Kiraz, İzmir
| Kiraz | |
|---|---|
 İzmir'deki yeri | |
 İlçe sınırları haritası | |
| Ülke | Türkiye |
| İl | İzmir |
| Coğrafi bölge | Ege Bölgesi |
| İlçe oluşu | 1 Ocak 1948 |
| İdare | |
| • Kaymakam | Onur Titiz[1] |
| • Belediye başkanı | Nasuh Coşkun (CHP) |
| Yüzölçümü | |
| • Toplam | 573 km² |
| Rakım | 300 m |
| Nüfus (2018) | |
| • Toplam | 43.989 |
| • Kır | - |
| • Şehir | 44.105 |
| Zaman dilimi | UTC+03.00 (TSİ) |
| Posta kodu | 35890 |
| İl alan kodu | 0232 |
| İl plaka kodu | 35 |
Kiraz, Türkiye'nin İzmir ilinin bir ilçesidir. İlçenin batısında Ödemiş, güneybatısında Beydağ ilçeleri, güneydoğusunda Aydın, doğusunda ve kuzeyinde Manisa illeri bulunmaktadır.
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Kiraz ve çevresinde ilk yerleşim MÖ 2000'lerde Hititlerle başladı. MÖ 1300'lerde İyonların yerleştiği bölge, MÖ 8. yüzyıldan sonra Klaos adını aldı. Daha sonra sırasıyla Kilas, Kilbis, Koloe adlarıyla anılan bölge, Osmanlı döneminde Keles olarak anılmaya başladı.[4][5]
1506'dan 1530'a kadar köy statüsünde olan Keles, 1530'da bucak merkezi, 1811'de kaza merkezi, 1867'de Ödemiş kazasına bağlı nahiye merkezi olmuştur.[5] 1 Ocak 1948'de Ödemiş'ten ayrılarak Kiraz adıyla ilçe olmuştur.[6]
Coğrafya
[değiştir | kaynağı değiştir]İzmir ilinin doğusunda yer alan Kiraz'ın batısında Ödemiş, güneybatısında Beydağ ilçeleri, güneydoğusunda Aydın ilinin Nazilli ilçesi, doğusunda ve kuzeyinde Manisa ilinin Alaşehir ve Salihli ilçeleri bulunmaktadır. İl merkezine uzaklığı 142 km'dir. İlçenin yüz ölçümü 573 km²dir.[2] 56 mahallesi bulunmaktadır.
Nüfus
[değiştir | kaynağı değiştir]| Yıl | Toplam | Şehir | Kır |
|---|---|---|---|
| 1950[7] | 22.306 | 2.488 | 19.818 |
| 1955[8] | 25.371 | 2.677 | 22.694 |
| 1960[9] | 28.864 | 3.573 | 25.291 |
| 1965[10] | 31.185 | 3.465 | 27.720 |
| 1970[11] | 32.538 | 4.935 | 27.603 |
| 1975[12] | 34.729 | 5.284 | 29.445 |
| 1980[13] | 36.265 | 5.561 | 30.704 |
| 1985[14] | 40.705 | 8.001 | 32.704 |
| 1990[15] | 41.247 | 7.850 | 33.397 |
| 2000[16] | 44.910 | 10.001 | 34.909 |
| 2007[17] | 45.072 | 8.683 | 36.389 |
| 2008[18] | 44.830 | 8.464 | 36.366 |
| 2009[19] | 44.436 | 8.469 | 35.967 |
| 2010[20] | 44.555 | 8.593 | 35.962 |
| 2011[21] | 44.587 | 8.721 | 35.866 |
| 2012[22] | 44.009 | 8.720 | 35.289 |
| 2013[23] | 44.017 | 44.017 | veri yok |
| 2014[24] | 43.971 | 43.971 | veri yok |
| 2015[25] | 43.615 | 43.615 | veri yok |
| 2016[25] | 43.845 | 43.845 | veri yok |
| 2017[25] | 43.859 | 43.859 | veri yok |
| 2018[25] | 43.989 | 43.989 | veri yok |
| 2019[25] | 43.925 | 43.925 | veri yok |
| 2020[25] | 44.105 | 44.105 | veri yok |
| 2021[25] | 43.674 | 43.674 | veri yok |
| 2022[25] | 43.510 | 43.510 | veri yok |
| 2023[25] | 43.572 | 43.572 | veri yok |
| 2024[25] | 43.401 | 43.401 | veri yok |
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.
