Güneş de Doğar (roman)

Güneş de Doğar
The Sun Also Rises
	Romanının 1955'te Varlık Yayınlarından çıkan Türkçe baskısının kapağı.
Yazar	Ernest Hemingway
Çevirmen	Filiz Karabey
Ülke	ABD
Dil	Türkçe
Tür	Roman
Yayımcı	(özgün); Varlık Yayınları (Türkçe)
Sayfa	270 sayfa
ISBN	9789752202801

Güneş de Doğar (İngilizce özgün adıyla The Sun Also Rises), Amerikalı romancı-hikâyeci ve gazeteci Ernest Hemingway'in 1926 yılında yayımladığı romanınıdır. Yazarın ilk büyük romanıdır. Hemingway'in romanına verdiği ilk ad Fiesta idi ancak yayımcısının tavsiyesi üzerine Eski Ahit'ten alınmış olan The Sun Also Rises adında karar kılmıştır. Yine de romanın İngiliz, Alman ve İspanyol baskılarında Fiesta ismi kullanılmaktadır.

Roman Türkiye'de ilk defa 1955 yılında Filiz Karabey'in Türkçe çevirisiyle Varlık Yayınlarından çıkmıştı. Hemingway'in bir yıl önce, 1954'te, Nobel Edebiyat Ödülü'nü alması, iki yıl önce 1953'te de başka bir eseriyle (İhtiyar Adam ve Deniz) Pulitzer Ödülü kazanması, Güneş de Doğar romanının Türkiye'de popüler olmasını sağlamıştı. Varlık yayınları tarafından sonraki yıllarda da muhtelif baskıları yapılan roman, başka yayınevlerince de farklı isimlerle basılmıştır. Bu isimler Güneş Gene Doğar, Güneş Yine Doğar ve Güneş Doğacak'tır.

Time dergisinin, "1923 ilâ 2005 yılları arasında yayımlanmış en iyi 100 İngilizce roman" listesinde The Sun Also Rises da yer almaktadır.^[1]

Türü

Güneş de Doğar, Roman à clef (Fransızca anahtarlı roman) denen bir roman türüne girmektedir.Bu türün özelliği gerçek olayların kurgusal dünyayla oluşturulmuş bir perdenin arkasından anlatılmasıdır, buradaki 'anahtar' ya ünlü bir kişidir ya da yazarın kendisidir. Romanda yer ve kişi adları uydurulmuştur ama gerçek yerlerden ve kişilerden bahsedildiğini okuyucu bilir.^[2]

Konusu

Roman, 1920'li yıllarda vatanlarından uzakta, kendi sürgünlerini yaşayan ve düş kırıklığı içindeki bir grup Amerikalının Fransa ve İspanya'daki hedonistik yaşantılarını anlatır. Roman, "kayıp nesil" olarak da adlandırılan bu insanlardan biri olan savaş yorgunu bir Amerikalı savaş gazisi Jake Barnes'ın ağzından anlatılır. Romanın 2003'te Kastaş Yayınları'ndan çıkan Türkçe baskısının (ISBN 975-6544-76-7) arka kapağında şunlar yazmaktadır:

Hepsi de savaş sonrasının bunalımlı günlerini yaşayan bir avuç gençtir. Henüz bir idealleri yoktu, burunlarının dibine gelen ölümden kıl payı kurtulmuş olmanın verdiği bir şaşkınlıkla, henüz hayatlarına bir yön vermemişlerdir. Fransa'dan İspanya'ya Paris'in zevk ve sefa alemlerinden, boğa güreşi arenalarının nefes kesici heyecanına durmaksızın devam eden bu arayışın hikâyesi.Savaşta aldığı bir yara nedeniyle aşık olduğu insanla birlikte olmasına imkân olmayan Jake Barnes'ın dilinden anlatılan bu roman, savaş sonrası neslinin hayat tarzını, heyecanlarını, bunalımlarını, hayallerini, mutluluklarını ve acılarını gözlerimizin önüne seriyor

Türkçe baskıları

Ernest Hemingway'in 1926 yılında yazdığı Güneş de Doğar, 1955 yılından başlayarak Türkiye'de farklı çevirmenlerin Türkçeleriyle, farklı yayınevleri tarafından birkaç değişik adla yayımlandı. Bunlar:

