Fransa Hava ve Uzay Kuvvetleri

Fransa Hava ve Uzay Kuvvetleri
*(Armée de l'Air & de l’espace)*
Fransa Hava ve Uzay Kuvvetleri; (Armée de l'Air & de l’espace)
Etkin	1909
Ülke	Fransa
Bağlılık	Fransa Silahlı Kuvvetleri
Büyüklük	51,500 personel; 7,400 sivil rezerve; 780 uçak
Komutanlar
Komutan	Général d'Armée aérienne Jean-Paul Paloméros
Nişanlar
Uçak sembolü
Kanat sembolü

Fransa Hava ve Uzay Kuvvetleri (Fransızca: Armée de l'air et de l'espace), Fransız Silahlı Kuvvetleri'nin hava ve uzay unsurlarından sorumlu askerî koludur.^[1] İlk olarak 1909 yılında Fransız Ordusu bünyesinde Havacılık Servisi (Fransızca: Service Aéronautique) adıyla kurulan yapı, 1934 yılında bağımsız bir kuvvet haline gelerek Fransız Hava Kuvvetleri (Fransızca: Armée de l'air) adını aldı. 10 Eylül 2020'de ise, uzay alanındaki operasyonel rolünü ve yeni görev tanımını yansıtmak üzere resmî olarak bugünkü adını aldı.^[2]

Fransız Hava ve Uzay Kuvvetleri'nin envanteri ve personel gücü dönemsel raporlara göre farklılık göstermektedir. 2014 yılında Fransız Silahlı Kuvvetler Bakanlığı, kuvvetin toplam 658 uçağa sahip olduğunu açıkladı.^[3] 2025 itibarıyla bu sayı içerisinde 207 savaş uçağı yer almakta olup, bunların 99'u Dassault Mirage 2000, 108'i ise Dassault Rafale'dir.^[4] Personel gücü açısından bakıldığında, 2021 yılında kuvvet bünyesinde yaklaşık 40.500 düzenli personel görev yapmaktadır. Ayrıca 2014 verilerine göre 5.187 yedek personel de mevcuttur.^[5]

Tarihi

Havacılık Servisi'nin kuruluşu

Havacılık Servisi'nin (Fransızca: Service Aéronautique) kuruluşu, 1909 yılında Fransa Savaş Bakanı'nın bir Wright çift kanatlı uçağın satın alınmasını onaylamasıyla başladı. Ertesi yıl, tek başına satın alınan bu uçağa bir başka Wright çift kanatlı uçak, bir Bleriot ve iki Farman eklendi. 22 Ekim 1910'da General Pierre Roques, Beşinci Hizmet olarak adlandırılan birimin Genel Müfettişi olarak atandı.^[6] Mart 1912'de Fransız Parlamentosu, hava kuvvetlerini kurmak için bir yasa çıkardı. Hava kuvvetlerinin, keşif, bombalama ve diğer uçaklara karşı mücadele olmak üzere uçakların görevlerine göre üç ayrı koldan oluşması planlanıyordu.^[6]

Savaş uçağının icadı

Birinci Dünya Savaşı sırasında Alman kontrolündeki topraklar üzerinde uçan Fransız uçağı, 1915

Fransa, uçak üretimine başlayan ilk ülkelerden biriydi. I. Dünya Savaşı'nın başında ülkenin toplam 148 uçağı ve 15 hava gemisi bulunuyordu.^[7] Ağustos 1914'te savaşa girerken Fransız hava gücü, süvari birimlerine atanan üç filo da dâhil olmak üzere kara kuvvetlerini destekleyen 24 filodan oluşuyordu ve 8 Ekim'e kadar 65 filoya genişletilmesi planlanıyordu. Aralık ayına kadar ise planlar 70 yeni filo kurulmasını öngörüyordu.^[6]

Bu arada, tedarik çabaları artarken, yaratıcı pilotlar düşman uçaklarına karşı çeşitli hafif silahlar kullanmaya çalışıyorlardı. Roland Garros, pervanesini saplanan mermileri saptıran metal takozlarla kaplayarak pervane arkasından makineli tüfek ateşlemeyi mümkün kılan ilkel bir yöntem geliştirdi. Üç Alman uçağını düşürdükten sonra Garros, 18 Nisan 1915'te düşman hatlarının gerisine indi ve böylece gizli silahı ortaya çıktı. Bunun ardından Anthony Fokker, 1 Temmuz 1915'te uçakları uçan silah platformlarına dönüştüren senkronizasyon dişlisini icat etti.^[8]

