Beral Madra
Beral Madra | |
|---|---|
| Doğum | 1942 İstanbul |
| Milliyet | Türkiye |
| Meslek | Küratör |
| Tanınma nedeni | Türkiye'de küratörlüğün alanında öncülük etmesi |
| Evlilik | Teoman Madra |
| Çocuk(lar) | 2 |
| Ebeveyn(ler) | Kamuran Kefeli - Yahya Kefeli |
| Akraba(lar) | Hüsnü Çakır |
Beral Madra (d. 1942, İstanbul), Türk sanat eleştirmeni, yazar ve çağdaş sanat küratörü.
Türkiye'de küratörlüğün tanımlanmasına ve profesyonelleşmesine öncülük eden ilk kuşak küratörlerdendir.[1] 1980'li yıllarda çağdaş sanatın Türkiye'de ve yurtdışında temsili için gerekli kurumsal altyapıların oluşturulmasında önemli rol oynamıştır. Türkiye'nin Venedik Bienali'ne düzenli ulusal katılımının sağlanmasına ön ayak olmuştur. İstanbul Bienali’nin de arasında bulunduğu yaklaşık 250 serginin küratörlüğünü yapmıştır.
Yaşamı
[değiştir | kaynağı değiştir]Ailesi, gençliği, eğitimi
[değiştir | kaynağı değiştir]1942'de İstanbul'da doğdu. 1910’lı yılların ortasında Kırım'ın Kefe şehrinden göç etmiş bir aileye mensuptur. Babası mühendis Yahya Kefeli, annesi ise İktisat Bakanı ve Milli Savunma bakanlıklarında bulunmuş siyasetçi Hüsnü Çakır'ın kızı Kâmuran Çakır'dır. Beral Madra, Yahya ve Kâmuran Kefeli çiftinin tek çocuğudur.[2]
Madra, ilköğrenimini Nilüfer Hatun İlkokulu'nda tamamladı. 1954'te öğrenime başladığı Özel Alman Lisesi'nden 1961'de mezun oldu.[3] Ardından İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nin Arkeoloji Bölümü'nde okudu.[4] öğrenciliği sırasında, Rudolf Naumann tarafından Almanca olarak verilen Hitit arkeolojisi derslerinde çevirmenlik yaptı.[2]
Ayvalık yılları
[değiştir | kaynağı değiştir]Ziraat mühendisi Teoman Madra ile 1966'da evlendi.[3] 14 yıl eşi ile Ayvalık’ta yaşadı. 1968'de bir kızı, 1971'de bir oğlu oldu. Ayvalık'ta yaşadığı bu dönemde Rudolf Naumann'ın "Eski Anadolu Mimarlığı" ve Gisela Richter'in "Yunan Sanatı" kitaplarını Türkçeye çevirdi.[3] 1980 İhtilali'nden sonra ailesi ile İstanbul'a taşındı ve çağdaş sanata alanında çalışmaya başladı.[3]
Çağdaş sanat alanında çalışmaları
[değiştir | kaynağı değiştir]1980-1982 yılları arasında İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi'nde ders verdi. Kısa bir dönem bir ticari galeride yönetici olarak çalıştıktan sonra 1982'de Nişantaşı'nda BM Galeri'yi kurdu. Galerisinde özelikle genç sanatçıların işlerini ve bazı Alman sanatçıların eserlerini sergiledi.[2]
1985'te İKSV ile birlikte 1.Istanbul Bienali'nin hazırlık çalışmalarında yer aldı. 1987'de gerçekleşen 1.Istanbul Bienali'nin ve 1989'daki 2. Istanbul Bienali'nin genel koordinatörlüğünü üstlendi.[5] Istanbul Bienali'nin karakteristik bir özelliğini oluşturacak olan tarihî ve kültürel miras mekanlarının kullanımı ve bienalin şehirde birçok farklı mekana yayılması gibi kurumsal pratikleri önerdi ve savundu.[6]
1989'da ticari amaçlı galericiliği bırakarak galerisini yarı-ticari amaç güden BM Çağdaş Sanat Merkezi'ne dönüştürdü.[7] [not 1] 2012'ye kadar burada 120'den fazla uluslararası serginin küratörlüğünü yürüttü.[7][8]
Madra, aynı dönemde Venedik Bienali'ne Türkiye'nin düzenli ulusal katılımının sağlanmasına ön ayak oldu.[8] 1991, 1993, 2001, 2003 ve 2005'teki Venedik Bienallerinin Türkiye Pavyonu sergilerinin küratörlüğünü üstlendi.[9][10]
2000-2004 yılları arasında Yıldız Teknik Üniversitesi'nde Sanat ve Tasarım Fakültesi'nin Sanat Yönetimi programının kuruluşunda yer aldı. 2003 yılında Uluslararası Sanat Eleştirmenleri Birliği'nin (AICA) Türkiye şubesini kurdu.
