Hubertusburg Antlaşması
Hubertusburg Antlaşması (Almanca: Frieden von Hubertusburg) 15 Şubat 1763'te Hubertusburg Kalesi'nde Prusya, Avusturya ve Saksonya tarafından Üçüncü Silezya Savaşı'nı sona erdirmek için imzalandı.
| Bağlam | Üçüncü Silezya Savaşı'nın sonu (Yedi Yıl Savaşı'nın parçası) |
|---|---|
| İmzalanma | 15 Şubat 1763 |
| Yer | Hubertusburg, Saksonya |
| İmzacılar |  Ewald Friedrich von Hertzberg Heinrich Gabriel von Collenbach Thomas von Fritsch |
| Taraflar | Prusya Habsburg Monarşisi Saksonya |
Beş gün önce imzalanan Paris Antlaşması ile birlikte Yedi Yıl Savaşı'nın sonunu getirdi. Antlaşma, savaş öncesi sınırlarda önemli bir değişiklik olmaksızın kıta çatışmasını sona erdirdi. Avusturya ve Saksonya, 1742 Berlin Antlaşması ve 1745 Dresden Antlaşması'nda Prusya'ya devredilen Silezya toprakları üzerindeki tüm iddialarından vazgeçti. Prusya açıkça Avrupa büyük güçleri arasında yer alırken, antlaşma Avusturya ile rekabeti artırdı.[1]
Arka plan
[değiştir | kaynağı değiştir]Avusturya'nın 1748'de Prusya'ya kaptırdığı zengin Silezya eyaletini geri alma kararı, Yedi Yıl Savaşı'na yol açan en büyük çatışmaydı. Avusturya Arşidüşesi ve Macaristan ve Bohemya Kraliçesi Maria Theresa, Prusya ve müttefiki Büyük Britanya'ya karşı savaş açmak amacıyla Rusya, İsveç, Saksonya, İspanya ve Fransa'nın desteğini aldı. Ancak, 1756'da Saksonya'ya saldırıp burayı ele geçiren Prusya Kralı II. Frederick, düşmanlığın fitilini ateşledi.
Yedi Yıl Savaşı, Prusya'nın Avusturya, Rusya, Fransa ve İsveç'ten oluşan müttefik güçlerle karşı karşıya gelmesiyle 1756'da başladı. Ocak 1757'de İmparatorluk Meclisi'nin çoğu (Hanover, Hesse-Kassel, Brunswick ve Saxe-Gotha hariç) savaş kararına karşı oy kullansa da, Frederick, Prusya'nın nüfuzunu, gücünü ve topraklarını genişletme çabasında başarılı oldu.
Savaşın ilk yarısında Prusyalılar zaferlerini sürdürdü. 5 Kasım 1757'de Rossbach Muharebesi'nde Prusya ordusu, Fransız ve İmparatorluk birliklerini yendi. Prusyalılar, 1757'nin sonlarında Leuthen'de Avusturyalıları, 1758'de ise Zorndorf'ta da Rusları yendi. Fakat İsveç'in savaşa girmesi ve neredeyse tüm Avrupa'nın Frederick'e karşı çıkmasıyla, gidişat tersine dönmüş gibiydi. 1759'da doğu Prusya Rusların eline geçmişti ve Berlin birkaç hafta boyunca işgal altındaydı. Avusturya kuvvetleri Prusya'yı güneyden işgal etmişti. Artık asker sıkıntısı çeken II. Frederick çaresiz bir duruma düşmüştü. 1758'de, Prusya'nın müttefiki olan ve Brunswick'li Ferdinand komutasındaki İngiliz-Hanover ordusu Fransızları yendi ve Münster kasabasını işgal etti. 1759'da İmparatorluk birlikleri Saksonya'yı işgal etti ve Prusyalıları kovdu. Ancak savaşta Prusya hakimiyetinin geri dönmesine iki önemli etken yol açtı. Bunlardan biri, etkisiz savaşçılar olan ancak şimdi Fransızlara karşı başarıyla savaşan İngiliz ve Hannoverlilerin aktif desteğiydi. İkincisi ve daha önemlisi ise, 1762'de Rusya ve İsveç'in savaştan çekilmesiydi. Bu, Rus İmparatoriçesi Elizabeth'in ölümünün bir sonucu olarak gerçekleşti.[2] Frederick'e hayran olan halefi III. Petro, onunla hemen bir barış antlaşması imzaladı.[2] Saint Petersburg Antlaşması ile Rusya barış yaptı, İsveç de aynı yıl barış yaptı.
Doğuda tek başlarına savaşan Avusturyalılar, Burkersdorf Muharebesi'nde ağır bir yenilgiye uğradılar. Fransızlar da aldıkları ağır yenilgiler sonucunda Amerika'da Louisburg'u (1758), Quebec'i (1759) ve Batı Hint Adaları'ndaki bazı topraklarını kaybettiler. Hindistan'da, İngilizlerin Plassey (1757) ve Puduçeri'deki (1761) zaferleri, Fransa'nın oradaki askeri kabiliyetlerini yok etmişti. Denizde, Fransızlar Mahón'u İngilizlerden aldılar (1757), ancak Quiberon Körfezi'nde Hawke tarafından yenilgiye uğratıldılar (1759). İspanya'nın 1761 Aile Antlaşması hükümleri uyarınca savaşa girmesi, savaşın hiçbir zaman popüler olmadığı Fransa'ya pek yardımcı olmadı.
Sonuç
[değiştir | kaynağı değiştir]Savaştan yorgun düşmüş güçler arasında uzun süren müzakerelerin ardından, Prusya, Avusturya ve Saksonya arasında Hubertusburg'da, Büyük Britanya, Fransa ve İspanya arasında ise Paris'te barış sağlandı. Hubertusburg Antlaşması, savaş öncesi statükoyu yeniden tesis etmekle birlikte, Prusya'nın önde gelen bir Avrupa gücü olarak yükselişini simgeliyordu. Paris Antlaşması ile Büyük Britanya, savaştaki temel hedefi olan dünyanın başlıca sömürge imparatorluğu olarak ortaya çıkarken, Fransa denizaşırı topraklarının çoğunu kaybetti.[3] "Hubertsburg Barışı" ifadesi bazen çatışma çıkmadan önceki durumu yeniden tesis eden herhangi bir antlaşmanın tanımı olarak kullanılır.[4]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "Peace of Hubertusburg (treaty, Prussia and Austria 1763)". Paul Getty Trust. 31 Mart 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Mayıs 2019.
- ^ a b Editors, HISTORY com (12 Kasım 2009). "Seven Years War: Facts, Definition & Treaties". HISTORY (İngilizce). 12 Kasım 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Kasım 2025.
- ^ "Der Friede von Hubertusburg". Freundeskreis Schloss Hubertusburg - Wermsdorf. 19 Şubat 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Mayıs 2019.
- ^ Definitiv-Friedens-Tractat, welcher zwischen Ihrer Kayserl. auch zu Hungarn, und Böheim Königl. Apostolischen Majestät [et]c. [et]c. und Seiner Majestät dem König in Preussen [et]c. [et]c. zu Hubertburg den 15. Febr. 1763. geschlossen worden: Nebst dem Kayserlich-Allergnädigsten Commissions-Ratifications-Decret, An Eine Hochlöblich-allgemeine Reichs-Versammlung zu Regenspurg, de dato 24. Febr. 1763. Die Reichs-Sicherheits-Materie betreffend. Mizler. 1763.
