Glütensiz diyet
Glütensiz diyet, buğdayda (ve tüm türlerinde ve melezlerinde, örneğin siyez, kamut (Horasan buğdayı) ve tritikale'de bulunan prolamin proteinlerinin bir karışımı olan glüteni ve ayrıca arpa, çavdar ve yulafı kesinlikle dışlayan bir beslenme planıdır.[1] Glütensiz diyete yulafın dahil edilmesi tartışmalı bir konu olmaya devam etmektedir ve yulaf çeşidine ve diğer glüten içeren tahıllarla sık sık çapraz bulaşmaya bağlı olabilir.[2][3][4][5]
Glüten, çölyak hastalığı, çölyak dışı glüten duyarlılığı ve buğday alerjisi dahil olmak üzere glütenle ilişkili rahatsızlıkları olan kişilerde hem gastrointestinal hem de sistemik semptomlara neden olabilir.[6] Bu kişilerde glütensiz diyetin etkili bir tedavi olduğu gösterilmiştir,[7][8][9] ancak çeşitli çalışmalar, çölyak hastalığı olan kişilerin yaklaşık %79'unun sıkı bir glütensiz diyete rağmen ince bağırsağın tam olarak iyileşmediğini göstermektedir.[10] Bu, esas olarak glütenin yanlışlıkla tüketilmesinden kaynaklanmaktadır.[10] Glütensiz diyet hakkında yetersiz bilgiye sahip kişiler genellikle diyete sıkı sıkıya uyduklarına inanırlar, ancak düzenli olarak hatalar yaparlar.[7][10]
Ek olarak, glütensiz bir diyet, en azından bazı durumlarda, irritabl bağırsak sendromu, romatoid artrit veya HIV enteropatisi gibi hastalıklarda gastrointestinal veya sistemik semptomları iyileştirebilir.[11] Glütensiz diyetlerin otizmli kişiler için alternatif bir tıbbi tedavi olduğuna dair iyi bir kanıt yoktur.[12][13][14]
Glüten proteinleri düşük besin ve biyolojik değere sahiptir ve glüten içeren tahıllar insan diyetinde önemli değildir.[15] Ancak, dengesiz bir gıda seçimi ve glütensiz ikame ürünlerinin yanlış seçimi besin eksikliklerine yol açabilir. Ticari ürünlerde buğday veya diğer glüten içeren tahıllardan elde edilen unun glütensiz unlarla değiştirilmesi, demir ve B vitaminleri gibi önemli besin maddelerinin daha az alınmasına yol açabilir. Bazı glütensiz ticari ikame ürünleri, glüten içeren muadilleri kadar zenginleştirilmemiş veya güçlendirilmemiştir ve genellikle daha fazla lipit / karbonhidrat içeriğine sahiptir. Özellikle çocuklar, atıştırmalıklar ve bisküviler gibi bu ürünleri sıklıkla aşırı tüketirler. Beslenme komplikasyonları, doğru bir diyet eğitimi ile önlenebilir.[4]
Glütensiz bir diyet, et, balık, yumurta, süt ve süt ürünleri, baklagiller, kuruyemişler, meyveler, sebzeler, patates, pirinç ve mısır gibi glütensiz yiyeceklere dayalı olabilir.[16] Glütensiz işlenmiş gıdalar kullanılabilir.[4] Psödo tahıllar (yalancı tahıl, örneğin; kinoa, Amaranthus ve karabuğday) ve bazı küçük tahılların yeterli beslenmeyi sağlayabilen uygun alternatif seçimler olduğu bulunmuştur.[4]
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Biesiekierski, Jessica R (2017). "What is gluten?". Journal of Gastroenterology and Hepatology (İngilizce). 32 (S1): 78-81. doi:10.1111/jgh.13703. ISSN 1440-1746. 12 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi12 Ocak 2025.
- ^ Ciacci, Carolina; Ciclitira, Paul; Hadjivassiliou, Marios; Kaukinen, Katri; Ludvigsson, Jonas F; McGough, Norma; Sanders, David S; Woodward, Jeremy; Leonard, Jonathan N; Swift, Gillian L (2015). "The gluten-free diet and its current application in coeliac disease and dermatitis herpetiformis". United European Gastroenterology Journal (İngilizce). 3 (2): 121-135. doi:10.1177/2050640614559263. ISSN 2050-6414. PMC 4406897
. PMID 25922672.
- ^ Isabel Comino, Marí a de Lourdes Moreno, Carolina Sousa (7 Kasım 2015). "Role of oats in celiac disease". World Journal of Gastroenterology (İngilizce). 21 (41): 11825-11831. doi:10.3748/wjg.v21.i41.11825. PMC 4631980 . PMID 26557006. 12 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi12 Ocak 2025.
- ^ a b c d Penagini, Francesca; Dilillo, Dario; Meneghin, Fabio; Mameli, Chiara; Fabiano, Valentina; Zuccotti, Gian Vincenzo (Kasım 2013). "Gluten-Free Diet in Children: An Approach to a Nutritionally Adequate and Balanced Diet". Nutrients (İngilizce). 5 (11): 4553-4565. doi:10.3390/nu5114553. ISSN 2072-6643. PMC 3847748 . PMID 24253052. 12 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi12 Ocak 2025.
