Gavsî Ahmed Dede
| Ahîzâde Şeyhü’ş-şüyûh Gavsî Ahmed Dede Efendi İstanbulî | |
|---|---|
| |
| Galata Mevlevîhânesi'nin 11. Postnişini | |
| Görev süresi 23 Haziran 1675 - 18 Kasım 1697 | |
| Yerine geldiği | Nâcî Ahmed Dede |
| Yerine gelen | Kutbü'n Nâyî Osman Dede |
| Kişisel bilgiler | |
| Doğum | Derviş Ahmed Efendi İstanbul, Samatya’da Davutpaşa İskelesinde Çivizâde Mescidi yanında bir evde |
| Ölüm | 18 Kasım 1697 Pera, İstanbul |
| Defin yeri | Galata Mevlevîhânesi avlusunda, semahâne giriş kapısının sol tarafında |
| Vatandaşlığı | Osmanlı Devleti |
| Milliyeti | Türk |
| Akraba(lar) | Ahîzâde Derviş İsmail Tâib Efendi (kardeş) |
| Çocuk(lar) | Hadîce Hânım |
| Ebeveyn(ler) | Şeyh Mahmud Yuhâ Efendi, Ahîzâde Mahmud Sûzî Efendi'nin kızı |
| Mesleği | Mevlevî şeyhi, Mutasavvıf, Mesnevîhan, Divan şairi, Ta‘lîk-nüvîs Hattat[1] |
| Dini | Sûfî İslam |
Gavsî Ahmed Dede (ö. 1697, İstanbul), Türk Mevlevi şeyhi ve mutasavvıf. Galata Mevlevihanesi şeyhliği yapmıştı.
Hayatı
[değiştir | kaynağı değiştir]Mevlevilik ile ilk etkileşimi Bursa'da, Zihni Salih Dede ile oldu.[2] Zihni Salih Dede'nin vefatı sonrasında İstanbul'a döndü ve Galata Mevlevîhânesi şeyhi Arzî Mehmed Dede'nin mesnevîhanlığını yaptı.[2] 1668 yılında, Derviş Çelebi'nin yerine getirildiği Galata Mevlevihanesi şeyhliği görevini 1697'deki ölümüne kadar, yaklaşık 29 yıl yürüttü.[2] Kabri, mevlevihanenin avlusunda bulunmaktadır.[2]
Ailesi
[değiştir | kaynağı değiştir]Babası Bâhirü'l-Kerâme Şeyh Yuhâ (Yavsî olarak da belirtilir[3]) Efendi aracılığıyla, Hacı Bayrâm-ı Velî'nin halîfelerinden, Bayramî şeyhi, düşünür ve mutasavvıf Yazıcızâde Ahmed Bîcan'ın soyundan (ö. 1466) gelmektedir.[4] Anne tarafından Ahîzâdeler diye anılagelen soylu bir aileye mensup olan[5][6][7] Gavsî Ahmed, Osmanlı tarihinde idam edilen ilk Osmanlı şeyhülislâmı Ahîzâde Hüseyin Efendi'nin abisi Ahîzâde Abdülhalîm Efendi'nin (Halîmî) torunu, şeyhülislâm Sadullah Sadi Efendi'nin torununun torunudur. Gavsî Ahmed Dede'nin soyu, II. Bayezid ve oğlu Şehzade Ahmed'in öğretmeni Hatîb Kâsım Efendi'nin (ö. Temmuz 1489)[8] baba tarafı vesilesiyle, Anadolu Selçuklu sultanı I. Kılıç Arslan'a ve Çaka Bey'e dayanır. Gavsî Ahmed aynı zamanda kızı dervişe Hadîce Hânım'la evlenen ney virtüözü, Galata Mevlevîhânesi'nin 12. postnişini şair ve bestekâr Kutbü'n Nâyî Osman Dede'nin kayınpederi ve Yenikapı Mevlevîhânesi'nin 18. Postnişini, Meclis-i Mebusan İstanbul Milletvekili Osman Selahaddin Dede Efendi'nin büyük-büyük-büyük dedesidir.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Çiftçi, Cemil (2003). Tasavvuf Kitabı. Kitabevi Yayınları. sf. 555. ISBN 9789756403181.
- ^ a b c d Dayıoğlu, Server (Nisan 2003). Galata Mevlevihanesi. Ankara: Yeni Avrasya Yayınları. s. 76. ISBN 975-6669-30-6.
- ^ Altunmeral, Mehmet (Aralık 2019). Gavsî Ahmed Dede ve Şiirleri. Bartın Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Dergisi, 6/12, sf. 126.
- ^ İnce, Adnan (2005), Sâlim Efendi-Tezkiretü’ş-Şu’arâ, Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları, s. 521
- ^ Sâkıb Dede (1866), Sefîne-i Nefîse-i Mevleviyân, Matbaa-i Vehbiyye.
- ^ Genç, İlhan (2000), Esrâr Dede-Tezkire-i Şu’arâ-yı Mevleviyye, Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları, s. 400.
- ^ Hafızoğlu, Tahir (2010), Ali Enver, Mevlevî Şâirler-Semahâne-i Edeb, İstanbul: İnsan Yayınları, sf. 241.
- ^ Yaşar, Abdizade Hüseyin Hüsameddin (2022). Amasya Tarihi. Kültür Yayınları.