Greenpeace

Greenpeace
Greenpeace
	; Greenpeace'in Esso / ExxonMobil'e karşı protestosu
Kuruluş	1969 - 1972 Vancouver, Britanya Kolumbiyası, Kanada
Tür	Sivil toplum kuruluşu
Amaç	Çevrecilik, barış
Merkez	Amsterdam, Hollanda, Avrupa Birliği (Greenpeace International)
Hizmet bölgesi	Dünya çapı
Lider	Kumi Naidoo
	Ana Toni
Ana organ	Olağan Genel Kurul Toplantısı tarafından atanan Yönetim Kurulu
Bütçe	€236,9 milyon (2011)
Personel	2.400 (2008)
Gönüllü	15.000
Resmî site	www.greenpeace.org

Greenpeace, 1971 yılında Kanada'da bir grup çevre aktivisti tarafından kurulan bağımsız ve küresel bir kampanya ağı ve sivil toplum kuruluşudur.^[2]^[3] Örgüt, amacının "Dünya'nın tüm çeşitliliği ile yaşamı besleme gücünü garantiye almak" olduğunu belirtir ve çalışmalarını iklim değişikliği, ormansızlaşma, aşırı avlanma, ticari balina avcılığı, genetik mühendisliği, savaş karşıtlığı ve nükleer karşıtı politikalar gibi küresel konulara odaklar.^[4] Hedeflerine ulaşmak için doğrudan eylem, savunuculuk, araştırma ve "ekotaj" olarak adlandırılan çevreci sabotaj yöntemlerini kullanır.^[5] Greenpeace ağı; Avrupa, Amerika, Afrika, Asya, Avustralya ve Pasifik'te 55'ten fazla ülkede faaliyet gösteren 26 bağımsız ulusal ve bölgesel örgütten oluşur ve merkezi Hollanda'nın Amsterdam şehrinde bulunan Greenpeace International tarafından koordine edilir.^[6]

Greenpeace'in küresel ağı, hükûmetler, şirketler veya siyasi partilerden finansman kabul etmez; bunun yerine üç milyona yakın bireysel destekçi ile vakıf hibelerine dayanır.^[7] Örgüt, Birleşmiş Milletler Ekonomik ve Sosyal Konseyi nezdinde genel danışmanlık statüsüne sahiptir ve sivil toplum kuruluşlarının hesap verebilirlik ve şeffaflığını artırmayı amaçlayan uluslararası bir yapı olan INGO Accountability Charter'ın kurucu üyeleri arasında yer alır.^[8]^[9] Greenpeace, şiddet içermeyen doğrudan eylemleriyle tanınır ve dünyanın en görünür çevre örgütlerinden biri olarak nitelendirilir. Örgüt, çevre sorunlarının kamuoyunda bilinirliğini artırdı ve hem özel sektör hem de kamu politikaları üzerinde etkili oldu.^[10]^[11] Bununla birlikte çeşitli eleştirilere de maruz kaldı; özellikle genetiği değiştirilmiş organizmalara (GDO) karşı yürüttüğü kampanyayı sonlandırması çağrısında bulunan 100'den fazla Nobel ödüllü bilim insanının imzaladığı bir açık mektuba konu oldu.^[12]

Örgütün doğrudan eylemleri, Greenpeace ve aktivistlerine karşı çeşitli hukukî süreçlerin başlatılmasına yol açtı. Mart 2025'te Kuzey Dakota'da dokuz kişilik bir jüri, 2016-2017 yıllarında Dakota Access Boru Hattı'na karşı düzenlenen "Standing Rock" protestoları nedeniyle Greenpeace'i 660 milyon dolardan fazla tazminattan sorumlu buldu.^[13] Ayrıca, genetiği değiştirilmiş buğdayın deneme ekim alanını tahrip eden aktivistlere para cezaları ve ertelenmiş hapis cezaları verildi;^[14]^[15] Peru hükûmeti savcıları ve mahkeme kararlarına göre ise Nazca Çizgileri gibi bir Birleşmiş Milletler Dünya Mirası alanına zarar verilmesi nedeniyle de yaptırımlar uygulandı.^[16]

Tarihçe

Greenpeace, birkaç kişinin kiraladıkları kırık dökük bir tekne ile nükleer denemeleri protesto etmek için ABD'nin Alaska eyaletinden, Amchitka'daki nükleer deneme sahasına gitmeleri ile 1971 yılında Kanada'nın Vancouver şehrinde doğmuştur.