Türkiye'de çağdaş sanatın büyük şehirler dışında da desteklenmesini ve daha geniş bir izleyiciyle buluşmasını teşvik etmek amacıyla çalışan Madra, 2002'de Diyarbakır Sanat Merkezi'nin kuruluşunda danışmanlık yaptı, 2006'da ilk Sinop Bienali'nin düzenlenmesine, 2008'de ise ilk Uluslararası Çanakkale Bienali'nin düzenlenmesine destek oldu.[11]
2009'da 53. Venedik Bienali'nde Orta Asya Pavyonu'nun küratörü oldu.[12] Bunu takiben 2011'de 54. Venedik Bienali'nde Azerbaycan Payvonu'nun küratörlüğünü üstlendi.[13]
2010 Istanbul Avrupa Kültür Başkenti'nin Görsel Sanatlar Yöneticiliğini üstlenen Madra,[14] 2010'da Uluslararası AMCA (Türkiye, İran ve Arap Dünyası Modern ve Çağdaş Sanat Derneği) derneğinin kurucu yönetim kurulunda yer aldı.[15]
2012-2016 yıllarında Akaretler'de yer alan kâr amacı gütmeyen kuruluş olan Kuad Galeri'nin eş-kuruculuğunu ve sanatsal yönetimini üstlendi. 2014'te BM Çağdaş Sanat Merkezi bünyesinde kamuya ve araştırmacıların kullanımına açık bir kütüphane ve arşiv oluşturdu.
2018'de Razvan Ion ile birlikte Bükreş Bienali'nin eş-küratörlüğünü üstlendi.[16]
Yayınlar
[değiştir | kaynağı değiştir]- Dejan Kaludjerovic: CONVERSATIONS, VfmK, Viyana 2018 (ISBN 9783903228610)[17]
- İki Yılda Bir Sanat, Norgunk Yayıncılık, İstanbul, 2010 (ISBN 9789758686062)
- Home affairs: on contemporary art and culture in Turkey, BM SUMA, Istanbul, 2009
- Bir bilanço: 80'li yıllarda Türkiye'de sanat üretimi, Karşı Sanat Çalışmaları, Istanbul, 2005[18]
- (Ed.) Neighbors in Dialogue / Komşular Söyleşiyor, Norgunk Yayıncılık, Istanbul, 2005 (ISBN 9789758686254)[19]
- (Ed.) Art Criticism and Curatorial Practice East of EU Workshop and Roundtable in Conjunction with the 8th Istanbul Biennial, AICA-Turkey Publication, Istanbul, 2004[20]
- İnci Eviner: Şefkat ve Haset, Galeri Nev, İstanbul, 1998 (ISBN 9789757529170)
- Post-Peripheral Flux: A Decade of Contemporary Art in Istanbul, Literatür Yayınevi, Istanbul, 1996 (ISBN 9789757860693)[21]
Notlar
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Merkez, Madra'nin Istanbul'da kişisel ve grup sergileri düzenlediği bir mekan olarak işlemiş, Madra'nin Istanbul yöneticiliğini üstlendiği Berlin Senatosu Bursu ile Istanbul'a gelen sanatçıların sergilerine de ev sahipliği yapmıştır.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Pelvanoglu, Burcu "Süreli Sergiler - Yeni Açılımlar: A, B, C, D Sergileri" http://www.sanalmuze.org/paneller/Ssd/burcu_pelvanoglu_6.htm 3 Nisan 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- ^ a b c "Cv-Biography". BeralMadra.net. 2 Ağustos 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Temmuz 2025.
- ^ a b c d Bildirici, Faruk (29 Ağustos 2010). "Sanatta dinamizmi kadınlar yaratıyor: Beral Madra". Hürriyet. 16 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Aralık 2017.
- ^ "Curriculum Vitaee". 10 Eylül 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ağustos 2013.
- ^ "Tarihçe". İKSV Bienal. 1 Nisan 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mart 2018.
- ^ Atagok, Tomur, Platt, Susan, "The Digestible Other. Istanbul Biennial", Third Text, 15:55, pp.103-109 https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/09528820108576921
- ^ a b "ABOUT BM CAC | beral madra" (İngilizce). 12 Haziran 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Temmuz 2025.
- ^ a b Özturk Ötkunç, Yıldız, "Beral Madra’nın Küratöryal Pratikleri ve Türkiye Sanat Ortamına Katkısı" http://dergipark.gov.tr/download/article-file/271407 1 Nisan 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- ^ "Hakkında". İKSV. 1 Nisan 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mart 2018.
- ^ "Exhibitions List". 1 Nisan 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mart 2018.
- ^ Erciyes, Cem (3 Ağustos 2017). "Anadoluda Bieanl yapmak". 1 Nisan 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mart 2018.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 1 Nisan 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mart 2018.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 1 Nisan 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mart 2018.
- ^ Gila BENMAYOR (7 Aralık 2008). "İstanbul 2010'un hedefi gençler". Hürriyet. Erişim tarihi: 23 Temmuz 2025.
- ^ "Current Board Members". 17 Temmuz 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mart 2018.
- ^ "8. Bükreş Bienali'nin Küratörü Beral Madra Olacak". Artful Living. 9 Mart 2017. 22 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Temmuz 2025.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 19 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2018.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 3 Nisan 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2018.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 1 Nisan 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mart 2018.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 1 Nisan 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mart 2018.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 1 Nisan 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mart 2018.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]- Beral Madra'nın hayatını, kariyerini ve Türkiye'de sanatı anlattığı, Beykent TV'de yayımlanan Portre isimli program