I. Bayezid'in Anadolu Seferleri
| I. Bayezid'in Anadolu Seferleri | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 | |||||||||
| |||||||||
| Taraflar | |||||||||
|
| |||||||||
| Komutanlar ve liderler | |||||||||
|
|
| ||||||||
Sultan I. Bayezid Anadolu'da bulunan beyliklerin Osmanlılar aleyhindeki faaliyetleri karşısında Anadolu'ya birkaç sefer düzenlemiştir. Bu seferler neticesinde Sultan I. Bayezid Anadolu beyliklerini Osmanlı egemenliği altına almıştır. Daha sonra yaşanan Osmanlı-Timurlu çatışmasının ardından Osmanlı Devleti Fetret Devri'ne girmiş ve Anadolu beyliklerinin hükümdarları eski topraklarında tekrar hakimiyet kurmuştur.
Seferler öncesinde yaşananlar
[değiştir | kaynağı değiştir]I. Sefer (1390-1391)
[değiştir | kaynağı değiştir]Sultan I. Murad'ın ölümünün ardından Anadolu'da bulunan beylikler Osmanlı Devleti'ne karşı isyan etti. İsyan haberlerinin gelmesinin ardından Sultan I. Bayezid ordusu ile Anadolu'ya geldi.[1] Aydın, Saruhan, Menteşe, Germiyan, Karamanoğlu, Candaroğlu, Tekeoğulları beylikleri ve Kadı Burhâneddin Devleti ile mücadeleye girişti.[2][3]
II. Sefer (1391/92-1399)
[değiştir | kaynağı değiştir]Niğbolu Muharebesi'nde kazandığı zaferin sayesinde Avrupa'da ve İslam Coğrafyasında büyük bir üne kavuşan Sultan I. Bayezid bu durumdan güç alarak tekrar Anadolu üzerine sefere çıktı. Sultan I. Bayezid Karamanoğulları, Kadı Burhaneddin Devleti, Kubadoğulları Emirliği[4] ve Memlukler ile mücadeleye girişti.[5]
Seferler
[değiştir | kaynağı değiştir]I. Anadolu seferi (1390-1391)
[değiştir | kaynağı değiştir]Anadolu'ya gelen Sultan I. Bayezid'in ordusunda Rum ve Sırp askerleri de mevcut olduğu halde Bizans prensi II. Manuel ve daha sonra Candaroğlu II. Süleyman'ın da ordusuna katılması ile ilk olarak Germiyanoğulları üzerine sefere çıktı. Sultan I. Bayezid Germiyanoğulları'nı mağlup etti ve onların topraklarını fethetti. Germiyanoğulları'nın ardından Aydınoğulları üzerine sefere çıkan Sultan I. Bayezid Aydınoğulları Beyliği'nin topraklarını fethetti. Ardından Menteşe Beyliği üzerine sefere çıkan Sultan I. Bayezid bu beyliğin topraklarını da fethedip Saruhanoğulları üzerine sefere çıktı. Sultan I. Bayezid Saruhanoğulları'nın topraklarını fethettikten sonra Rumeli'ye döndü. Ayrıca Sultan I. Bayezid sefer sırasında Bizans toprağı olan Filadelfia'yı da fethetti.[6][7][8]
Karamanoğulları seferi (1391)
[değiştir | kaynağı değiştir]1391 yılında Hamitoğulları topraklarına gelen Sultan I. Bayezid burayı ele geçirdikten sonra Teke (Antalya) bölgesine sefere çıktı ve Antalya'yı zapt etti. Teke Beyliği'nin ardından Karamanoğulları'nın üzerine sefere çıktı. Karamanoğlu Alâeddin Ali Bey Sultan I. Bayezid komutasındaki Osmanlı Ordusu'na mukavemet edemedi ve Taşeli'ne kaçtı. Sultan I. Bayezid Beyşehir'i fethedip[9] Karamanoğlları'nın başkenti olan Konya önlerine geledi ve şehri kuşattı. Alâeddin Ali Bey ise Kadı Burhâneddin ve Candaroğlu II. Süleyman'dan istediği yardım talebinin karşılık bulmamasından dolayı Osmanlılara barış teklifinde bulundu. İki taraf arasında Çarşamba suyu ve Köşk Bükü sınır olmak üzere bir antlaşma yapıldı.[10]