Temel ilkeleri

Şiddetsiz Doğrudan Eylem
Bilimsellik
Bağımsızlık
Tabiat Anaya Saygı

Başlıca çalışma alanları

Okyanuslar ve yaşlı ormanların korunması.
İklim değişikliğini durdurabilmek için fosil yakıtların kademeli olarak sonlandırılması ve yenilenebilir enerjilerin teşvik edilmesi.
Nükleer silahlanma ve nükleer kirliliğe son verilmesi.
Temiz ve geri dönüştürülebilir enerjinin kullanılması.
Zehirli kimyasalların ortadan kaldırılması.
Genleri ile oynanmış organizmaların doğaya bırakılmasının önlenmesi.
Savaşların önlenmesi.
Küresel Isınma'nın durdurulması.
Ticari amaçlı balina avının kontrol altına alınması.
Ormanların yok olmasının engellenmesi.

Bölgesel ve ulusal ofisleri

Greenpeace Türkiye

Greenpeace Türkiye, uluslararası çevre kuruluşu Greenpeace'in Akdeniz Ofisi'ne bağlı olarak 1992 yılından itibaren faaliyet göstermeye başlamıştır. Kuruluş dünyayı tehdit eden en önemli çevre sorunları üzerinde çalışır ve çözümler öneriyor.

Türkiye Ofisi şu anda enerji ve iklim değişikliği, toksik maddeler, denizler, Nükleer Silahsızlanma alanında etkin çalışmalar yürütüyor. Sürekli maddi destekte bulunan 60.000'den fazla destekçisi ve İstanbul ofisinde 12 tam ve yarım zamanlı çalışanı bulunmaktadır.^{[kaynak belirtilmeli]}

Kaynakça

^ "Greenpeace International home page, Get involved". Greenpeace.org. 24 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Ocak 2013.
^ "United Nations, Department of Economic and Social Affairs, NGO Branch". Esango.un.org. 24 Şubat 2010. 9 Aralık 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Kasım 2012.
^ Background – January 7, 2010 (7 Ocak 2010). "Greenpeace International: Greenpeace worldwide". Greenpeace.org. 23 Haziran 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2011.
^ Background – January 8, 2009 (8 Ocak 2009). "Greenpeace International FAQ: Questions about Greenpeace in general". Greenpeace.org. 11 Nisan 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2011.
^ "Greenpeace Protesters Paint Field of Genetically Altered Soybeans". Associated Press News. 10 Ekim 1996. 24 Mart 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ekim 2016.
^ "Greenpeace International: Greenpeace worldwide". Greenpeace. 7 Ocak 2010. 23 Haziran 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2011.
^ Gilbert, Sarah Jane (8 Eylül 2008). "Harvard Business School, HBS Cases: The Value of Environmental Activists". Hbswk.hbs.edu. 10 Ekim 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2011.
^ "List of non-governmental organizations in consultative status with the Economic and Social Council as of 1 September 2011" (PDF). 5 Nisan 2013 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Kasım 2012.
^ "International Non-Governmental Organisations Accountability Charter: Charter Background". Ingo Accountability Charter. 13 Mayıs 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Kasım 2012.
^ Milmo, Cahal (18 Şubat 2009). "The Independent Wednesday, 18 February 2009: Dumped in Africa: Britain's toxic waste". The Independent. Londra. 15 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2011.
^ "UNEP: Our Planet: Celebrating 20 Years of Montreal Protocol" (PDF). 12 Ekim 2007 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2011.
^ "Laureates Letter Supporting Precision Agriculture (GMOs) | Support Precision Agriculture". Support Precision Agriculture. 7 Temmuz 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Haziran 2016.
^ "Greenpeace ordered to pay more than $660 million to fossil fuel company over pipeline protests - CBS News". CBS News. 19 Mart 2025. 7 Şubat 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mart 2025.
^ "Greenpeace activists in costly GM protest". The Sydney Morning Herald. 2 Ağustos 2012. 8 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Kasım 2013.
^ "GM crop destroyers given suspended sentences". The Canberra Times. 19 Kasım 2012. 5 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Kasım 2013.
^ Kozak, Robert (14 Aralık 2014). "Peru Says Greenpeace Permanently Damaged Nazca Lines". The Wall Street Journal. 21 Aralık 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Şubat 2015.

Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Greenpeace ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

Türkçe Web Sitesi 17 Mayıs 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Uluslararası Web Sitesi24 Şubat 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

[involved-1] "Greenpeace International home page, Get involved". Greenpeace.org. 24 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Ocak 2013.

