Konfederasyon Savaşı
| Konfederasyon Savaşı | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
 Yungay Muharebesi | |||||||
| |||||||
| Taraflar | |||||||
Birleşik Restorasyon: Şili Perulu restorasyoncular Arjantin Konfederasyonu (1837'den itibaren) |
Orbegoso hükûmeti (1838) | ||||||
| Komutanlar ve liderler | |||||||
|
Joaquín Prieto M. Blanco Encalada Manuel Bulnes Roberto Simpson C. G. del Postigo A. G. de la Fuente Agustín Gamarra Juan M. de Rosas Alejandro Heredia |
Luis J. de Orbegoso Domingo Nieto | ||||||
Konfederasyon Savaşı (İspanyolca: Guerra de la Confederación), 1836-1839 yılları arasında Şili'nin kara ve deniz kuvvetlerinin ittifakı olan Birleşik Restorasyon Ordusu ile 1836'da konfederasyona karşı çıkan Perulu askerler tarafından kurulan Peru Restorasyon Ordusu ve Peru-Bolivya Konfederasyonu'na karşı Arjantin Konfederasyonu tarafından yürütülen bir savaştı.
Arka plan
[değiştir | kaynağı değiştir]Salaverry-Santa Cruz Savaşı'nın bir sonucu olarak, General Andrés de Santa Cruz tarafından Peru-Bolivya Konfederasyonu kuruldu ve bu, Şili ve Arjantin Konfederasyonu ile Güney Amerika'nın güneyinde bir güç mücadelesine neden oldu, çünkü ikisi de bu yeni ve güçlü siyasi varlığa güvenmiyordu ve jeopolitik çıkarları tehdit altındaydı. Bazı olaylardan sonra Şili ve Arjantin Konfederasyonu, Peru-Bolivya Konfederasyonu'na savaş ilan ettiler, ancak ikisi de ayrı ayrı savaş açtı.
Savaş
[değiştir | kaynağı değiştir]Şili, 1836'dan beri Santa Cruz'un düşmanı olan Perulu muhaliflerle birlikte savaş yürütüyordu. Savaş sırasında, Santa Cruz'un astlarından biri olan General Luis José de Orbegoso, Peru'yu yeni bir hükûmetle yeniden kurmak için 1838'de ona karşı isyan etti. Ancak, Şili ile ittifak yapmadığı için Şili güçleri tarafından yenildi.
Öte yandan, Arjantin Konfederasyonu 1837 ve 1838 arasında önemli bir ilerleme kaydedemedi, savaş cephesini felç etti ve Jujuy'un kuzeyindeki bazı toprakları kaybetti, Rosas hükûmeti için Bolivya'ya karşı savaşın Arjantin Konfederasyonu düzeyinde siyasi birlik aracı olarak önemine rağmen, Rosas'ın birçok cephede düşmanları ve sorunları vardı, bunların arasında Banda Oriental (Uruguay) ve Şili'deki üniter göçmenlerin entrikaları ve Fransa ile çatışmanın Buenos Aires'in ticari çıkarlarına getirdiği ve kısa süre sonra Río de la Plata'nın Fransız ablukasına yol açacak olan sorun da sayılabilir.
Bu çoklu çatışmaların varlığı nedeniyle Rosas, Bolivya'ya karşı kararlaştırdığı savaşta dikkatini veya kaynaklarını dağıtamadı.[1] Son olarak, General Manuel Bulnes liderliğindeki Restoratif Ordu'nun Şili-Peru kuvvetleri, 1839'daki Yungay Muharebesi'nde kesin bir zafer elde ederken, Andrés de Santa Cruz, savaşın sonucunu öğrenmeden önce kendisine ihanet eden general José Miguel de Velasco tarafından Bolivya cumhurbaşkanlığı görevinden alınmıştı. Aynı zamanda general José Ballivián savaş alanını terk etti ve Bolivya yedek taburlarıyla birlikte La Paz'da isyan başlattı. Ayrıca komutasında 700 asker bulunan Albay Guilarte, pozisyonunu terk etti ve hiçbir ateş açmadan firar etti.[2][3] Bu savaş, Peru-Bolivya Konfederasyonu'nun dağılmasına, Santa Cruz'un sürgüne gönderilmesine, Peru ve Bolivya'nın yeniden kurulmasına ve diğer sonuçlara neden oldu.
Tarihçiler, Peru ve Şili uyrukluluğu fikirlerinin pekiştirilmesi de dahil olmak üzere savaşın farklı uzun vadeli etkilerini öne sürdüler.[4]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Rosas se encamina hacia la guerra. Historia general de las Relaciones Exteriores de la República Argentina [1]
- ^ La segunda campaña restauradora. De guia a Yungay. La iniciación de la república, Jorge Basadre [2]
- ^ UNA APROXIMACIÓN HISTORIOGRÁFICA AL “CAUDILLO” ANDRÉS DE SANTA CRUZ, Pol Colàs [3] 24 Ocak 2025 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- ^ Serrano del Pozo, Gonzalo (2021). "La presencia del Ejército restaurador en Perú (1837-1839), un vacío historiográfico". Cuadernos de historia (İspanyolca). 54 (54). ss. 95-117. doi:10.4067/S0719-12432021000100095. 7 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi9 Şubat 2025.