II. Anadolu seferi (1391/92-1399)
[değiştir | kaynağı değiştir]Sultan I. Bayezid'in I. Karamanoğlu Seferi sırasında Osmanlılara ihanet eden Candaroğlu II. Süleyman üzerine üç kez sefere çıktı. Sultan I. Bayezid ilk iki seferden Kadı Burhaneddin'in Candaroğlu II. Süleyman'a desteğe gelmesi üzerine geri döndü. Sultan I. Bayezid Candaroğulları üzerine düzenlediği üçüncü seferinde Candaroğlu II. Süleyman'ı giriştiği muharebede mağlup ederek Kastamonu'yu fethetmiştir. Ayrıca Candaroğlu II. Süleyman bu muharebede Osmanlılar tarafından öldürülmüştür.[11] Sultan I. Bayezid kazandığı zaferi Kadı Burhaneddin'e bildirdi. Kadı Burhaneddin bu haber üzerine ordusu ile Artova yöresine geldi. Bu sırada Sultan I. Bayezid'de Osmancık adlı bir yerleşkeyi kuşatma altına almıştı. Kadı Burhaneddin'in ordusunun Osmanlı ordusundan sayıca üstün olması üzerine Kadı Burhaneddin'e düşman olan irili ufaklı birçok beylik orduları ile gelerek Osmanlılara katılmıştır. Ayrıca Sultan I. Bayezid bu süre zarfında kuşatma altına aldığı Osmancık'ı fethetmiştir. [12]
Kırkdilim Muharebesi
[değiştir | kaynağı değiştir]Kadı Burhaneddin Orta Anadolu'da aleyhine yaşanan gelişmelerin ardından Kadı Burhaneddin komutasındaki ordu ve Sultan I. Bayezid'in oğlu Şehzade Ertuğrul komutasındaki Osmanlı ordusu Osmanlı hakimiyetinde bulunan Kırkdilim Kalesi yakınlarında karşılaştı. Üç gün süren muharebede Osmanlılar mağlup oldu ve Şehzade Ertuğrul öldürüldü.[13] Muharebenin ardından Kadı Burhaneddin'in Moğollara yağma izni vermesi üzerine İskipli, Kalecik, Sivrihisar ve Ankara yöresi moğollar tarafından yağmalanmıştır. Bu muharebe Osmanlı Devleti ile Kadı Burhaneddin Devleti'nin ilişkilerini daha da kötüleştirmiştir. Kadı Burhaneddin Osmanlılara ait olan Amasya üzerine yürümüş fakat Osmanlı ordusunun Merzifon civarına gelmesi üzerine muharebe yapmaya cesaret edememiş ve Sivas'a çekilmiştir. Amasya Emiri Ahmed'in Kadı Burhaneddin ile olan mücadeleden dolayı bölgeyi terk etmek istediğini ve kendisine başka bir bölgede yeni bir sancak verilmesi için Sultan I. Bayezid'e ricada bulunmuş ve bu rica üzerine Sultan I. Bayezid Amasya Sancakbeyi olarak oğlu Şehzade Mehmed'i atamıştır. Şehzade Mehmed 30.000 kişilik bir ordu ile gelerek Amasya'ya yerleşmiştir. Bu gelişmeler üzerine Kadı Burhaneddin olası Osmanlı ilerleyişini durdurmak için sınır bölgelerinde tedbirler almıştır.[14]
Karamanoğluları seferi (1397-1398)
[değiştir | kaynağı değiştir]Osmanlı Devleti üzerine düzenlenen haçlı seferini fırsat bilen Karamanoğlu Alâeddin Ali Bey Osmanlı topraklarına sefer düzenlemiştir. Karamanoğlu Alâeddin Ali Bey Ankara'yı işgal ederek Anadolu Beylerbeyi Sarı Timurtaş Paşa'yı esir almıştır. Niğbolu'da haçlıların bozguna uğradığını haber alan Karamanoğlu Alaeddin Ali Bey Sarı Timurtaş Paşa'yı serbest bırakmış ve onu yanında Karamanoğlu elçisi de olduğu halde Sultan I. Bayezid'e göndermiştir. Fakat Sultan I. Bayezid Karamanoğulları ile anlaşma yapmayarak Bursa'ya gelmiştir. Bu şehirde ordusunu hazırladıktan sonra Karamanoğulları üzerine sefere çıkmıştır.[15]
