Kukla

Kukla, tek aktörlü, üç boyutlu, taklit ve söze, karşılıklı konuşmaya dayalı geleneksel seyirlik oyunu.

Türkçe oyuncak bebek anlamına gelen ve bugün Anadolu'da yaşayan korçak, kudurcuk, kaburcuk, koğurcak, kavırçak, lubet, ninik gibi isimlerle yaşayan kukla seyirlik oyunların en eskilerindendir. "Korkolçak", "Çadır hayal" (ipli kukla) adı ile yaşayan kukla Orta Asya'da da aynı isimle yaşatılmakta ve Orta Asya'dan getirildiği sanılmaktadır.^[1]^[2]

Birçok Türk boyunda kendine özgü basit teknik içinde görülen ve 17. yüzyıldan beri Türkiye'de şehirlerde kukla adı ile bilinen oyun Anadolu'da köylüler arasında "bebek, çömce gelin, karaçör" gibi isimlerle yaygındır. Konusunu günlük yaşamdan ve edebi hikâyelerden alan kukla bir hareket ve hacim oyunudur. 14. yüzyıldan bu yana oynatıldığı bilinmektedir. Bu oyunun baş kahramanı "İbiş" ve ihtiyardır. İbiş kurnaz ve hazırcevaptır. İhtiyar ise varlıklı bir kişidir.

El kuklacısı, küçük bir sahnenin ardından iki eliyle kuklaları karşılıklı konuşturur, oynatır. İpli kuklada ise sahnenin üstünden iplerle kuklaları hareket ettirir. Sahnenin üstünde kukla köprüsü denilen bir yerde vardır kuklacı buraya çıkarak kendisi gözükmeden kuklasını oynatır. Sözlü veya sözsüz kukla olabilir. Eğer kukla oyunu sözlüyse perdenin arkasında seslendirilir. Bir dönem kuklalar politik amaçlı kullanılmıştır. Ayrıca Hristiyan kiliselerinde dini konular kuklalar oynatılarak insanlara anlatılmaya çalışılmıştır.^[3]

Türkiye'de ipli kukla, el kuklası, araba kuklası, iskemle kuklası, yer kuklası, ayak kuklası, baş kuklası gibi türlerle bilinen kukla sanatı 19. yüzyıl sonlarında önemini kaybetmeye başlamıştır. Cumhuriyet döneminde sınırlı sayıda sanatçı yaşatmaya çalışmıştır. Türkiye'de en çok bilinen Karagöz ve Hacivat kuklaları gölge oyunu kategorisinde yer alır.^[4]

Kukla türleri

Ayrıca bakınız

Kaynakça

^ Herodotus, The Histories, 2.48, on Perseus 20 Temmuz 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
^ Xenophon, Symposium, 4.55, on Perseus 20 Temmuz 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
^ Srinivasan, G. (17 Ağustos 2012). "Pulling the strings to resuscitate a dying art". The Hindu. Thanjavur, India: The Hindu Group. 22 Aralık 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Şubat 2026.
^ "Puppet show at PNCA mesmerises children of twin cities". Daily Times. Islamabad, Pakistan: Media Times Limited. 5 Temmuz 2011.

Tiyatro ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz.

[1] Herodotus, The Histories, 2.48, on Perseus 20 Temmuz 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

[2] Xenophon, Symposium, 4.55, on Perseus 20 Temmuz 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

[3] Srinivasan, G. (17 Ağustos 2012). "Pulling the strings to resuscitate a dying art". The Hindu. Thanjavur, India: The Hindu Group. 22 Aralık 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Şubat 2026.

[4] "Puppet show at PNCA mesmerises children of twin cities". Daily Times. Islamabad, Pakistan: Media Times Limited. 5 Temmuz 2011.

[1]

[2]

[3]

[4]

g t d Oyuncak
Oyuncaklar listesi Ahşap oyuncaklar listesi
Türler	Aksiyon figürü Erkek çocuk oyuncakları Kız oyuncakları İnşaat seti Tasarımcı oyuncak Kukla Peluş oyuncak Oyuncak ayı Oyuncak bebek Kağıt oyuncak Eğitici oyuncak Optik oyuncak Elektronik oyun Ofis oyuncağı Bulmaca Yapboz Mekanik Ahşap oyuncaklar Bulmaca oyuncaklar Kauçuk oyuncaklar Kil oyuncaklar Metal oyuncaklar Duyusal oyuncaklar Elektronik oyuncaklar Plastik oyuncaklar Fiziksel aktivite oyuncakları Geleneksel oyuncaklar Oyuncak hayvanlar Oyuncak robotlar Beceri oyuncağı Oyuncak tabanca Oyuncak araba Pres döküm oyuncak Maket Figürin Model araba
Sanayi	Oyuncak reklamı
Diğer	Uluslararası Amerikan Oyuncak Fuarı Oyuncak Derneği Oyuncak Endüstrisi Onur Listesi Oyuncak mağazası Oyuncak müzesi Oyuncak kütüphanesi Oyuncak tiyatrosu