Neopatras Dükalığı
Neopatras Dükalığı | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1319-1390 | |||||||||||
 Arma
| |||||||||||
 | |||||||||||
| Tür | Kendisi de Aragon Tacı'na bağlı olan Sicilya Krallığı yönetimi altında | ||||||||||
| Başkent | Neopatras | ||||||||||
| Yaygın dil(ler) | Yunanca | ||||||||||
| Dinler | Resmi olarak Katoliklik, çoğunlukla Rum Ortodoksluğu | ||||||||||
| Hükûmet | Feodal dükalık | ||||||||||
| Tarihî dönem | Orta Çağ | ||||||||||
| |||||||||||
| |||||||||||
| Günümüzdeki durumu |  Yunanistan | ||||||||||
Neopatras Dükalığı (Katalanca: Ducat de Neopàtria; Sicilyaca: Ducatu di Neopatria; Yunanca: Δουκάτο Νέων Πατρών, romanize: Doukáto Néon Patrón; Latince: Ducatus Neopatriae), güney Teselya'da yer alan, 1319'da kurulan bir dükalıktı. Aragon Tacı'na bağlı Sicilya Krallığı'nın bir parçası olan dükalık, komşu Atina Dükalığı ile birlikte yönetiliyordu ve büyük oranda özerkliğe sahipti. 14. yüzyıl ortasından itibaren dükalıklar çöküş dönemine girdi: Teselya'daki toprakların çoğu Sırp İmparatorluğu'na kaybedildi, iç karışıklıklar ortaya çıktı ve Ege Denizi'nde Türk akıncılarının çoğalması ile birlikte Osmanlılar Balkanlarda genişlemeye başladı. Zayıflayan dükalık, 1385-1390 yılları arasında Floransalı maceracı I. Nerio Acciaioli tarafından ele geçirildi. Neopatras Dükü ünvanı, Sicilya kralının veliahtına aitti.[1]
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Teselya hükümdarı II. İoannis Dukas 1318'de bir veliaht olmadan öldüğünde, toprakları kaosa sürüklendi. Teselya'nın güneyindeki Atina Dükalığı'nı yakın zamanda fetheden Katalan Bölüğü'ne ait Almogavarlar, bu durumdan yararlanıp kuzeye doğru hareket ettiler. Alfonso Fadrique önderliğindeki Katalanlar, 1319'da Neopatras'ı ele geçirdi ve 1325'e kadar Zeytun, Lidoriki, Siderokastron ve Vitrinitsa'ya ek olarak (görünüşe göre kısa bir süre boyunca) Dömeke, Gardiki ve Farsala'yı da fethetti.[2][3][4] Teselya'nın orta ve kuzey kısımları, kimisi Tırhala'daki Stefanos Gabrielopulos gibi Bizans egemenliğini tanıyan, kimisi de Volos yakınlarındaki Malyasenos ailesi gibi destek için Katalanlara sığınan bir takım Rum kodamanın ellerinde kaldı.[2][5]
Teselya'nın Rum hükümdarları, Batılı çağdaşları tarafından uzun süredir yanlış bir şekilde "Neopatras Dükleri" olarak biliniyorlardı. Bu unvan, bölgenin başkentinin adı olan Neopatras (günümüzde İpati) ve Dukas soyadının "dük" olarak yanlış anlaşılmasından geliyordu.[6][7] Sonuç olarak, Katalanların Teselya'da fethettiği topraklar "Neopatras Dükalığı" olarak adlandırıldı ve beş kaptanlığa bölündü. Katalanlar, dük olarak Sicilya kralı III. Federico'nun oğlu infanta Manfred'i seçti, ancak gerçek güç dükün yerel temsilcisi olan genel vikar ve Bölük'ün seçilmiş başı olan mareşalin (mariscalus exercitus ducatuum) ellerindeydi.[4]
Dükalığın Teselya'daki topraklarının çoğu, 1348'de Stefan Duşan önderliğindeki Sırplar tarafından fethinin ardından kaybedildi, ancak Neopatras ve çevresindeki topraklar Katalanların elinde kaldı.[8] 1377'de Atina ve Neopatras Dükü unvanı, Aragon kralı IV. Pedro tarafından kullanılmaya başlandı.[9] Bu unvan, halefleri tarafından korundu ve en az İspanya tahtı Bourbon Hanedanı tarafından ele geçirilene kadar İspanyol hükümdarlarının tam unvanının bir parçası olarak kullanıldı.[10]
