Emir Şaban Camii
 | |
| Genel bilgiler | |
|---|---|
| Durum | Etkin |
| Konum | Çukurca, Türkiye |
| Koordinatlar | 37°14′47″K 43°36′44″D / 37.24639°K 43.61222°D |
| Adını aldığı | Emir Şaban |
| Yenileme | 1993-1995 · 2007 · 2020-2021 |
| Yenileyen | Türk Kara Kuvvetleri (2007) · Kültür ve Turizm Bakanlığı, Hakkari İl Özel idaresi, Çukurca Kaymakamlığı ve Çukurca Belediyesi (2020-2021) |
| Mülkiyet | Hakkari İl Özel İdaresi |
| Teknik ayrıntılar | |
| Yapı sistemi | Kâgir |
| Malzeme | Taş |
| Boyut | Zemin ölçüleri (dıştan): 22,70 × 19,50 m |
| Minber? | Evet |
Emir Şaban Camii, Çukurca'daki bir camidir.
Tarihi
[değiştir | kaynağı değiştir]Caminin inşasına dair özgün bir kitâbe yoktur. Sonradan eklenen kitâbede, yapının 635 yılında, Emir Şaban tarafından yaptırıldığı yazar.[1] Caminin doğusunda türbesi bulunan Emir Şaban'ın, Ömer devrindeki fetihlere katılan ve bölge halkına İslam'ı öğretme amacıyla yerleştiği Çukurca'da ölen bir komutanın mezarı olduğuna dair rivayet vardır.[2] Başka bir rivayete göre ise önceleri bir kilise olarak kullanılan yapı, fetihler sonrasında camiye dönüştürülmüştür.[3]
1985'te, caminin yanına yeni bir caminin inşa edilmesiyle Emir Şaban Camii, Çukurca Belediyesi tarafından depo olarak kullanılmaya başlandı.[3] 1993-1995 yılları arasında geçirdiği onarım sonrasında tekrar camiye dönüştürüldü.[3] Türk Kara Kuvvetleri mensuplarınca Haziran 2007'de onarılan cami; on günlük çalışmanın ardından, 25 Haziran'da gerçekleştirilen törenle tekrar hizmete girdi.[4]
Cami, Van Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 20 Eylül 2013 tarih ve 491 sayılı kararıyla taşınmaz kültür varlığı olarak tescillendi.[5] Aynı kurulun 8 Aralık 2015 tarih ve 1119 sayılı kararıyla restorasyon projesi onaylandı.[5] Vilayetler Birliği tarafından sağlanan ödenekle, caminin restorasyon ve çevre düzenleme işiiçin 25 Ekim 2019'da ihale yapıldı.[6] Kültür ve Turizm Bakanlığı, Hakkari İl Özel idaresi, Çukurca Kaymakamlığı ve Çukurca Belediyesi tarafından Mart 2020'de başlanan restorasyon çalışmaları sonrasında cami;[6][7] 4 Eylül 2021'de gerçekleştirilen törenle tekrar hizmete girdi.[8]
Yapının günümüzdeki mülkiyeti Hakkari İl Özel İdaresindedir.[9]
Konumu ve mimarisi
[değiştir | kaynağı değiştir]Çukurca'nın Emirşaban Mahallesi'nde yer alan, moloz taştan inşa edilmiş kâgir bir yapıdır.[7][10] Bünyesinde medrese birimleri de barındırır.[11] Dikdörtgen planlı caminin dıştan zemin ölçüleri 22,70 × 19,50 m'dir.[11]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Akın, İhsan (2019). Hakkâri Beyliği (1130-1849) (yüksek lisans). Van: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İslam Tarihi ve Sanatları Anabilim Dalı İslam Tarihi Bilim Dalı. s. 72.
- ^ Akın, Necmi (2008). Hakkâri Folklorunda Yatırlar ve Yatırlara Bağlı Anlatılan Menkıbeler (yüksek lisans). Van: Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. s. 72.
- ^ a b c Yılmaz, Abdurrahman (2017). "Güneydoğu Anadolu'da kültürel değişim: Çukurca örneği". Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi. 21 (1): 55-102.
- ^ "Mehmetçik Irak Sınırı'nda cami onardı". Hürriyet. Anadolu Ajansı. 25 Haziran 2007. 14 Mart 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ a b "T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Van Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Karar" (PDF). Van Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu. 24 Ağustos 2020.
- ^ a b "Çukurca Emir Şaban Camii". Hakkari İl ve Kültür Turizm Müdürlüğü. 12 Aralık 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Mart 2025.
- ^ a b "Tarihi Emir Şaban Camisi restore ediliyor". Haberturk.com. İhlas Haber Ajansı. 22 Ekim 2020. 31 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Mart 2025.
- ^ Hakkâri Valiliği [@HakkariValiligi] (4 Eylül 2021). "Valimiz/Belediye Başkan V. Sayın @idrisakbiyik Çukurca ilçemizde restore edilen 1.400 yıllık tarihi Emir Şaban Camii'nin açılışını gerçekleştirerek ibadete açtı. Çukurca İlçemize hayırlı olsun.🕌" – X vasıtasıyla.
- ^ "Van Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 185. numaralı toplantı gündemi" (PDF). Van Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu. 24 Ağustos 2020. 11 Haziran 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 13 Mart 2025.
- ^ "Emirşaban Camii Asırlardır Ayakta". Çukurca Müftülüğü. 10 Temmuz 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Mart 2025.
- ^ a b Top, Mehmet, (Ed.) (2010). Hakkari. Hakkâri: T.C. Hakkari Valiliği. ss. 204-205. ISBN 978-605-88309-3-6.
| Otorite kontrolü |
|
|---|