Envanter

Hava araçları

Görsel	Hava aracı	Menşei	Tür	Varyant	Sayı	Notlar
Savaş uçakları
	Dassault Rafale	Fransa	Çok maksatlı	B/C	105	80 adet sipariş edildi. Rafale B, stratejik nükleer saldırı görevlerinde Mirage 2000N'nin yerini aldı. Deniz Kuvvetleri'nde 40 adet Rafale M bulunmaktadır.
	Dassault Mirage 2000	Fransa	Taktik bombardıman	2000D	55	Modernizasyon çalışmaları devam etmektedir. 2023 itibarıyla 36 adet ünite modernize edildi.
	Dassault Mirage 2000	Fransa	Çok maksatlı	2000-5F	23	4 tanesi Cibuti'deki BA 188 üssünde konuşludur. 6 tanesi modifiye edilerek Ukrayna'ya gönderildi.
Havadan erken ihbar ve kontrol uçakları
	Boeing E-3 Sentry	ABD	Havadan erken ihbar ve kontrol	E-3F	4	2030'ların başına kadar hizmet vermesi beklenmektedir. CFM56-2 motorlarla donatıldılar ve Block 40/45 standardına yükseltildiler.
Elektronik savaş ve keşif uçakları
	Dassault Falcon 8X	Fransa	Elektronik istihbarat / elektronik savaş			Transall C-160 uçaklarının yerini aldı. 2 adet sipariş edildi. 2028 yılında hizmete girmesi planlanmaktadır.
	Beechcraft Super King Air	ABD	ISTAR / Elektronik istihbarat		2	Görüntü tabanlı ve elektronik istihbarat için özel sensörlerle donatıldı. Başlangıçta 8 adet satın alım planlandı, ancak 2023'te 3 adet sipariş edildi. Bunlardan 2'si hizmete girdi.
Havada yakıt ikmal uçakları
	Airbus A330 MRTT	Avrupa Birliği	Havada yakıt ikmali / Stratejik hava nakliyesi		12	3 tane sipariş edildi.
	Lockheed Martin KC-130	ABD	Havada yakıt ikmali	KC-130J	2
Nakliye uçakları
	Airbus A400M Atlas	Avrupa Birliği	Stratejik hava nakliyesi		24	26 adet ek ünite sipariş edildi.
	Lockheed Martin C-130J Super Hercules	ABD	Taktik hava nakliyesi	C4	2
	Lockheed C-130 Hercules	ABD	Taktik hava nakliyesi	C-130H C-130H-30	14
	CASA CN 235	İspanya Endonezya	Taktik hava nakliyesi		27
	Socata TBM	Fransa	İrtibat	700	15
	DHC-6 Twin Otter	Fransa	İrtibat		5
	Airbus A330	Avrupa Birliği	VIP	A330-200	3
	Dassault Falcon 7X	Fransa	VIP		2
	Dassault Falcon 2000	Fransa	VIP	EX/LX	2
	Dassault Falcon 900	Fransa	VIP		2
Helikopterler
	Airbus Helicopters H225M	Avrupa Birliği	Muharebe arama-kurtarma		13	32 adet H225M'nin 2030 yılına kadar hizmete girmesi beklenmektedir.
	Airbus Helicopters H225	Avrupa Birliği	Arama-kurtarma		2	Ek üniteler sipariş edildi.
	Airbus Helicopters H215	Fransa	VIP		3	H225 ile değiştirilmektedir.
	Eurocopter AS555 Fennec	Avrupa Birliği	Genel maksat		40	H160M Guépard ile değiştirilmesi planlanmaktadır.
	Aérospatiale SA 330 Puma	Fransa	Genel maksat		18	H225M ile değiştirilmektedir.
	Airbus Helicopters H160	Avrupa Birliği	Genel maksat	H160M Guépard		Fransız Silahlı Kuvvetleri için sipariş edilen 180 üniteden 40'ı Hava ve Uzay Kuvvetleri'ne tahsis edilecektir.
Eğitim uçakları
	Dassault Mirage 2000	Fransa	Dönüşüm eğitimi	2000B-S5	7
	Grob G 120	Almanya	Temel eğitim	120A-F	0 (18)^[9]	Filo, Airbus Uçuş Akademisi'ne dış kaynak olarak devredildi. Doğrudan Hava Kuvvetleri envanterinde yer almamaktadır.
	Cirrus SR20	ABD	Temel eğitim		0 (16)
	Cirrus SR22	ABD	Temel eğitim		0 (9)
	Pilatus PC-21	İsviçre	İleri seviye eğitim		26
	Embraer EMB 121 Xingu	Brezilya	Çok motorlu eğitim		27
	Dassault/Dornier Alpha Jet	Fransa	Jet eğitimi / Aerobasi		47	22 tanesi aerobasi ekibi Patrouille de France'de kullanılmaktadır.
	Extra EA-300	Almanya	Aerobasi		3
İnsansız hava araçları
	General Atomics MQ-9 Reaper	ABD	SİHA		10

