Demir yıldızı

Demir yıldızlarının oluşumu
	Demir yıldızının sanatsal bir tasviri
Olay türü	Varsayımsal bir sıkışık yıldız türünün oluşumu
Tarih	y. bundan 101500 yıl sonra
Süre	y. 101026 ila 101076 yıl
Kaynağı	Çekirdeklerin kuantum tünelleme yoluyla gerçekleşen füzyon sonucunda demir-56 çekirdeklerine dönüşmesi
Önemli özellikler	Sadece protonlar bozunmuyorsa mümkün
Sonraki	Nötron yıldızlarının ve kara deliklerin oluşumu
	[Vikiveri'de düzenle]

Demir yıldızı, astronomide varsayımsal bir sıkışık yıldız türüdür.

Bununla ilgisi olmayan bir şekilde "demir yıldızı" terimi, spektrumlarında yasaklı Fe_II çizgilerinden oluşan yoğun bir yapıya sahip mavi süperdevler için de kullanılır. Bunlar potansiyel olarak sakin, sıcak parlak mavi değişenlerdir. Eta Carinae tipik bir örnek olarak tanımlanmıştır.^[1]^[2]

Oluşum

Demir yıldızı, evrenin çok uzak geleceğinde, belki de 10¹⁵⁰⁰ yıl sonra oluşabilecek varsayımsal bir sıkışık yıldız türüdür.

Demir yıldızlarının oluşumundaki temel prensip kuantum tünelleme yoluyla gerçekleşen soğuk füzyonun, sıradan maddelerdeki hafif çekirdekleri demir-56 çekirdeklerine dönüştürmesidir. Fisyon ve alfa parçacığı emisyonu, ağır çekirdeklerin demire bozunmasına ve yıldız kütleli cisimlerin soğuk demir kürelerine dönüşmesine yol açacaktır.^[3] Bu yıldızların oluşumu, sadece protonların bozunmaması durumunda mümkündür. Bazı tahminlere göre bir nötron yıldızının yüzeyi demirden oluşuyor olabilse de, bu bir demir yıldızından farklıdır.

10^10²⁶ ila 10^10⁷⁶ yılın sonunda demir yıldızları çökerek nötron yıldızlarına ve kara deliklere dönüşecektir.^[3]

Popüler kültürde

Sovyet filmi Tumannost Andromedi (Andromeda Bulutsusu), yakıtı azalan ve demir yıldızının kütleçekimi tarafından yakalanan bir uzay gemisi hakkındadır. Yıldız o kadar sönüktür ki yalnızca kızılötesinde görülebilmektedir. Film, Süredurum Kuramı'nın baskın olduğu ve Samanyolu'nda demir yıldızlarının var olduğunun düşünüldüğü bir dönemde Ivan Yefremov tarafından yazılan Tumannost' Andromedy romanına dayanmaktadır.

Kaynakça

^ Walborn, Nolan R.; Fitzpatrick, Edward L. (2000). "The OB Zoo: A Digital Atlas of Peculiar Spectra". The Publications of the Astronomical Society of the Pacific. 112 (767): 50. Bibcode:2000PASP..112...50W. doi:10.1086/316490 .
^ Clark, J. S.; Castro, N.; Garcia, M.; Herrero, A.; Najarro, F.; Negueruela, I.; Ritchie, B. W.; Smith, K. T. (2012). "On the nature of candidate luminous blue variables in M 33". Astronomy & Astrophysics. 541: A146. arXiv:1202.4409 . Bibcode:2012A&A...541A.146C. doi:10.1051/0004-6361/201118440.
^ ^a ^b Dyson, Freeman J. (1979). "Time without end: Physics and biology in an open universe". Reviews of Modern Physics. 51 (3): 447-460. Bibcode:1979RvMP...51..447D. doi:10.1103/RevModPhys.51.447.

[walborn-1] Walborn, Nolan R.; Fitzpatrick, Edward L. (2000). "The OB Zoo: A Digital Atlas of Peculiar Spectra". The Publications of the Astronomical Society of the Pacific. 112 (767): 50. Bibcode:2000PASP..112...50W. doi:10.1086/316490 .

[clark-2] Clark, J. S.; Castro, N.; Garcia, M.; Herrero, A.; Najarro, F.; Negueruela, I.; Ritchie, B. W.; Smith, K. T. (2012). "On the nature of candidate luminous blue variables in M 33". Astronomy & Astrophysics. 541: A146. arXiv:1202.4409 . Bibcode:2012A&A...541A.146C. doi:10.1051/0004-6361/201118440.

[twoe-3] Dyson, Freeman J. (1979). "Time without end: Physics and biology in an open universe". Reviews of Modern Physics. 51 (3): 447-460. Bibcode:1979RvMP...51..447D. doi:10.1103/RevModPhys.51.447.

[1]

[2]

[3]