Akçay Muharebesi
[değiştir | kaynağı değiştir]Osmanlıların üzerine gelmesi üzerine tüm kuvvetleri ile Osmanlılara karşı harekete geçen Alâeddin Ali Bey komutasındaki Karamanoğulları ordusu ile Sultan I. Bayezid komutasındaki Osmanlı ordusu Akçay ovasında karşılaştı.[16] İki taraf arasında iki gün boyunca süren şiddetli bir muharebe yaşandı. Tarafların birbirlerine üstünlük kuramadığı bu savaş ikinci günün gecesinde 30.000 kişlik bir Osmanlı kuvvetinin Karamanoğlu ordusunun arka tarafına geçmesi ile muharebe Osmanlıların lehine döndü. İki ateş arasında kalan Karamanoğulları ordusu mağlup oldu Karamanoğlu Alâeddin Ali Bey Konya'ya kaçtı.[17][18]
Muharebenin ardından yaşananlar
[değiştir | kaynağı değiştir]Muharebenin ardından Konya'yı kuşatma altına alan Osmanlı ordusu 11 günlük kuşatmanın ardından şehri fethetti. Alaeddin Ali Bey başarısız bir kaçma harekatının ardından Osmanlı askerleri tarafından esir alındı. Esir alınan Karamanoğlu Alâeddin Ali Bey Sultan I. Bayezid'in huzuruna getirildi. İki hükümdar arasında gerçekleşen konuşmanın ardından Alâeddin Ali Bey, başı kesilmek suretiyle idam edildi ve kesik başı bir mızrağın ucuna takılarlak Konya sokaklarında gezdirildi. Konya'nın fethedilmesinin ardından ileri harekata devam eden Sultan I. Bayezid komutasındaki Osmanlı ordusu Karamanoğlularına ait olan Larende, Niğde, Develi ve Karahaisar'ı fethedmiştir.[19]
Samsun'un fethedilmesi
[değiştir | kaynağı değiştir]Anadolu'da Türk birliğini sağlamak isteyen Sultan I. Bayezid bu mefkure doğrultusunda hareket ederek 1398 yılında Kubadoğlullarına ait olan Samsun üzerine yürümüştür. Kubadoğlu Cüneyd Bey Osmanlılar karşısında mağlup olmuş ve Samsun'un Müslüman Samsun olarak adlandırılan bölgesi Osmanlılar tarafından fethedilmiştir. Samsun'un Gavur Samsun olarak adlandırılan bölgesine ise Cenevizliler hakimdi ve Sultan I. Bayezid Ceneviz Cumhuriyeti ile ilişkileri kötüleştirmemek için bu bölgeye herhangi bir harekatta bulunmadı. Samsun'un fethinin ardından bütün Canik yöresi Osmanlı hakimiyetine girmiştir.[20] Bölgede bulunan Taceddinoğulları, Taşanoğulları ve Ordu ile Giresun'un hakimi olan Hacıemiroğlu Süleyman Osmanlı egemenliğini kabul ederek Osmanlı Devleti'nin vassalı olmuştur.[21]
Kadı Burhaneddin Devleti'nin fethedilmesi
[değiştir | kaynağı değiştir]Kadı Burhaneddin'in kendisine tabii olan Akkoyunlu Beyi Kara Yölük Osman Bey ile giriştiği muharebede mağlup olmuştur. Akkoyunlular tarafından esir alınan Kadı Burhaneddin öldürülmüştür. Kara Yölük Osman Bey'in Sivas'ı savaş yoluyla almak istemesi üzerine şehir halkı Sultan I. Bayezid'i şehre davet etmişir. Bu teklifi kabul eden Sultan I. Bayezid Kadı Burhaneddin Devleti üzerine harekete geçmiştir. Bölgeye gelen Osmanlılar Kara Yölük Osman'ı bozguna uğratarak Kadı Burhaneddin Devleti'nin topraklarını fethetmiştir.[22]
Memlükler üzerine sefer