[UN-2] "United Nations, Department of Economic and Social Affairs, NGO Branch". Esango.un.org. 24 Şubat 2010. 9 Aralık 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Kasım 2012.

[GPI_world-3] Background – January 7, 2010 (7 Ocak 2010). "Greenpeace International: Greenpeace worldwide". Greenpeace.org. 23 Haziran 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2011.

[GPI-FAQ-4] Background – January 8, 2009 (8 Ocak 2009). "Greenpeace International FAQ: Questions about Greenpeace in general". Greenpeace.org. 11 Nisan 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2011.

[5] "Greenpeace Protesters Paint Field of Genetically Altered Soybeans". Associated Press News. 10 Ekim 1996. 24 Mart 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ekim 2016.

[GPI_world2-6] "Greenpeace International: Greenpeace worldwide". Greenpeace. 7 Ocak 2010. 23 Haziran 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2011.

[HBS-7] Gilbert, Sarah Jane (8 Eylül 2008). "Harvard Business School, HBS Cases: The Value of Environmental Activists". Hbswk.hbs.edu. 10 Ekim 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2011.

[ecosoc-8] "List of non-governmental organizations in consultative status with the Economic and Social Council as of 1 September 2011" (PDF). 5 Nisan 2013 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Kasım 2012.

[INGO-9] "International Non-Governmental Organisations Accountability Charter: Charter Background". Ingo Accountability Charter. 13 Mayıs 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Kasım 2012.

[10] Milmo, Cahal (18 Şubat 2009). "The Independent Wednesday, 18 February 2009: Dumped in Africa: Britain's toxic waste". The Independent. Londra. 15 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2011.

[UNEP:_Our_Planet:_Celebrating_20_Years_of_Montreal_Protocol-11] "UNEP: Our Planet: Celebrating 20 Years of Montreal Protocol" (PDF). 12 Ekim 2007 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2011.

[openletter-12] "Laureates Letter Supporting Precision Agriculture (GMOs) | Support Precision Agriculture". Support Precision Agriculture. 7 Temmuz 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Haziran 2016.

[13] "Greenpeace ordered to pay more than $660 million to fossil fuel company over pipeline protests - CBS News". CBS News. 19 Mart 2025. 7 Şubat 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mart 2025.

[smh-14] "Greenpeace activists in costly GM protest". The Sydney Morning Herald. 2 Ağustos 2012. 8 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Kasım 2013.

[canberra-15] "GM crop destroyers given suspended sentences". The Canberra Times. 19 Kasım 2012. 5 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Kasım 2013.

[WSJ_Nazca-16] Kozak, Robert (14 Aralık 2014). "Peru Says Greenpeace Permanently Damaged Nazca Lines". The Wall Street Journal. 21 Aralık 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Şubat 2015.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

g t d Çevre kirliliği
Hava kirliliği	Asit yağmuru · Atmosferik dağılım modelleme · Dumanlı sis · Hava Kalitesi Endeksi · İç hava kalitesi · İklim değişikliği · Kloroflorokarbon gazları · Küresel damıtma (çekirge etkisi) · Küresel kararma · Ozon tabakasının incelmesi · Partikül
Su kirliliği	Atık su · Çevresel izleme · Deniz kirliliği · Deniz atığı · Gemi kirliliği · Hipoksi (oksijen azalması) · İlaç ve kişisel bakım ürünleri (Liste) · Kentsel akış · Denizlerdeki plastik kirliliği · Okyanusların asitlenmesi · Ötrofikasyon · Petrol sızıntısı · Su durgunluğu · Su kalitesi · Su kaynaklı hastalıklar · Tatlısu çevresel kalite parametreleri · Termal kirlilik · Yüzeysel akış · Oyuncak ördek olayı
Toprak kirliliği	Biyoremidasyon · Elektrik direnç ısıtması · Herbisit · Pestisit · Zemin Kılavuz Değerleri
Uzay	Yapay uydu
Radyoaktif kirlenme	Çevrede aktinitler · Çevrede plütonyum · Çevrede radyum · Çevrede uranyum · Çevresel radyoaktivite · Fisyon ürünü · Nükleer serpinti · Radyasyon zehirlenmesi
Diğer kirlilik türleri	Gürültü (ses) kirliliği · Görüntü kirliliği · Işık kirliliği · Radyo spektrum kirliliği
Hükümetler arası anlaşmalar	Montreal Protokolü · Kyoto Protokolü · CLRTAP · OSPAR · Stockholm Sözleşmesi
Başlıca kuruluşlar	Amerika Birleşik Devletleri Çevre Koruma Ajansı (USEPA) · Avrupa Çevre Ajansı (EEA) · Greenpeace
Kategoriler Commons Vikiproje:Çevre

