya kadar ısınma sürecinde oldukları için sıcaklıkları geniş bir aralıkta yer alır. Teknik olarak post-AGB evresi, yıldızın 100.000–200.000 K olan maksimum sıcaklığına ulaşmasıyla sona erer.^[2] Bununla birlikte, yıldız 30.000 K sıcaklığını aştığı zaman etrafındaki bulutsuyu iyonize etmeye başladığından, bu noktadan sonra artık bir post-AGB yıldızı olarak değil, gezegenimsi bulutsunun merkezi yıldızı olarak sınıflandırılır.

Öte yandan, post-AGB yıldızlarının ışıma gücü bu evre boyunca genellikle sabit kalır. Bununla birlikte bu değer, yıldızın çekirdek kütlesine göre hafif farklılıklar gösterebilir ve düşük metallik durumunda bir miktar daha parlaklaşır.^[3]^[2]

Örnekler

Genellikle onları gizleyen toz bulutu nedeniyle, birçok post-AGB yıldızı görsel olarak görece sönüktür. Ancak yine de çıplak gözle görülebilen bazı post-AGB yıldızları vardır ve bunlardan en parlağı 89 Herculis'tir.

Diğer örnekler ise şunlardır:

Kaynakça

^ Habing, Harm (1997). Paresce, Francesco (Ed.). AGB and POST-AGB STARS: an Overview. Science with the VLT Interferometer. Science with the VLT Interferometer. ESO Astrophysics Symposia (İngilizce). Berlin, Heidelberg: Springer. ss. 183-191. doi:10.1007/978-3-540-69398-7_23. ISBN 978-3-540-69398-7.
^ ^a ^b ^c Bertolami, Marcelo Miguel Miller (1 Nisan 2016). "New models for the evolution of post-asymptotic giant branch stars and central stars of planetary nebulae". Astronomy & Astrophysics (İngilizce). 588: A25. arXiv:1410.1679 . Bibcode:2016A&A...588A..25M. doi:10.1051/0004-6361/201526577 . ISSN 0004-6361.
^ Vickers, Shane B.; Frew, David J.; Owers, Matt S.; Parker, Quentin A.; Bojičič, Ivan S. (2016). "Improving the distances of post-AGB objects in the Milky Way". Journal of Physics: Conference Series. 728 (7): 072013. Bibcode:2016JPhCS.728g2013V. doi:10.1088/1742-6596/728/7/072013 . hdl:10722/237688 .

[habing-1] Habing, Harm (1997). Paresce, Francesco (Ed.). AGB and POST-AGB STARS: an Overview. Science with the VLT Interferometer. Science with the VLT Interferometer. ESO Astrophysics Symposia (İngilizce). Berlin, Heidelberg: Springer. ss. 183-191. doi:10.1007/978-3-540-69398-7_23. ISBN 978-3-540-69398-7.

[:0-2] Bertolami, Marcelo Miguel Miller (1 Nisan 2016). "New models for the evolution of post-asymptotic giant branch stars and central stars of planetary nebulae". Astronomy & Astrophysics (İngilizce). 588: A25. arXiv:1410.1679 . Bibcode:2016A&A...588A..25M. doi:10.1051/0004-6361/201526577 . ISSN 0004-6361.

[vickers1-3] Vickers, Shane B.; Frew, David J.; Owers, Matt S.; Parker, Quentin A.; Bojičič, Ivan S. (2016). "Improving the distances of post-AGB objects in the Milky Way". Journal of Physics: Conference Series. 728 (7): 072013. Bibcode:2016JPhCS.728g2013V. doi:10.1088/1742-6596/728/7/072013 . hdl:10722/237688 .

[1]

[2]

[3]