Harmancık, Bursa

Harmancık
İlçe
Türkiye'de yeri
İlçe sınırları haritası
Ülke	Türkiye
İl	Bursa
Coğrafi bölge	Ege Bölgesi
İdare
• Kaymakam	Sevde Nur Mantı
• Belediye başkanı	Haşim Ali Arıkan (CHP)
Yüzölçümü
• Toplam	389 km²
Rakım	650 m
Nüfus  (2018)
• Toplam	6.576
• Kır	-
• Şehir	6.145
Zaman dilimi	UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu	0224
İl plaka kodu	16
Resmî site www.harmancik.bel.tr www.harmancik.gov.tr

Harmancık, Bursa'nın nüfus bakımından en küçük ilçesidir, Uludağ'ın güneyinde yer alır.

Tarihçe

Eski ismi Çardı'dır. İlçe Osmanlının fethine kadar Bizans İmparatorluğunun bir parçası olmuş, 1261'den sonra Bizans'a bağlı bir tekfurluk tarafından yönetilmiştir. İlçeye 2 km uzaklıkta bulunan Kepekdere Mahallesi yakınlarında Değirmen önü mevkiinde sulama kanalı açılması sırasında MÖ 3000 yıllarına ait gaga ağızlı testi bulunması Harmancık tarihinin en az 5000 yıllık bir tarihe sahip olduğu kanaatini güçlendirmiştir. Geçmişte Harmancık nahiye merkezi olan mahallenin adı Çardı idi. Nahiyenin tamamına Harmancık denilmekteydi.

Harmancık'ın, Osman Gazi'nin hizmetine giren Harman-kaya tekfuru Köse Mihal ile ilgisi yoktur. Yıllarca bazı araştırmacılar tarafından hatalı bir şekilde Harmancık'a Harman-Kaya denmiştir. Harman-Kaya, bugün Bilecik il sınırlarında İnhisar ilçesine bağlı Harman köyüdür. Köse Mihal'in kabri de oradadır. Tavşanlı-Harmancık yolu üzerinde Merkez Yeniköy yakınlarında bulunan ve halk arasında "Köse Kalfa" olarak bilinen mezar ise "Köse Hasan Dede" adında bir tekke şeyhine aittir. Osmanlıca haritalarda burada "Köse Halife Tekkesi" adında bir tekkenin olduğu görülür. "Köse Hasan Dede" yani "Köse Halife-Kalfa", isim benzerliğinden dolayı "Köse Mihal" ile karıştırılmıştır.

Doğu Roma İmparatorluğu'ndan beri Adranos (Orhaneli) kazasına bağlı Harmancık nahiyesi iken 1868-1882 yılları arasında bir süre Bursa'ya bağlı kaza yapılmış, bir süre de Gökçedağ nahiyesi (bugün Dursunbey ilçesine bağlı) ile birlikte Adranos kazasına bağlı nahiye yapılmışlardır. 1882'de yeniden eski haline döndürülerek Harmancık ve Gökçedağ, Orhaneli kazasına bağlı nahiye yapılmıştır. 1882'de Orhaneli yeniden kaza statüsüne geçti ve Harmancık nahiyesi yeniden Orhaneli'ne bağlandı. Harmancık'ta 29 Temmuz 1972'de belde belediyesi kuruldu. 1987'de ise Harmancık ilçe statüsünü kazandı.

Coğrafi konum

Bursa şehir merkezine 85 km uzaklıktadır. Harmancık, Uludağ'ın güneyinde, yüksek yaylalar arasında yer alır. En yakın mahallesi Ece ve Kepekdere (Mahmutlar) Mahallesidir. Mahalleleri genelde ilçe merkezine 1 ila 10 km uzaklıktadır. Bursa, Balıkesir ve Kütahya il sınırlarının birleştiği yerdedir. Komşuları Dursunbey (Balat, Balıkesir), Tavşanlı (Kütahya), Orhaneli, (Bursa) ve Keles'tir. Rakımı 650 metredir. İlçenin yüzölçümü 400 km²’dir.

