Kaznafar, Göle
Kaznafar (Gürcüce: ყაზნაფარი), tarihsel Kola bölgesinde, günümüzde Ardahan ilinin Göle ilçesinde ortadan kalkmış bir köydür. Yerleşim alanı Yeniköy'ün sınırları içindedir.[1]
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Kaznafar veya Kaznapari köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan tarihsel bölgelerden biri olan Kola'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köydeki kilise ve kale de Gürcülerden kalmış olmalıdır.[1][2]
Kaznafar veya Kaznapari köyü, eski Osmanlı kayıtlarında yer almamıştır. 1858 tarihli Kiepert haritasında ise, "Chasnazar" şeklinde geçer.[3]
Kaznafar veya Kaznapari köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca, savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus sayımında Kaznafar (Казнафаръ) şeklinde kaydettiği yerleşim, Ardahan sancağının Göle kazasına bağlı Karavenk nahiyesinin 11 köyünden biriydi. Nüfusu, 15 hanede yaşayan 72 kişiden oluşuyordu. İki hanede 9 kişi Kürt, bir hanede 9 kişi Türk, 12 hanede 54 kişi Türkmen olarak kaydedilmiştir.[4] Köyün nüfusu 1896 yılında 128 kişi, 1906 yılında 170 kişi olarak tespit edilmiştir.[5]
Birinci Dünya Savaşı yıllarında Ardahan Bölgesinde bulunan Gürcü gazeteci ve araştırmacı Konstantine Martvileli 1917 yılında, Kaznapari (ყაზნაფარი) şeklinde yazdığı köyde Türkmenlerin yaşadığını, yıkık halde bir kilise ile büyükçe bir kalenin bulunduğunu yazmıştır.[2] Martvileli'nin de sözünü ettiği kilise, Yeniköy'ün 1,5 kilometre kuzeybatısında, köyün eski yerleşim alanında bulunmaktadır. Kilise, eski dönemde burada Hristiyan bir nüfusun yaşadığını göstermektedir. Köydeki kale ise, Kaznapari yerleşim alanının 1,3 kilometre kuzeyinde, Kura Nehri'nin sağ kıyısında yer alır. Kaleden geriye sadece yıkık haldeki kule kalmıştır.[1]
1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Yeni Köy'ün (یكی كوی) yer alıp Kaznapari'nin yer almaması, bu yerleşimin boşaldığını göstermektedir.[6]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b c 2014 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო–კლარჯეთის ძეგლების 2014 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2015, s. 154. 11 Nisan 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-0-7362-5
- ^ a b "Konstantine Martvileli, "Ardahan Bölgesinde" (არტაანის მხარეში), Sakartvelo gazetesi, 9 Ekim 1917, sayı 219" (PDF). 8 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 19 Ocak 2025.
- ^ "1858 Kiepert Map of Armenia, Kurdistan and Azerbaijan"
- ^ "Свод статистических данных о населении Закавказскаго края, извлеченных из посемейных списков 1886 г. (Transkafkasya Bölgesinin Nüfusuna Dair 1886 Yılı Aile Listelerinden Edinilmiş istatistik Verilerin Özeti), Tiflis, 1893, "Kars oblastı" - 470". 11 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ocak 2025.
- ^ Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 112, ISBN 9786052100271.
- ^ Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 772.