Ekonomi
[değiştir | kaynağı değiştir]İlçe ekonomisinde tarım ve hayvancılık önemli bir yer tutar. Yörede yetişen başlıca ürünler patates, tütün, pamuk, zeytin, kestane, ceviz, incir ve üzümdür. Bağları ve meyve bahçeleriyle ün yapmış Kiraz ve ova köyleri önemli bağcılık ve tarım merkezidir. Dağlık bölgede yerleşik köylerde, arazinin uygun olmaması nedeniyle bahçe tarımı olanakları sınırlıdır. Özellikle; Umurlu, Karabolu, Dokuzlar, Taşlıyatak köylerinde kestane ve kiraz üretimi ve genel olarak da küçükbaş hayvancılık yapılmaktadır.
Yönetim
[değiştir | kaynağı değiştir]2014 Yerel Seçimlerinde Milliyetçi Hareket Partisi adayı olarak %42,27 oy oranı ile seçilen Saliha Özçınar Şengül 2015 yılında partisinden istifa ederek Adalet ve Kalkınma Partisine katıldı.
Yerel seçimler
[değiştir | kaynağı değiştir]| Seçim | Belediye Başkanı | Parti | Oy Oranı | |
|---|---|---|---|---|
| 1963 | Mehmet Niğde | Adalet Partisi | %42,13 | |
| 1968 | Mustafa Korkmazer | Bağımsız | %55,68 | |
| 1973 | Ali Niğde | %53,95 | ||
| 1977 | Nusret Güner | Adalet Partisi | %47,46 | |
| 1984 | Ahmet Faruk Niğde | Doğru Yol Partisi | %45,76 | |
| 1989 | İzzet Eryılmaz | Sosyaldemokrat Halkçı Parti | %56,16 | |
| 1994 | Ahmet Faruk Niğde | Doğru Yol Partisi | %43,09 | |
| 1999 | Mehmet Yaşar Sarı | Milliyetçi Hareket Partisi | %29,82 | |
| 2004 | İsmet Korkmaz | Cumhuriyet Halk Partisi | %41,41 | |
| 2009 | %47,51 | |||
| 2014 | Saliha Özçınar | Milliyetçi Hareket Partisi | %42,48 | |
| 2019 | Adalet ve Kalkınma Partisi | %47,33 | ||
| 2024 | Nasuh Coşkun | Cumhuriyet Halk Partisi | %55,15 | |
Eğitim
[değiştir | kaynağı değiştir]İlçede 47 ilköğretim okulu, 3 ortaöğretim, 1 halk eğitim merkezi, 1 mesleki eğitim merkezi, 1 yatılı ilköğretim bölge okulu bulunmakta; 7291 öğrencinin eğitim gördüğü bu okullarda 377 öğretmen görev yapmaktadır.
Altyapı
[değiştir | kaynağı değiştir]İlçede, 1 sağlık Grup Başkanlığı, 1 Devlet Hastanesi, 4 Sağlık ocağı, 1 Ana Çocuk Sağlığı, 1 Verem savaş Dispanseri hizmet vermektedir.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "Arşivlenmiş kopya". 22 Nisan 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Nisan 2012.
- ^ a b "İl ve İlçe Yüz Ölçümleri" (PDF). Harita Genel Müdürlüğü. 24 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 24 Ekim 2019.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 27 Haziran 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Aralık 2012.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 28 Nisan 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Temmuz 2025.
- ^ a b "Arşivlenmiş kopya". 22 Temmuz 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Temmuz 2025.
- ^ "Yeniden 15 ilçe kurulması hakkında Kanun" (PDF). T.C. Resmî Gazete. 18 Haziran 1947. 2 Mayıs 2014 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Temmuz 2025.
- ^ . "Vilayet, Kaza, Nahiye ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 22 Ekim 1950 Umumi Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
- ^ . "1955 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 23 Ekim 1955 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
- ^ . "İl, İlçe, Bucak ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 23 Ekim 1960 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Şubat 2021.
- ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2013.
- ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014.
- ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 22 Mart 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mart 2015.
- ^ a b c d e f g h i j
- "Merkezi Dağıtım Sistemi" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016.
- "Kiraz Nüfusu - İzmir". nufusu.com. Erişim tarihi: 5 Şubat 2021.
- "İzmir Kiraz Nüfusu". nufusune.com.
- İzmir Valiliği [1]
- Kiraz İlçe Millî Eğitim Müdürlüğü [2]15 Haziran 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- Kiraz Kaymakamlığı [3]22 Nisan 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]
- T.C. Kiraz Belediyesi28 Mart 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- T.C. Kiraz Kaymakamlığı22 Nisan 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
| Otorite kontrolü |
|
|---|