1378-79'da Aragonlular, Böotya'daki topraklarının çoğunu Navarra Bölüğü'ne kaybederken güneyde hırslı Floransalı maceracı ve Korint lordu Nerio Acciaioli, 1374'te Megara'yı ele geçirerek Atina'ya baskı kurmaya başladı.[9][11] 1380'e gelindiğinde Katalanlar, sadece dükalıklarının başkentleri olan Neopatras ve Atina'nın yanı sıra Salona Kontluğu'na sahipti. Acciaioli, 1388'de Atina'yı ele geçirirken 1390'da Neopatras'ı da fethetti. Acciaioli artık "Korint ve Atina ile Neopatras Dükalığı Lordu" unvanına sahipti, ancak bu zaferi kısa sürdü, 1393-94 yılları arasında Osmanlı Devleti, Neopatras ve Sperheios Nehri vadisinin tamamını fethetti.[12][13]
Dini açıdan Neopatras, sadece tek bir sufragana (Zeytun, günümüzde Lamya) sahip olan Neopatras Latin Başpiskoposluğu (L'Arquebisbat de la pàtria) ile neredeyse aynı sınırlara sahipti. Katalan başpiskoposlar arasında kendisini Batı Avrupa'daki bir makama tayin ettirmeye çalışan Ferrer d'Abella da bulunuyordu.
Alıntılar
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Nardi, Carlo (1747). De' titoli del Re delle Due Sicilie (PDF) (İtalyanca). 10 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 27 Nisan 2025.
- ^ a b Nicol 1984, ss. 80, 101.
- ^ Fine 1994, s. 243.
- ^ a b Koder & Hild 1976, s. 74.
- ^ Fine 1994, s. 246.
- ^ Polemis 1968, s. 97, esp. note 2.
- ^ Teselya hükümdarları tarafından kullanılan gerçek unvan sebastokrator'du. Bu babadan oğula geçen bir unvan değildi, Bizans imparatoru tarafından her yeni hükümdara ayrı olarak verilmesi gerekiyordu. Polemis 1968, ss. 97–98
- ^ Fine 1994, s. 398.
- ^ a b Koder & Hild 1976, s. 76.
- ^ Setton 1975b, s. 187.
- ^ Fine 1994, ss. 401–402.
- ^ Koder & Hild 1976, ss. 76–77.
- ^ Fine 1994, s. 404.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- Fine, John Van Antwerp (1994) [1987]. The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest (İngilizce). Ann Arbor, Michigan: University of Michigan Press. ISBN 0-472-08260-4.
- Koder, Johannes; Hild, Friedrich (1976). Tabula Imperii Byzantini, Band 1: Hellas und Thessalia (Almanca). Viyana: Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften. ISBN 978-3-7001-0182-6.
- Miller, William (1908). The Latins in the Levant: A History of Frankish Greece (1204–1566) (İngilizce). Londra: John Murray. OCLC 563022439.
- Nicol, Donald M. (1984). The Despotate of Epiros, 1267–1479: A Contribution to the History of Greece in the Middle Ages (İngilizce). Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-13089-9.
- Polemis, Demetrios I. (1968). The Doukai: A Contribution to Byzantine Prosopography (İngilizce). Londra: The Athlone Press. OCLC 299868377.
- Setton, Kenneth M. (1975). Catalan Domination of Athens 1311–1388, Revised Edition (İngilizce). Londra: Variorum. ISBN 0-902089-77-3.
- Setton, Kenneth M., (Ed.) (1955–1989). A History of the Crusades (6 vols.) (İngilizce). Madison ve Londra: University of Wisconsin Press.
