Koleksiyon kartı

Koleksiyon kartı (İngilizce: trading card; yaygın kullanımla takas kartı), genellikle karton ya da kalın kâğıttan üretilen, üzerinde belirli bir kişi, yer ya da olguya ait görsel ile kısa bir açıklama bulunan bir karttır. Kartların üzerinde bazen saldırı puanı, istatistik ya da bilgi notu gibi metinler de yer alır. Koleksiyon kartları tarihsel olarak spor ile ilişkilidir. Özellikle 19. ve 20. yüzyılda beyzbol kartları yaygınlaşmıştır. Bunun yanında Pokémon gibi spor dışı koleksiyon kartı örnekleri de vardır. 1990’larda kartların bir oyun sistemine bağlı olarak tasarlanması yaygınlaşmış ve ayrı bir kategori olan koleksiyon kart oyunları ortaya çıkmıştır.

Tarihçe

Köken

Koleksiyon kartı, 20. yüzyıldan itibaren hobi amaçlı biriktirilen ürünleri ifade etmektedir. Tarihsel gelişim sürecinde ise işletmelerin tanıtımı için dağıtılan trade card adı verilen reklam kartları da bulunmaktadır.

Trade card, modern kartvizitten büyük olabilen basılı bir karttı ve sokak numaralandırması yaygınlaşmadan önce müşterilerin dükkânı bulmasına yardım etmek için betimleyici yönler ya da küçük haritalar içerirdi. Bu kartlar 17. yüzyılın sonlarında özellikle Paris ve Londra’da yaygınlaştı. Bu erken reklam kartları zamanla ürün içi promosyonlara evrildi. 19. yüzyıl sonlarında sigara kartı gibi paket içi kartlar, hem paketleri sağlamlaştırmak hem marka tanıtımı yapmak için kullanıldı ve farklı konularda setler hâlinde üretildi.

Beyzbol kartları dönemi

İlk beyzbol kartları 1860’ların sonlarında bir spor malzemeleri firması tarafından basılan trade card örnekleri olarak çıkmıştır. 20. yüzyılın başında kartlar şekerleme ve tütün ürünlerinin içinden çıkıyordu. Bu dönemde basılan T206 Honus Wagner kartı, koleksiyonculuk tarihinin en bilinen ve değerli örneklerindendir. American Tobacco Company’nin 1909’da dağıttığı T206 seti, koleksiyoncular arasında popülerdir. 1933’te Goudey kartların arkasına biyografiler ekleyerek sakızlarla birlikte dağıtmıştır. Bu set günümüzde de bir klasik kabul edilir.

Modern koleksiyon kartları

Topps Chewing Gum, Inc. 1950’de popüler kültür temalı kartları sakız paketlerine eklemeye başladı ve 1951’de ilk beyzbol setini yayımladı. Sy Berger, 1952 Topps Baseball setiyle modern beyzbol kartı biçimini istatistik ve kayıtlarla standardize etti. 28 Ağustos 2022’de 1952 Topps Mickey Mantle #311 kartının SGC 9,5 dereceli bir örneği 12,6 milyon ABD dolarına satıldı. Topps 1956’da Bowman Gum’ı satın aldı. 1991’de sakızı paketlerden çıkardı, 1992’de balmumu kaplı kâğıt yerine selofan ambalaja geçti.

Dijital koleksiyon kartları

1990’lardan itibaren şirketler tamamen çevrimiçi ya da fiziksel kartların dijital karşılıkları olarak dijital koleksiyon kartları geliştirdi. 2024’te The Pokémon Company iOS ve Android için Pokémon Trading Card Game Pocket’ı küresel ölçekte yayımladı. Uygulama ilk altı haftada 60 milyon indirmeyi aştı ve önemli miktarda gelir elde etti.

Dijital koleksiyon kart oyunlarının öne çıkan örneklerinden Marvel Snap ise 2024 başı itibarıyla 22 milyonu aşkın indirme ve 200 milyon ABD dolarını aşan gelir bildirdi.