Yıl	Adı	Yayınevi	Çevirmen	ISBN
1955	Güneş de Doğar	Varlık Yayınları	Filiz Karabey
1971	Güneş Gene Doğar	Hayat Neşriyat	Vahdet Gültekin
1972	Güneş Doğacak	Yayın Ajans Yayınları
1982	Güneş de Doğar	Adam Yayıncılık	Sinan Fişek
1986	Güneş de Doğar	Bilgi Yayınevi	Orhan Azizoğlu	(ISBN 978-975-22-0280-1)
2003	Güneş Yine Doğar	Kastaş Yayınları	Adil Demir	(ISBN 975-6544-76-7)

Sinema uyarlaması

Ernest Hemingway'in 1926 yılında yazdığı Güneş de Doğar romanı 1957'de Henry King tarafından aynı adla (The Sun Also Rises) sinemaya da aktarıldı. Başlıca rollerinde Tyrone Power, Ava Gardner, Mel Ferrer, Errol Flynn, Eddie Albert, Gregory Ratoff ve Juliette Gréco'nun oynadıkları bu renkli 20th Century Fox filmi Türkiye'de Romanın Türkçe adıyla, yani Güneş de Doğar adıyla gösterilmiştir.

Kaynakça

^ "The Sun Also Rises (1926)" (İngilizce). Time magazine. 1 Mayıs 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Mayıs 2009.
^ "Arşivlenmiş kopya". 20 Aralık 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Mayıs 2009.

Dış bağlantılar

Time dergisinde romanın eleştirisi 19 Nisan 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

[1] "The Sun Also Rises (1926)" (İngilizce). Time magazine. 1 Mayıs 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Mayıs 2009.

[2] "Arşivlenmiş kopya". 20 Aralık 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Mayıs 2009.

[1]

[2]

g t d Ernest Hemingway'in eserleri
Romanları	Baharın Selleri (1926) · Güneş de Doğar (1926) · Silahlara Veda (1929) · Sahip Olmak ve Olmamak (1937) · Çanlar Kimin İçin Çalıyor (1940) · Nehrin Karşısında ve Ağaçların Arasında (1950) · Yaşlı Adam ve Deniz (1952) · Akıntı Adaları (1970) · Cennet Bahçesi (1986) · Kilimanjaro Altında (2005)
Öyküleri	İki Yürekli Koca Nehir (1924) • Askerin Evi (1925) • Yağmurdaki Kedi (1925) • Temiz, Işıklı Bir Yer (1926) • Tek Kişilik Kanarya (1926) • Beyaz Fillere Benzeyen Tepeler (1927) • Katiller (1927) • Yenilmeyenler (1927) • İzmir Rıhtımında (1930) • Bir Günlük Bekleme (1933) • Kilimanjaro'nun Karları (1936) • Dünyanın Başkenti (1936) • Francis Macomber'ın Kısa ve Mutlu Hayatı (1936) • Kumarbaz, Rahibe ve Radyo (1933) • Genç Bir Adamın Maceraları (1962)
Öykü derlemeleri	Üç Hikaye ve On Şiir (1923) · Zamanımızda (1925) · Kadınsız Erkekler (1927) · Kazanana Ödül Yok (1933) · Kilimanjaro'nun Karları (1936) · Beşinci Kol ve İlk Kırk Dokuz Hikaye (1938) · Beşinci Kol ve İspanyol İç Savaşının Dört Hikayesi (1969) · Nick Adams Hikayeleri (1972) ·
Şiirleri	88 Şiir (1979)
Kurgusal olmayan düzyazıları	İkindi Vakti Ölüm (1932) · Afrika'nın Yeşil Tepeleri (1935) · Paris Bir Şenliktir (1964) · Tehlikeli Yaz (1985) · Dateline: Toronto (1985) · Günün İlk Işığında Gerçek (1999) · Paris Üzerine (2008)
Film uyarlamaları	Silahlara Veda (1932) · Çanlar Kimin İçin Çalıyor (1943) · To Have and Have Not (1944) · The Killers (1946) · The Macomber Affair (1947) · The Breaking Point (1950) · Kilimanjaro'nun Karları (1952) · The Killers (1956) · Güneş de Doğar (1957) · Silahlara Veda (1957) · Yaşlı Adam ve Deniz (1958) · Hemingway's Adventures of a Young Man (1962) · The Killers (1964) · Çanlar Kimin İçin Çalıyor (1965) · Akıntı Adaları (1977) · Güneş de Doğar (1984) · Aşkta ve Savaşta (1996) · Yaşlı Adam ve Deniz (1999)
TV uyarlamaları	Yaşlı Adam ve Deniz (1990)