[değiştir | kaynağı değiştir]Memlük Sultanı Berkuk'un ölüm haberinin gelmesi ve yerine geçen oğlu Ferec ve Memlük Devleti'nin yönetim kademesinde bulunanlar arasında yaşanan ihtilafı haber alan Sultan I. Bayezid Memlük toprağı olan Malatya'nın Osmanlı'ya teslimi için Sultan Ferec'e elçi gönderdi. Sultan Ferec'in bu talebi reddetmesi üzerine harekete geçen Sultan I. Bayezid Malatya üzerine yürüdü. Sultan I. Bayezid Malatya önlerine gelince şehrin teslim olmaması üzerine şehri kuşattı.[23] Kuşatmanın ardından Malatya teslim oldu. Sultan I. Bayezid şehre asker yerleştirdi. Malatya'nın ardından ileri harekata devam eden Osmanlılar Memlüklere ait olan Kahta, Divriği, Behisni, Darende, Elbistan ve Hısnı Mansur'u[24] fethetti.[25]
Erzincan Beyliği üzerine sefer
[değiştir | kaynağı değiştir]Osmanlı'ya vergi veren Erzincan Beyliği Emiri Muttaharten'in Timurlular'ın vassalı olması, toprakları Osmanlılar tarafından fethedilen Anadolu beylerinin Emir Timur'a müracaat etmesi ve Timur ile mücadeleye girişen Celayir Sultanı Ahmed ile Karakoyunlu Beyi Kara Yusuf'un Osmanlı'ya sığınması gibi sebeplerden ötürü bozulan Osmanlı-Timurlu ilişkilerinden dolayı Emir Timur Osmanlı'ya ait olan Sivas ve Malatya'yı işgal edip Osmanlı'ya uyarıda bulunduktan sonra Memlük toprağı olan Suriye üzerine sefere çıktı. Emir Timur'un Suriye üzerine sefere çıkmasının ardından bölgeye gelen Sultan I. Bayezid Emir Timur'a yardım eden Erzincan Beyliği üzerine yürüdü. Osmanlılar Erzincan Beyliği'ni mağlup edip Erzincan ve Kemah'ı fethetti. Sultan I. Bayezid'in bu seferi kötü durumda olan Timurlu-Osmanlı ilişkilerini daha da kötüleştirdi.[26]
Seferlerin sonrasında yaşananlar
[değiştir | kaynağı değiştir]Bu yaşananların ardından Osmanlılar üzerine sefer çıkan Emir Timur komutasındaki Timurlu Ordusu ile Sultan I. Bayezid komutasındaki Osmanlı Ordusu Tokat civarında karşılaştı. Tokat'ta yapılacak bir muharebeyi göze alamyan Emir Timur ordusu ile Ankara'ya gelerek şehri kuşattı. Timurlu Ordusu'nu takip eden Osmanlı Ordusu'da Çubuk Ovasına geldi. İki taraf arasında meydana gelen muharebede Osmanlılar ağır bir bozguna uğradı ve Sultan I. Bayezid Timurlular tarafından esir alındı. Muharebenin ardından Timurlular Anadolu'da bulunan Osmanlı topraklarını işgal etti.[27] Sultan I. Bayezid'in fethettiği Anadolu beyleri eski topraklarında tekrar hakimiyet kurdu ve Osmanlı şehzadeleri gibi onlarda Timurlular'ın egemenliğini tanıdı.[28]
Notlar
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Osmanlı vassalı olduğu için sadece orduya asker gönderdi
- ^ I. Kosova Muharebesi'nin ardından Osmanlı Devleti ve Sırp Despotluğu arasında yapılan anlaşma gereği sadece orduya asker gönderdi
- ^ II. Süleyman idaresinde bulunan Kastamonu kolu
- ^ Sultan I. Bayezid'in I. Karamanoğlu Seferi sırasında taraf değiştirdi
- ^ Daha sonra taraf değiştirerek Osmanlılara karşı cephe aldı
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- Özel
- ^ İnalcık, Halil (2013). Kuruluş dönemi Osmanlı sultanları 1302-1481. Üçüncü basım. İstanbul: İSAM Yayınları. s. 111-112. ISBN 978-605-5586-06-5.
