Deniz sürüngeni
• Tuzlu su timsahı (sol üst)
• Deniz kaplumbağası (sağ üst)
• Deniz iguanası (sol alt)
• Deniz yılanı (sağ alt)
Deniz sürüngenleri, deniz ortamında sucul veya yarı sucul bir yaşama uyum sağlamış sürüngenlerdir. Mevcut 12.000 sürüngen türü ve alt türünden yalnızca yaklaşık 100'ü deniz sürüngeni olarak sınıflandırılır. Bunlar arasında deniz iguanaları, deniz yılanları, deniz kaplumbağaları ve tuzlu su timsahları bulunur.[1]
Bilinen en eski deniz sürüngeni, Paleozoyik Zaman'ın Permiyen Dönemi'nde ortaya çıkan Mesosaurus’tur (Mosasaurus ile karıştırılmamalıdır).[2] Mezozoyik Zaman boyunca, birçok sürüngen grubu deniz yaşamına uyum sağlamıştır. Bunlara iyi bilinen ihtiyozorlar, plesiyozorlar (bu iki takım bir zamanlar "Enaliosauria" grubu altında birleştirilmişti[3] ancak bu sınıflandırma artık geçerli değildir), mosazorlar, notozorlar, plakodontlar, deniz kaplumbağaları, talattozorlar ve talattosukyanlar dahildir. Çoğu deniz sürüngeni grubu Kretase Dönemi'nin sonunda yok olmuş olsa da, bazıları Senozoyik Zaman'da varlığını sürdürmüştür; buna bir örnek de deniz kaplumbağalarıdır. Diğer Senozoyik deniz sürüngenleri arasında bothremydidler,[4] paleofiid yılanlar, Simoedosaurus gibi bazı koristoderler ve dyrosaurid krokodilomorflar bulunur. Çeşitli deniz gavialid timsahları ise Geç Miyosen'e kadar yaygın olarak varlığını sürdürmüştür.[5]
Bazı deniz sürüngenleri, örneğin ihtiyozorlar, plesiyozorlar, metriorhynchid talattosukyanlar ve mosazorlar, deniz yaşamına o kadar iyi uyum sağlamışlardır ki, karaya çıkma yetilerini kaybetmişler ve doğrudan suda doğurmaya başlamışlardır. Diğerleri, örneğin deniz kaplumbağaları ve tuzlu su timsahları, yumurtalarını bırakmak için karaya dönerler. Bazı deniz sürüngenleri ise zaman zaman karada dinlenip güneşlenebilir.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Rasmussen, Arne Redsted; Murphy, John C.; Ompi, Medy; Gibbons, J. Whitfield; Uetz, Peter (8 Kasım 2011). "Marine Reptiles". PLOS ONE. 6 (11): e27373. Bibcode:2011PLoSO...627373R. doi:10.1371/journal.pone.0027373. PMC 3210815
. PMID 22087300.
- ^ Piñeiro, Graciela; Ferigolo, Jorge; Ramos, Alejandro; Laurin, Michel (1 Temmuz 2012). "Cranial morphology of the Early Permian mesosaurid Mesosaurus tenuidens and the evolution of the lower temporal fenestration reassessed". Comptes Rendus Palevol. 11 (5): 379-391. Bibcode:2012CRPal..11..379P. doi:10.1016/j.crpv.2012.02.001.
- ^ Williston SW (1914) Water Reptiles of the Past and Present University of Chicago Press (reprint 2002). 1-4021-4677-9
- ^ Carvalho, Anny Rafaela De Araújo; Ghilardi, Aline Marcele; Barreto, Alcina Magnólia Franca (21 Haziran 2016). "A new side-neck turtle (Pelomedusoides: Bothremydidae) from the Early Paleocene (Danian) Maria Farinha Formation, Paraíba Basin, Brazil". Zootaxa. 4126 (4): 491-513. doi:10.11646/zootaxa.4126.4.3. PMID 27395602.
- ^ Langston, Wann; Gasparini, Z. (1997). "Crocodilians, Gryposuchus, and the South American gavials". Kay, Richard F; Madden, Richard H; Cifelli, Richard L; Flynn, John J. (Ed.). Vertebrate paleontology in the neotropics: the Miocene fauna of La Venta, Colombia. Smithsonian Institution Press. ss. 113-154. ISBN 978-1-56098-418-4.