Hava savunma sistemleri

Silah	Menşei	Tür	Varyant	Hizmette	Notlar
SAMP/T Mamba	Fransa İtalya	Orta menzilli karadan havaya füze sistemi	SAMP/T	8 batarya	Ekim 2011'de operasyonel hale geldi. SAMP/T NG ile değiştirilmesi planlanmaktadır. Toplamda 12 adet SAMP/T NG bataryası sipariş edildi.^[10]
Crotale	Fransa	Kısa menzilli karadan havaya füze sistemi	Crotale NG	8 batarya	MICA NG ile değiştirilmesi planlanmaktadır. Toplamda 12 adet MICA NG bataryası sipariş edildi.^[11]
Parade	Fransa	Modüler anti-drone sistemi	Parade	6+ sistem	Thales ve CS Group tarafından geliştirilmektedir. Toplamda 15 sistem sipariş edildi; teslimatlar 2030 yılına kadar tamamlanacak.^[12]

Kaynakça

^ "Armée de l'Air et de I'Espace". defense.gouv.fr. 10 Mart 2022. Erişim tarihi: 2 Haziran 2024.
^ "France: Goodbye Air Force, hello Air and Space Force". Aviation24.be. 12 Eylül 2020. 28 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2025.
^ "Annuaire statistique de la défense 2013–2014" (Fransızca). 10 Temmuz 2014, Erişim tarihi: 15 Temmuz 2014
^ "Military Database". www.scramble.nl. Erişim tarihi: 10 Haziran 2025.
^ "Key defence figures 2014" (PDF) (Fransızca). Defense.gouv.fr. 13 Aralık 2014 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.
^ ^a ^b ^c Over the Front: The Complete Record of the Fighter Aces and Units of the United States and French Air Services, 1914–1918, s. 84
^ History of light aviation of the French Army 1794–2008, Lavauzelle, Collection of History, Memory and Patrimony, Général André Martini, 2005, Paris, ss. 36, 42, 2-7025-1277-1
^ Over the Front: The Complete Record of the Fighter Aces and Units of the United States and French Air Services, 1914-1918, ss. 84-85
^ Wastnage, Justin (31 Ağustos 2006). "EADS inks deal with Grob for 18 G-120 trainers for 10-year French Air force training programme". Flight Global. 16 Mayıs 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Haziran 2024.
^ Roblin, Sebastien (23 Haziran 2023). "France & Germany Are Beefing Over Air Defense Batteries". Popular Mechanics. 16 Temmuz 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ocak 2024.
^ "France Delivers 2 Crotale NG Air Defense Systems". Defense Mirror. 23 Kasım 2022. 15 Temmuz 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ocak 2024.
^ Machi, Vivienne (28 Nisan 2023). "Thales, CS Group team up to build new counter-drone systems for French military". Defense News. Erişim tarihi: 14 Ocak 2024.

[1] "Armée de l'Air et de I'Espace". defense.gouv.fr. 10 Mart 2022. Erişim tarihi: 2 Haziran 2024.

[aviation24.be-2] "France: Goodbye Air Force, hello Air and Space Force". Aviation24.be. 12 Eylül 2020. 28 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2025.

[3] "Annuaire statistique de la défense 2013–2014" (Fransızca). 10 Temmuz 2014, Erişim tarihi: 15 Temmuz 2014

[4] "Military Database". www.scramble.nl. Erişim tarihi: 10 Haziran 2025.

[Key_figures_in_2014-5] "Key defence figures 2014" (PDF) (Fransızca). Defense.gouv.fr. 13 Aralık 2014 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.

[front842-6] Over the Front: The Complete Record of the Fighter Aces and Units of the United States and French Air Services, 1914–1918, s. 84

[Lavauzelle_2005,_pages_36,42-7] History of light aviation of the French Army 1794–2008, Lavauzelle, Collection of History, Memory and Patrimony, Général André Martini, 2005, Paris, ss. 36, 42, 2-7025-1277-1

[front8485-8] Over the Front: The Complete Record of the Fighter Aces and Units of the United States and French Air Services, 1914-1918, ss. 84-85

[9] Wastnage, Justin (31 Ağustos 2006). "EADS inks deal with Grob for 18 G-120 trainers for 10-year French Air force training programme". Flight Global. 16 Mayıs 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Haziran 2024.

[10] Roblin, Sebastien (23 Haziran 2023). "France & Germany Are Beefing Over Air Defense Batteries". Popular Mechanics. 16 Temmuz 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ocak 2024.

[11] "France Delivers 2 Crotale NG Air Defense Systems". Defense Mirror. 23 Kasım 2022. 15 Temmuz 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ocak 2024.

[12] Machi, Vivienne (28 Nisan 2023). "Thales, CS Group team up to build new counter-drone systems for French military". Defense News. Erişim tarihi: 14 Ocak 2024.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]