- ^ İnalcık, Halil (2009) & s.67.
- ^ Afyoncu,Erhan (2017) & 33.
- ^ Uzunçarşılı, İsmail Hakkı (1988) & s.298.
- ^ İnalcık, Halil (2009) & s.68.
- ^ Afyoncu,Erhan, 2017 & 33.
- ^ Uzunçarşılı, İsmail Hakkı, 1988 & ss. 260-264.
- ^ İnalcık, Halil (2013). Kuruluş dönemi Osmanlı sultanları 1302-1481. Üçüncü basım. İstanbul: İSAM Yayınları. ss. 112-113. ISBN 978-605-5586-06-5.
- ^ İnalcık, Halil (2013). Kuruluş dönemi Osmanlı sultanları 1302-1481. Üçüncü basım. İstanbul: İSAM Yayınları. s. 112. ISBN 978-605-5586-06-5.
- ^ Uzunçarşılı, İsmail Hakkı, 1988 & ss.265-267.
- ^ Uzunçarşılı, İsmail Hakkı (1988) & ss.275-276.
- ^ Cezzar, Mustafa (2010) & ss.157-159.
- ^ Cezzar, Mustafa (2010) & s.159.
- ^ Uzunçarşılı, İsmail Hakkı (1988) & ss.276-278.
- ^ Uzunçarşılı, İsmail Hakkı (1988) & ss.295-296.
- ^ İnalcık, Halil (2013). Kuruluş dönemi Osmanlı sultanları 1302-1481. Üçüncü basım. İstanbul: İSAM Yayınları. s. 114. ISBN 978-605-5586-06-5.
- ^ Uzunçarşılı, İsmail Hakkı (1988) & s.296.
- ^ Cezzar, Mustafa (2010) & s.177.
- ^ Uzunçarşılı, İsmail Hakkı (1988) & ss.296-297.
- ^ Cezza, Mustafa (2010) & ss.178.
- ^ Uzunçarşılı, İsmail Hakkı (1988) & ss.298-299.
- ^ Uzunçarşılı, İsmail Hakkı (1988) & ss.299.
- ^ Cezzar, Mustafa (2010) & ss.179-180.
- ^ Afyoncu, Erhan (2017) & s.34.
- ^ Uzunçarşılı, İsmail Hakkı (1988)ss.300-301.
- ^ Afyoncu, Erhan (2017) & s.37.
- ^ Afyoncu, Erhan (2017) & 38.
- ^ "BAYEZİD I". TDV İslâm Ansiklopedisi. 29 Temmuz 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Ekim 2025.
- Genel
- Uzunçarşılı, İsmail Hakkı (1988). Osmanlı Tarihi [ Osmanlı Tarihi ] (Türkçe). Cilt 1 (5 baskı). Ankara. Türk Tarih Kurumu Basımevi.
- İnalcık, Halil. Devlet-i'Aliyye Osmanlı İmparatorluğu Üzerine Araştırmalar-I (Türkçe) (27 ed.) (2009). İstanbul. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları. ISBN 978-9944-88-465-1.
- İnalcık, Halil (1992). "Bayezid I". İslam Ansiklopedisi Cilt: 5, Sayfa: 231-234. Çevrimiçi:TDV İslam Ansiklopedisi "Bayezid I" makalesi.
- Afyoncu, Erhan (2017). Herkes İçin Kısa Osmanlı Tarihi (1302-1922). İstanbul. Yeditepe Yayınevi. ISBN 978-605-9787-87-1.
- İnalcık, Halil (2010). Kuruluş Dönemi Osmanlı Sultanları (1302-1481). İstanbul. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Araştırmaları Merkezi Yayınları (İSAM Yayınları). ISBN 978-605-5586-06-5.
- Cezzar, Mustafa (2010). Mufassal Osmanlı Tarihi Cilt I. Ankara. Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 978-975-16-2322-5.