g t d Balıkçılık bilimi
Bilim	Balıkçılığın nüfus dinamikleri Temel çizgiyi değiştirme Balık stoku Balık ölüm oranı Balık durum indeksi Stok değerlendirmesi Balık boyu Balıkta standart ağırlık Balık sayacı Veri depolama etiketi Birim efor başına yakalama Otolith mikrokimyasal analizi Biyokütle Balıkçılık akustiği Akustik etiket Kodlu tel etiketi GIS ve su bilimi Açılır uydu arşiv etiketi EcoSCOPE Yaş sınıfı yapısı Tropik seviye Tropik çağlayan Hidrografik koruma Eşleşme/uyumsuzluk hipotezi İklim değişikliği ve balıkçılık Deniz biyolojisi Su ekosistemiler Biyoekonomi EconMult Ecopath FishBase Deniz Yaşamı Sayımı OSTM/Jason-2 Balıkçılık veritabanları Enstitüler Balıkçılık bilim adamları
Vahşi balıkçılık	Okyanus balıkçılığı Balık çeşitliliği Kıyı balığı Mercan resif balığı Demersal balık Yem balığı Pelajik balık Moina balıkçılığı Yengeç balıkçılığı Yılan balığı balıkçılığı Krill balıkçılığı Kelp balıkçılığı Istakoz balıkçılığı Karides balıkçılığı Yılanbalığı merdiveni Balık merdiveni Balık ekranı Göç Somon koşusu Sardalya koşusu Kol avlama ve eğitim Deniz habitatı Deniz karı Su sütunu Yukarı doğru akıntı Humboldt Akımı Alg patlaması Ölü bölgeler Balık ölümü
Balıkçılık yönetimi	Su ürünleri kanunu Balıkçılık izleme kontrolü ve gözetimi Gemi izleme sistemi Balıkçılık Kaynakları İzleme Sistemi Yakalama raporlaması Balıkçılık gözlemcisi Yasadışı, bildirilmeyen ve düzenlenmemiş balıkçılık Magnuson–Stevens Yasası Darbe balıkçılığı Balıkçılık organizasyonları
Kotalar	Paylaşmayı yakala Bireysel balıkçılık kotası Minimum iniş boyutu Yuva sınırı İnceleme İptal edilen Tesadüfi yakalama Cetacean yan avı Kaplumbağa dışlama cihazı Karides-Kaplumbağa vakası AB kotaları EU MLS Münhasır ekonomik bölge
Sürdürülebilir balıkçılık	Maksimum sürdürülebilir verim Ticari olarak önemli balık türleri listesi Sürdürülebilir deniz ürünleri Aşırı avlanma Balıkçılığın çevresel etkisi Gıda ağında balık avlamak Yıkıcı balıkçılık uygulamaları Deniz Hayvanı Popülasyonlarının Geleceği The Sunken Billions Satırın Sonu
Deniz koruma	Deniz koruma alanı Deniz rezervi Deniz koruma Deniz koruma aktivizmi Somon koruması Kaplan kum köpek balığı koruması Köpekbalığı barınağı
Organizasyonlar	Kara Balık Deniz Yönetim Konseyi Su Ürünleri Yönetim Konseyi Deniz Dostu Deniz Seçimi Deniz Ürünleri İzleme Okyanus Koruma Alanı Okyanus Sonuçları Oceana Denizlerimizi Kurtar Vakfı Çevremizdeki Deniz Projesi WorldFish Okyanusun Sonuna Meydan Okumak HERMIONE PROFISH Uluslararası Deniz Ürünleri Sürdürülebilirlik Vakfı Deniz Çobanı Koruma Derneği Greenpeace Sea Shepherd Amerika Birleşik Devletleri Balık ve Vahşi Yaşam Servisi
Organizasyonlar	KalCOFI Balık kesimi Deniz kirliliği Balıkta cıva Köpekbalığı itlafı Köpekbalığı yüzgeci Tehdit altındaki köpekbalıkları Tehdit altındaki ışınlar Balıkçılık makaleleri dizini Balıkçılık ana hatları Balıkçılık sözlüğü