Kışmanlar, Harmancık
| Kışmanlar | |
|---|---|
 Mahallenin haritadaki yeri | |
 Bursa | |
Koordinatlar: 39°39′11″N 29°07′55″E / 39.653°K 29.132°D | |
| Ülke |  Türkiye |
| İl | Bursa |
| İlçe | Harmancık |
| Coğrafi bölge | Ege Bölgesi |
| İdare | |
| • Yönetici | Muhtar[1] İhtiyar heyeti[1] |
| Rakım | 783 m |
| Nüfus (2024)[1] | 202 |
| Zaman dilimi | UTC+03.00 (TSİ) |
| İl alan kodu | 0224 |
| İl plaka kodu | 16 |
| Posta kodu | 16770 |
Kışmanlar, Bursa ilinin Harmancık ilçesine bağlı bir mahalledir.
Etimoloji
[değiştir | kaynağı değiştir]Mahallenin adı Osmanlı ve erken Cumhuriyet dönemi kayıtlarında Kıçmanlar (Osmanlıca: قچمانلر) olarak geçmektedir. 1530 tarihli tahrir defterlerinde, 1845 tarihli temettuat kayıtlarında[2] ve 1928 tarihli Dahiliye Vekaleti yayınlarında[3] bu isimle kaydedilmiştir.
Yerleşim adı, 1939 yılına ait maden ruhsatı belgelerinde ise Kışmanlar şeklinde yer almaktadır.[4] İsim değişikliğinin Harf Devrimi sonrasındaki yer adlarını Türkçeleştirme çalışmaları sırasında yapıldığı düşünülmektedir. İsmin kökeni hakkında, köyü kuran Yörük beyinin lakabı veya oymağın isminden geldiğine dair görüşler bulunmaktadır.
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Mahallenin kuruluşu, Osmanlı döneminde bölgeye yerleşen Yörük ve Türkmen boylarına dayanmaktadır.
Mahalle sınırları içerisinde ve yakın çevresinde Roma ve Bizans dönemlerine ait yerleşim izlerine rastlanmaktadır. "Yukarı Mahalle" mevkiindeki cami avlusunda bulunan, üzerinde Yunanca yazıtlar ve bezemeler yer alan mermer mezar taşı, bölgenin Türk yerleşiminden önceki dönemine dair önemli bir arkeolojik bulgudur.[5]
Osmanlı Dönemi
[değiştir | kaynağı değiştir]Osmanlı Arşivleri'nde yer alan 1845 (Hicri 1261) tarihli Temettuat Defteri'nde yerleşim; Hüdavendigar Eyaleti, Atranos (Orhaneli) Kazası, Harmancık Nahiyesi'ne bağlı "Kıçmanlar Karyesi" olarak kayıtlıdır. İlgili defterde köy halkının temel geçim kaynağının hayvancılık ve tarım olduğu görülmektedir.[2]
Coğrafya ve İklim
[değiştir | kaynağı değiştir]Bursa il merkezine 100 km, Harmancık ilçe merkezine 5 km uzaklıktadır. Uludağ'ın güney yamaçlarının uzantısında, engebeli ve dağlık bir arazi yapısına sahiptir. Bitki örtüsü meşe, ardıç ve karaçam ormanlarından oluşur. İklimi, Marmara iklimi ile Karasal iklim arasında geçiş özelliği gösterir; yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve yağışlıdır.
Ekonomi
[değiştir | kaynağı değiştir]Mahalle ekonomisi tarihsel olarak hayvancılık, tarım ve madenciliğe dayalıdır.
Madencilik Geçmişi
[değiştir | kaynağı değiştir]Harmancık bölgesinin zengin krom yatakları nedeniyle köyde madencilik faaliyetleri erken dönemde başlamıştır. Devlet Arşivleri kayıtlarına göre:
- 1939: Hüsnü Konay ve Kemal Keskin isimli girişimcilerin Çardı (Harmancık) ve Kışmanlar köyünde krom madeni işlettikleri belgelenmiştir.[4]
- 1948: Maden işletme hisselerinin bir kısmı, Türkiye madencilik tarihinin önemli isimlerinden Hayri Ögelman uhdesine devredilmiştir.[6]
Günümüzde bölgedeki krom madenleri ve mermer ocakları halen faal durumdadır. Tarımsal faaliyet olarak ise geleneksel tahıl üretiminin yanı sıra çilek ve kiraz yetiştiriciliği yapılmaktadır.
Nüfus
[değiştir | kaynağı değiştir]| Yıllara göre mahalle nüfus verileri | |
|---|---|
| 2024 | 202 |
| 2023 | 238 |
| 2018 | 168 |
| 2013 | 202 |
| 2007 | 395 |
| 2000 | 367 |
| 1997 | 358 |
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b "5393 sayılı Belediye Kanunu" (PDF). mevzuat.gov.tr. 3 Temmuz 2005. s. 3. 1 Haziran 2024 tarihinde kaynağından (pdf) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Eylül 2024.
Madde 9- Mahalle, muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilir.
- ^ a b Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi, Fon Kodu: ML.VRD.TMT.d..., Gömlek No: 8181. Konu: Harmancık kazası, Kıçmanlar karyesi temettuat defteri (H-29-12-1261).
- ^ Son Teşkilat-ı Mülkiyede Köylerimizin Adları. Ankara: T.C. Dahiliye Vekaleti. 1928.
- ^ a b Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi, Fon: 30-18-1-2, Yer: 89.116.12, Tarih: 12.12.1939. Konu: Bursa'nın Çardı ve Kışmanlar köyünde Hüsnü Konay ve Kemal Keskin tarafından bulunan krom madeni istihsalinin % 10 nisbi resme tabi tutulması.
- ^ "Harmancık İlçe Tarihçesi ve Yerleşimleri". Harmancık Kaymakamlığı.
- ^ Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi, Fon: 30-18-1-2, Yer: 117-62-6, Tarih: 05.09.1948. Konu: Bursa'nın Çardı ve Kışmanlar köylerinde bulunan krom madeni üzerinde iki kişinin sahip bulundukları %35 hisselerden 5'er hissenin Hayri Ögelman uhdesine devri.