Hamdullah el-Ensârî
Hamdullah (Ahmed) el-Ensârî, Sahabe-i Kiram’dan bir zattır. Medineli olduğu için Ensârî adını almıştır. Eyüp Sultan ile birlikte Konstantinopolis’in kuşatmasına katılmış ve can vermiştir.[1]
Türbesi Fatih, Ayvansaray, Toklu Dede sokağında, Ebu Şeybetul Hudri Türbesi’nin arkasında ve aynı çatı altındadır. İlk türbe binasını Fatih Sultan Mehmed inşa ettirmiş ve Toklu İbrahim Dede’yi türbedar olarak tayin etmiştir. Günümüzdeki bina Sultan II. Mahmud tarafından H. 1251 / M. 1835’de inşa edilmiştir. Türbenin kapısında Sultan II. Mahmud zamanında 1251/1835 tarihinde yazılmış, metni Vakanüvis Sahhaflarşeyhizade Mehmed Esad Efendi’ye (v. 1266/1849), tâlik hatlı yazısı ise Yesarizde Mustafa İzzet Efendi’ye (v. 1266/1849) ait kitabe vardır. Kitabede şunlar yazılıdır:
- Her tarafta Han Mahmud-u keramet pişenin
- Nev-benev asar-ı hayr-etvarı olmakta bedid
- İşte ezcümle bu Ensari-i Gazi türbesin
- Eyledi ihyada bezl-i himmeti tahsin resid
- Himmete şayestedir hem sahibi ol türbenin
- Ba alemdar-ı Nebi gelmişti her kavl-ı sedid
- Hayr-u nesre ta ebed ol daver-i dadaveri
- Mazhar itsun ömr-ü şevketle Hüdevend-i Mevid
- Yazdı tarihe mücevher harf ile Vak’anüvis
- Oldu Hamdullah Gazi merkadi el-hak cedid
- Sene 1251
Türbenin içindeki şâhide’yi sülüs hattı ile Mimar Acem Tekkesi şeyhlerinden Seyyid İsmail Efendi yazmıştır. Şahide’de “Haza kabri Hamid-il Ensari (r.a.)” yazılıdır, “Hamid” ibaresinin “Ahmed” şeklinde okunması sonucunda Hamdullah-ul Ensari halk arasında Ahmed-ul Ensari olarak tanınmıştır.[1]