- ^ de Souza, M. Cristina P.; Deschênes, Marie-Eve; Laurencelle, Suzanne; Godet, Patrick; Roy, Claude C.; Djilali-Saiah, Idriss (2016). "Pure Oats as Part of the Canadian Gluten-Free Diet in Celiac Disease: The Need to Revisit the Issue". Canadian Journal of Gastroenterology and Hepatology (İngilizce). 2016 (1): 1576360. doi:10.1155/2016/1576360. ISSN 2291-2797. PMC 4904650 . PMID 27446824. 12 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi12 Ocak 2025.
- ^ Ludvigsson, Jonas F.; Leffler, Daniel A.; Bai, Julio C.; Biagi, Federico; Fasano, Alessio; Green, Peter H. R.; Hadjivassiliou, Marios; Kaukinen, Katri; Kelly, Ciaran P.; Leonard, Jonathan N.; Lundin, Knut Erik Aslaksen (1 Ocak 2013). "The Oslo definitions for coeliac disease and related terms". Gut (İngilizce). 62 (1): 43-52. doi:10.1136/gutjnl-2011-301346. ISSN 0017-5749. PMC 3440559 . PMID 22345659. 17 Kasım 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi12 Ocak 2025.
- ^ a b Mulder, Chris J.J.; van Wanrooij, R.L.J.; Bakker, S.F.; Wierdsma, N.; Bouma, G. (17 Haziran 2013). "Gluten-Free Diet in Gluten-Related Disorders". Digestive Diseases. 31 (1): 57-62. doi:10.1159/000347180. ISSN 0257-2753. 12 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi12 Ocak 2025.
- ^ Hischenhuber, C.; Crevel, R.; Jarry, B.; Mäki, M.; Moneret-Vautrin, D. A.; Romano, A.; Troncone, R.; Ward, R. (2006). "Review article: safe amounts of gluten for patients with wheat allergy or coeliac disease". Alimentary Pharmacology & Therapeutics (İngilizce). 23 (5): 559-575. doi:10.1111/j.1365-2036.2006.02768.x. ISSN 1365-2036. 12 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi12 Ocak 2025.
- ^ Volta, Umberto; Caio, Giacomo; De Giorgio, Roberto; Henriksen, Christine; Skodje, Gry; Lundin, Knut E. (1 Haziran 2015). "Non-celiac gluten sensitivity: A work-in-progress entity in the spectrum of wheat-related disorders". Best Practice & Research Clinical Gastroenterology. Celiac disease: latest developments and future perspectives. 29 (3): 477-491. doi:10.1016/j.bpg.2015.04.006. ISSN 1521-6918. 23 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi12 Ocak 2025.
- ^ a b c See, Jacalyn A.; Kaukinen, Katri; Makharia, Govind K.; Gibson, Peter R.; Murray, Joseph A. (Ekim 2015). "Practical insights into gluten-free diets". Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology (İngilizce). 12 (10): 580-591. doi:10.1038/nrgastro.2015.156. ISSN 1759-5053. 10 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi12 Ocak 2025.
- ^ El-Chammas, Khalil; Danner, Elaine (2011). "Gluten-Free Diet in Nonceliac Disease". Nutrition in Clinical Practice (İngilizce). 26 (3): 294-299. doi:10.1177/0884533611405538. ISSN 1941-2452.
- ^ Marí-Bauset, Salvador; Zazpe, Itziar; Mari-Sanchis, Amelia; Llopis-González, Agustín; Morales-Suárez-Varela, María (1 Aralık 2014). "Evidence of the Gluten-Free and Casein-Free Diet in Autism Spectrum Disorders: A Systematic Review". Journal of Child Neurology (İngilizce). 29 (12): 1718-1727. doi:10.1177/0883073814531330. ISSN 0883-0738. 12 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi12 Ocak 2025.
- ^ Buie, Timothy (1 Mayıs 2013). "The Relationship of Autism and Gluten". Clinical Therapeutics (İngilizce). 35 (5): 578-583. doi:10.1016/j.clinthera.2013.04.011. ISSN 0149-2918. PMID 23688532. 23 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi12 Ocak 2025.
- ^ Millward, Claire; Ferriter, Michael; Calver, Sarah J; Connell-Jones, Graham G (23 Nisan 2008). Cochrane Developmental, Psychosocial and Learning Problems Group (Ed.). "Gluten- and casein-free diets for autistic spectrum disorder". Cochrane Database of Systematic Reviews (İngilizce). doi:10.1002/14651858.CD003498.pub3. PMC 4164915 . PMID 18425890.
- ^ Lamacchia, Carmela; Camarca, Alessandra; Picascia, Stefania; Di Luccia, Aldo; Gianfrani, Carmen (Şubat 2014). "Cereal-Based Gluten-Free Food: How to Reconcile Nutritional and Technological Properties of Wheat Proteins with Safety for Celiac Disease Patients". Nutrients (İngilizce). 6 (2): 575-590. doi:10.3390/nu6020575. ISSN 2072-6643. PMC 3942718 . PMID 24481131.
- ^ Saturni, Letizia; Ferretti, Gianna; Bacchetti, Tiziana (Ocak 2010). "The Gluten-Free Diet: Safety and Nutritional Quality". Nutrients (İngilizce). 2 (1): 16-34. doi:10.3390/nu2010016. ISSN 2072-6643.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]
Wikimedia Commons'ta Glütensiz diyet ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur
| Diyet yapma |
| ||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Beslenme |
| ||||||||||||||||||||||||
| Beslenme önerileri | |||||||||||||||||||||||||