Yüzey şekilleri

Uludağ'ın güney etekleri diyebileceğimiz bir alanda yer alan Harmancık, Asar Dağı ve Küplü Dağı arasındaki havzadadır. Dolayısıyla dağlık ve engebeli bir araziye sahip olmasına karşın ormanlık ve maki bitki örtüsü hakimdir. Üç tarafında küçük dereler yer alır (Batısında Şadırvan Deresi, güneydoğusunda Eskici Deresi, güneyinde Çardı Deresi). Dereler etrafındaki tarla ve bahçeleri sulamada kullanılır, Çardı Deresi'nde balık tutulur.

İklim ve bitki örtüsü

Karasal ılıman Marmara geçiş iklimi görülür; yazları çok sıcak, kışları ise serttir. Yağışlar kar ve yağmur şeklindedir. Nisan ayına kadar aralıklarla süren kırağı yağışı bitkileri olumsuz etkiler. İlçenin etrafı çam ormanları ile çevrilidir.

Nüfus

İlçe, bir merkez belediye ve 31 mahalleden oluşur 6.145 nüfuslu ilçede halkın büyük çoğunluğu tarım ile uğraşır. İş olanaklarının kısıtlılığı nedeniyle sürekli dışarıya göç veren bir ilçedir. İlçe nüfusu, Bursa nüfusunun binde beşini oluşturur.

İlçenin nüfusu 2020 genel nüfus sayımına göre 6.145'tir.

Yıl	Toplam	Şehir	Kır
1990	12.149	3.210	8.939
2000	10.017	3.560	6.457
2007	8.340	4.192	4.148
2008	8.156	4.188	3.968
2009	7.994	4.076	3.918
2010	7.894	4.080	3.814
2011	7.532	3.943	3.589
2012	7.352	3.897	3.455
2013	7.091	7.091	veri yok
2014	6.873	6.873	veri yok
2015	6.574	6.574	veri yok
2016	6.551	6.551	veri yok
2017	6.491	6.491	veri yok
2018	6.576	6.576	veri yok
2019	6.384	6.384	veri yok
2020	6.145	6.145	veri yok

Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.

Ekonomi

1994'teki madencilik krizine kadar en önemli gelir kaynağı madencilik olmuştur. İlçe, geniş krom yataklarına sahiptir. Türkiye'de krom ilk defa 1848'de Amerikalı Lawrence Smith tarafından Harmancık'ta Dağardı-Koca Maden'de bulunmuştur. 1950'lerden bu yana faaliyet gösteren Hayri Ögelman Madencilik adlı özel kuruluş ile krom işletmecisi Etibank'ın 1994'te faaliyetlerine son vermesi ve Gedikören Mahallesi civarındaki mermer ocaklarının kapanması ile ilçede işsizlik artmıştır. Bölge halkından pek çok kişi yakın çevredeki Tunçbilek, Orhaneli kömür işletmeleri ve termik santrallerinde çalışmaktadır.

İlçede tarım arazisinin yetersiz olması nedeniyle tarım ile geçim sağlayan aile sayısı azdır. Genellikle aile ihtiyacını karşılamak üzere, ticari amaçla satışı yapılamayacak miktarlarda sebze ve meyve yetiştirilmektedir. Buğday, arpa, mısır, ayçiçeği ve baklagil tarımı yapılır.

Ticaret hayatı fazla gelişmiş değildir. İlçe merkezinde Çarşamba günleri kurulan pazar ve her yıl Ağustos'ta düzenlenen 7 günlük panayır ilçe ekonomisine canlılık getirir. Son yıllarda ilçe ekonomisi maden ocaklarının kapanmasından dolayı olumsuz etkilenmiş ve hızlı bir göç başlamıştır.

Dış bağlantılar

• Harmancık Belediyesi 12 Şubat 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.